Chủ Nhật, 13 tháng 11, 2011

Thơ “tếu” Quý Bùi : LẠY CHÚA


Con qùy lạy Chúa trên trời
Xin xương sườn cụt hãy rời khỏi con
Bao năm con đã chịu đòn
Nhìn đi , Chúa thấy thân con teo dần
Thân nàng lên cấp số nhân
Chiều ngang tăng rõ chẳng cần phải cân
Sáng nào nàng cũng phải cần
Phở, mì hay bún mỗi lần ba tô
Cơm trưa nàng nuốt không vô
Chê con nấu dở toàn đồ không ngon
Quán hàng lê đến gót mòn
Từ trưa đến tối vừa tròn một tua
Chúa ơi ! con chẳng dám đùa
Cái xương sườn cụt to vừa cái chum
Chúa quay nhìn xuống thử dùm
Bên nàng như số kết  chùm  Một - Không
Cứ trông thấy tội kiếp chồng
Hom hem bên cạnh bóng hồng khủng long
Con qùy xin Chúa rộng lòng
Tha cho con thoát khỏi vòng tay ôm



Thứ Bảy, 12 tháng 11, 2011

Câu Chuyện bên Giường Bệnh - Xơ Gan

Vui sống mỗi ngày @ blog: mời các bạn sinh viên y khoa tham khảo bài viết rất hay về Y Học Lâm Sàng , đăng trên Y Dược Ngày Nay, cuả bác sĩ Nguyễn Văn Đích, một người thầy cuả tôi từ trước năm 1975, hiện đang sống tại Mỹ.

    Một buổi sáng chủ nhật tôi đi thăm bệnh thay cho một bác sĩ trong nhóm. Bệnh nhân cuối cùng là ông Jones* 79 tuổi. Ông bị xơ gan báng bụng, nước da ngăm ngăm, niêm mạc mắt vàng. Ông sinh ra ở Virgin Islands, sang Mỹ từ lúc còn trẻ, nhưng từ khi về hưu thường về Virgin Islands, mới trở lại Mỹ khi thấy chân phù và bụng lớn dần.
- “Tôi bị bệnh gì?” Ông băn khoăn hỏi. “Từ ngày vào nhà thương người ta đã làm nhiều xét nghiệm nhưng chưa ai nói cho tôi biết là bị bệnh gì.”
- Ông bị suy gan và có nước trong bụng.
- Bệnh có nặng lắm không?
Tôi biết trong mấy ngày qua ông đã suy nghĩ nhiều và phải tính toán cho tương lai.
- Xơ gan có báng tức là bệnh đã tiến triển. Ông bị viêm gan siêu vi C làm xơ gan, siêu vi viêm gan C có thể gây ung thư Tôi đã xem CT bụng của ông, ông không bị ung thư, nhưng gan teo nhỏ và bụng có nước..
Tôi muốn nói theo kiểu “ly nước còn một nửa” thay vì “ly nước đã hết một nửa”.
Ông suy nghĩ một lúc rồi hỏi:
- Bác sĩ sẽ làm gì?
- Tôi sẽ mời bác sĩ chuyên về tiêu hóa gan mật coi thêm để soi thực quản xem ông có bị giãn tĩnh mạch thực quản hay không để phòng ngừa chảy máu, sẽ lấy nước ổ bụng để thử, tiếp tục điêu trị lợi tiểu một cách thận trọng, theo dõi chức năng gan, thận.. Ông cần ăn giảm muối, vẫn cần ăn một ít thịt vì chất đạm trong máu của ông rất thấp.
Ông suy nghĩ một lúc rồi hỏi:
- Liệu tôi sống được bao lâu?
Tôi hơi bất ngờ vì câu hỏi thẳng thắn. Nếu chỉ có báng không mà thôi, ông có 50% hy vọng sống được 2 năm, tuy không có bệnh não nhưng ông có bilrubin rất cao11.2 albumin rất thấp1.6 PT 15 INR 1.4, theo bảng xếp lọai của Child-Pugh ông có10 trên tổng số15 điểm xếp vào lọai C. Tôi trả lời dè dặt:
- Theo thống kê một số bệnh nhân như ông có thể sống một năm nhưng cũng tùy từng người và tùy sự theo dõi và điều trị.
Tôi thấy niêm mạc mắt của ông vốn đã vàng lại có thêm những mạch máu đỏ nổi lên. Ông xúc động nhưng cũng bình tĩnh nói:
- Như vậy tôi có thể về Virgin Islands và hy vọng sống đến 80 tuổi?.
- Tại sao lại Virgin Islands? Ông đang ở Mỹ, có bảo hiểm, được chữa bệnh không mất tiền ở một nơi có nền y khoa hiện đại, tại sao lại về Virgin Islands?
- Tôi đã ở Mỹ trên ba mươi năm, bây gờ tôi muốn về Virgins Islands.
Tôi hiểu sự suy nghĩ của ông nên nói có tính chất dung hòa:
- Nói đến cùng thì ông không cần kỹ thuật điều trị cao, chỉ cần có bác sĩ theo dõi đều đặn để sửa những rối lọan chuyển hóa, ngừa và điều trị biến chứng; những điều đó bác sĩ nào, ở đâu cũng biết và làm được cả, chỉ cần là họ tận tâm. Tất nhiên ông cần có người thân để nâng đỡ và săn sóc trong đời sống hàng ngày và có phương tiện.
Căn phòng yên lặng, tôi không thấy ai gửi hoa, hay thiệp chúc “Get Well” ở đầu giường. Tôi nhớ đến câu “Lá rụng về cội” và nói tiếp:
- Trở về nơi mình đã sinh ra và lớn lên với những người thân là điều hợp tình hợp lý
Ông nắm tay tôi rất lâu và nói:
. Thank you Doc, Thank you Doc.
Tôi gặp ông lần đầu cũng là lần cuối, buồn chẳng làm được gì để giúp ông sống lâu hơn. (xem thêm ...)
*Tên tuổi và nguyên quán là giả tưởng.
BÀN LUẬN
Tiên Lượng Xơ Gan
Năm 1964 Child và Turcotte đưa ra một bảng phân lọai để tiên luợng bệnh nhân được giải phẫu giảm áp lực tĩnh mạch cửa (portocaval shunt). Bảng phân lọai này được Pugh cải thiên năm 1972, dựa vào 5 thông số: bilirubin, albumin trong máu, thời gian prothrombin, báng và bệnh não. Bệnh nhân được xếp lọai ABC tùy theo số điểm: Lọai A (5-6 điểm), B (7-9 điểm) C (10-15 điểm).  

                                                      Điểm cho mỗi thông số
Thông số
1
2
3
Báng bụng        
không có
  nhẹ       
 trung bình
Bilirubin mg/dl 
dưới 2
   2-3    
 trên 3
Albumin, g/dl 
 trên 3,5       
   2,8-3,5  
dưới 2,8
PT số giây trên b/t  
   4         
 4-6     
  trên 6
hoặc INR
trên 1.7 
1.7-2.3  
  trên 2.3
Bệnh não 
  không có    
độ 1-2    
độ 3-4

Bảng phân lọai Child-Turcotte-Pugh (CTP) dễ thực hiện và khá chính xác, tỉ lệ sống còn sau 1 năm của các loại ABC lần lượt là 100, 80 và 45% Tuy nhiên CTP dựa vào thông số không rõ ràng và chủ quan như lượng nước báng, độ trầm trọng của bệnh não. CPT cũng bị hạn chế vì trị số của Bilirubin tối đa 4mg/dl và albumin tối thiểu 2.8mg/dl (Bệnh nhân Jones thuộc lọai Child C có bilirubin 11.2 và albumin 1.6).
Gần đây người ta dùng bảng phân lọai MELD (Model for End-stage Liver Disease) để ước tính tỉ lệ tử vong trong 3 tháng của bệnh nhân trong chương trình ghép gan.
MELD = 3.8[Ln serum bilirubin(mg/dl)]+11.2[LnINR]+9.6[Ln serum creatinine (mg/dl)]
+ 6.4[nguyên nhân: 0 nếu là xơ gan do rượu hoặc ứ mật, 1 nếu do nguyên nhân khác]
MELD dựa trên ít biến số, dễ thu thập, có tính khách quan, áp dụng được cho những bệnh nhân xơ gan không đồng nhất, có thể phân biệt được những mức độ trầm trọng khác nhau, đã được kiểm chứng trong các nhóm bệnh gan mãn tính khác nhau.
Điểm MELD càng cao thì tiên lượng càng xấu. Một bệnh nhân có thang điểm MELD dưới 8 sẽ có kết quả tốt sau khi làm TIPS, một người có thang điểm MELD trên18 sẽ có kết quả xấu. Bệnh nhân Jones có MELD bằng 22 (tham khảo 3).
Để dễ dàng có thể dùng các cách tính trên mạng (online calculators) như:
http://www.unos.org/resources/meldPeldCalculator.asp.
Thí dụ một bệnh nhân xơ gan vì viêm gan siêu vi, nếu phải nhập viện sẽ có tỉ lệ tử vong trong 3 tháng là: 4% nếu MELD dưới 9, 27% nếu MELD từ 10-19, 76% nếu MELD từ 20-29, 83% nếu MELD từ 30-39, 100% nếu MELD trên 40.

Bác sĩ Nguyễn Văn Đích


xem thêm : bệnh nhân cuả tôi là những người thầy tốt 
                     chuyện buồn muôn thuở ngành y 
                      Lời nói cuả bác sĩ và tương lai người bệnh 

Hồi tưởng về những chuyện buồn trong Bệnh Viện – tập I

Nguyễn Tăng Tri, D.D.S. Canada.     
 Nguyên trưởng Khoa Nhổ Răng và Tiểu Phẫu Thuật,Viện Răng Hàm mặt Việt Nam.(1981-1988).

xem lại kỳ trườc

Chuyện buồn Số 2 / 

Chuyện tôi  nghe:  Có một BS Tai Mũi Họng (xin dấu tên), dắt một đám nữ SV của trường ĐH Y Khoa  đi thực tập tại bệnh viện Chợ Rẫy. Có một cas vừa được gởi lên từ bệnh viện tỉnh, lý do: Mổ tonsillitis nhưng một bên chảy máu không cầm được, bệnh viện tuyến dưới phải kẹp động mạch cổ phía đó để cầm máu và gởi lên Bệnh viện Chợ Rẫy cấp cứu…
   Nhân viên khoa cấp cứu lập tức chuyển BN lên phòng mổ lớn ở lầu 1, vào thang máy, BS “giảng viên” kia hỏi các cô nữ SV đã có bao giờ thấy một cas chảy máu trầm trọng do mổ amygdale chưa? Các nữ SV nhao nhao “Dạ chưa ,dạ chưa!”. Ông BS nọ nói để “thầy”mở kẹp cầm máu,các em sẽ thấy, và BS kia mở kẹp cầm máu, máu tuôn ra, ông ta cố kẹp lại nhưng run quá không kẹp lại được. Thang máy đến lầu 1, bệnh nhân ra khỏi thang máy thì chết…BS đó hiện nay đang quang cáo rùm beng tại VN về tài năng và còn muốn trấn danh thiên hạ tại nước ngoài…
ảnh minh họa


Chuyện buồn Số 3 / 

Một buổi trưa, khi đi ngang qua một nhóm người nhà bệnh nhân đang tụ tập bàn tán trước sân của Viện RHM. Tôi dừng lại xem va hỏi chuyện gì…
   Tôi thấy một bà già đang khóc, bên cạnh tường rào bệnh viện là một cái bếp dã chiến kê bằng 3 cục gạch lượm ỏ đâu đó. Bà lượm những lá cây khô để nấu cơm. Một nồi cơm nhỏ đang đổ và lá khô đang cháy dở vương vãi khắp nơi…
   Hỏi ra mới biết là Ban GĐ Viện mới ra lệnh cho nhân viên bảo vệ phải ngăn cấm người nhà bệnh nhân nấu ăn trong bệnh viện. Một nhân viên bảo vệ thấy bà già nọ nấu cơm bèn đến bảo bà ta dọn dẹp, bà già năn nỉ và chắp tay lạy cậu bảo vệ và nói: “Tôi lạy cậu, nồi cơm đang sôi và cạn nước, chín rồi tôi sẽ không dám nấu nữa”. Cậu bảo vệ đã đá tung nồi cơm của bà già…và đi ra phòng bảo vệ.
   Tôi đã giận run người, đến phòng bảo vệ, thộp cổ áo “tên” bảo vệ lôi ra sân, lôi hắn đến xin lỗi bà già, bồi thường cho bà ta tiền để mua cơm ăn và cơm thăm nuôi con của bà ta đang nằm tại trại bệnh nhân nội trú khoa Phẫu thật hàm mặt (trại 52). Nếu không, tôi sẽ đập cho vỡ mặt và đề nghị đuổi việc. Tôi đã hỏi cậu ta: “Nếu mẹ mầy ở quê lên, đi thăm nuôi em mầy ở một bệnh viện khác tại SG, nhân viên bảo vệ ở đó đối xử với mẹ mầy như vậy, mầy sẽ làm gì?” Cậu bảo vệ nín khe!
   Chính cậu bảo vệ nầy, trước đây, trong lần đầu tiên khi tôi mới đến Viện RHM để nhận nhiệm sở, khi tôi vừa chạy chiếc xe Lambrettite đến cổng bảo vệ, cậu ta đã quát lên:
   - Vào đến cổng mà còn để nổ máy? Tắt máy xe!
   - Tôi đáp: “Dạ, dạ… Tại tôi đang lấy chìa khóa công tắc máy xe cũ quá lỏng ra nên sợ rớt mất”.
  Cậu ta hối tôi tắt máy xe. Sau khi tắt máy xe và dựng xe. Cậu quát tiếp:
- Đi đâu? Có chuyện gì? Giấy tờ đâu?
- Dạ.
Và tôi đã rút mấy giấy tờ được cuốn lại và bao bằng bọc ny lon đưa cho cậu ta.
   Cậu ta mở ra xem các giấy tờ của tôi, sắc mặt chuyển từ đỏ ra xanh rồi trắng, run run nói :
- BS để em dắt xe vào chỗ gởi cho, BS khỏi trả tiền gởi mà không môt tiếng xin lỗi những gì đã làm với tôi!
- Tôi đáp lại: Khỏi cần.Tôi lái xe được thì dắt xe được.
   Sau nầy tôi đã “chiếu tướng” cậu bảo vệ nầy từ cách nói, tóc tai, ăn mặc, trở thành một bảo vệ hiền lành và lễ phép với tất cả mọi người đến Viện RHM.
(Còn tiếp)

Thứ Sáu, 11 tháng 11, 2011

BỆNH TIỂU ĐƯỜNG NÊN ĂN CÁC LOẠI CÁ GÌ VÀ ĂN NHƯ THẾ NÀO ?

BS Thy Anh

cá hồi

HỎI :
Bệnh tiểu đường nên ăn các loại cá nào? Các loại cá béo có tốt cho tim mạch không? Nên ăn mỗi tuần bao nhiêu lần ?

cá trích

ĐÁP:
Bệnh nhân tiểu đường (đái tháo đường) sẽ có nhiều nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, nên tìm mọi biện pháp có thể để phòng ngừa biến chứng này.
Nếu bạn ăn hai suất cá mỗi tuần, bạn sẽ giảm được đến một phần ba nguy cơ bị các cơn đau tim.
Từ lâu, người ta đã biết các loại acid béo không bão hòa có mỡ trong cá, có tên là acid béo omega 3, có thể làm giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch. Từ nhiều năm nay, Hội tim mạch Mỹ (American Heart Association) đã khuyên mọi người nên ăn các loại cá giàu omega 3 ít nhất hai lần mỗi tuần.

cá pecca vàng (tilefish)

Khi thay thế ăn thịt bằng cá, các bạn đã loại trừ được các acid béo bão hòa có rất nhiều trong thịt bằng các loại aci béo không bão hòa có trong cá, điều này sẽ làm giảm được lượng cholesterol trong máu của bạn. Chính acid béo omega 3 có trong mỡ cá đã mang lại lợi ích này. Acid béo omega 3 là một loại acid béo không bão hòa có tác dụng làm giảm được hiện tượng viêm trong toàn bộ cơ thể của bạn. Chính hiện tượng viêm này là thủ phạm làm tổn thương các mạch máu và gây ra các biến chứng tim mạch.
Acid béo omega 3 có tác dụng lảm giảm lượng mỡ xấu triglyceride trong máu, giảm huyết áp, giảm được các cục máu đông, làm tăng khả năng miễn dịch, cải thiện các triệu chứng đau khớp, và có thể làm tăng khả năng học tập ở trẻ em. Ăn một hoặc hai suất cá mỗi tuần, nhất là các loại cá giàu omega 3, sẽ giảm được nguy cơ bệnh tim và giảm được khả năng bị chết đột ngột (đột tử) do bệnh tim. 

cá da trơn catfish

Nên ăn các loại cá nào?
Nhiều loại cá béo nước mặn rất giàu omega 3 như cá hồi, cá trích và cá ngừ, bạn nên ăn. Tuy vậy, nhiều loài hải sản khác củng có chứa một lượng omega 3 nhất định.
Các loài cá nước ngọc có ít omega 3 hơn cá nước mặn, ngoại trừ loài cá hồi nước ngọt (trout) cũng có chứa nhiều omega 3.

Không nên ăn các loại cá nào?
Một số loài cá nước ngọt có lẽ không có lợi cho tim mạch vì có thêm nhiều aci béo không tốt, như cá da trơn catfish, cá rô phi (tilapia).  Nhưng các bạn nên nhớ, ăn cá có lợi hay không còn tùy vào cách thức các bạn chuẩn bị cá để ăn như thế nào. Ví dụ, kho cá, nấu canh, nướng cá, bỏ lò hoặc bằng vỉ nướng chắc chắn sẽ có lợi hơn chiên xào.
Một số nhà nghiên cứu cũng khuyên không nên ăn cá nuôi ở các ngư trường mà nên ăn cá được đánh bắt trong môi trường tự nhiên. Họ cho rằng các loại kháng sinh, thuốc trừ sâu và nhiều hóa chất sử dụng trong ngư trường có thể làm hại chính người tiêu dùng.
Cuối cùng, khi ăn các loài cá nước mặn, không nên chọn các con cá quá lớn (hoặc quá già) như cá nhám, cá kiếm, cá ngừ to, cá thu vua (king mackerel), cá pecca vàng (tilefish) . . . vì chúng là nhóm động vật thuộc nhóm trên cùng của chuỗi thứ ăn ở biển, kích thước lớn chứng tỏ chúng sống đã lâu năm nên đã ăn vào một lượng lớn các loài cá khác nhỏ hơn, do đó cơ thể chúng sẽ bị tích lũy rất nhiều độc chất có trong nước biển từ những con mồi này. Các loại độc chất cuả nước biển thường tích lũy trong cá là thủy ngân, dioxin và polychorinated biphenyls (PCBs). Nồng độ tích lũy cuả các độc chất này trong cá tùy thuộc vào loài cá và nơi đánh bắt.

cá thu vua

Nên ăn cá mỗi tuần bao nhiêu lần ?
Người trưởng thành nên ăn mỗi tuần ít nhất hai suất cá giàu omega 3. Mỗi suất cá tương đương 85 grams cá (3 ounces).

Thứ Năm, 10 tháng 11, 2011

THƯ CANADA : Hồi tưởng về những chuyện buồn trong Bệnh Viện – tập I

Nguyễn Tăng Tri, D.D.S. Canada. (Nguyên trưởng Khoa Nhổ Răng và Tiểu Phẫu Thuật,Viện Răng Hàm mặt Việt Nam.1981-1988).
VUI SỐNG MỖI NGÀY @ BLOG xin gửi đến bạn đọc lá thư cuả một người bạn đồng khoá từ Canada, luận bàn tản mạn về những vui buồn trong nghề y, rất sâu sắc và vô cùng thực tế mà tôi rất tâm đắc.

Thân gởi các bạn.
Nghe của người mà không nói đến ta thì cũng không fair phải không các bạn?
Có lẽ các bạn cũng gặp không ít những hoàn cảnh tương tự như bài viết của tôi gởi theo đây, những câu chuyện thương tâm nầy có khi còn ít thương tâm hơn những câu chuyện của các bạn.
Đây là những chuyện tôi đã gặp, đã ra tay ở một mức độ nhỏ và đôi khi cũng chùn bước ở những việc lớn hơn và có khi bị phán cho một câu " đó không phải trách nhiệm của tôi".
Những ngày đầu đặt chân đến Canada, khi đi cùng em tôi đi trên đường phố, thấy có người trượt té, tôi định chạy đến đỡ dậy thì em tôi kéo tôi lại và hỏi tôi: Ông định làm gì đó ? Tôi trả lời đến giúp người, em tôi nói đừng có ẩu tả! họ không có ai để kiện, sẽ co thể níu mình để kiện mình và vu cáo mình xô họ té! và mình chưa có bằng cấp cứu nên nếu làm đúng hay không cũng có thể bị bóp méo để Claim tiền bảo hiểm, hoặc bị phạt. Ngược lại, nếu mình có bằng cấp về y tế, đi ngang thấy người bị nạn, mà mình chỉ đứng xem, nếu cảnh sát hỏi giấy tờ để mời mình làm nhân chứng, mà thấy mình là bác sĩ, nha sĩ có thể sẽ kết tội từ chối cứu người bị nạn. Làm gì cũng có thể bị kết tội hết nên lòng người hầu hết trở nên dửng dưng và có máu "lạnh".
Những câu chuyện tôi kể ra, những người có tên rõ ràng thì hoặc họ có thái độ tốt và đã qua đời. Còn những người có hành vi xấu thì tôi không nêu tên ra. Nếu họ biết được, sẽ giúp họ tránh khỏi những kiêu căng tự phụ gây chết người trong đời hành nghề của họ, mong là họ biết sửa tính nết và nếu là bác sĩ thì phải thận trọng trong khi hành nghề mới thành công và "thành người". Nếu không, cho dầu họ có giàu có bao nhiêu đi nữa cũng chỉ là: xứng với câu: "Xu hào đủng đỉnh Mán ngồi xe" mà tiền nhân đã nói.
Tôi có anh bạn là bác sĩ qua đây đã lâu, rủi thay anh đậu thi viết rồi, nhưng không có chỗ thực tập, anh đành học qua ngành điện toán, hay tâm sự với tôi và nghe những chuyện tôi kể cho anh ấy cách nay vài năm, anh nói tôi nên viết lại kẻo có ngày sẽ quên hết.
Có nhiều người viết nhật ký, hồi ký nhưng tôi tự thấy mình chưa làm được gì đáng kể thì viết lại làm gì. Nhưng mấy hôm nay nhận được những bài viết về sự tắc trách ở những con người khác nhau, ở những thời điểm khác nhau và ở dưới những chế độ khác nhau và giàu nghèo khác nhau. Nguyên nhân khác nhau nhưng bản chất của hậu quả thì giống nhau đó là bệnh nhân hay nạn nhân bị thiệt mạng, mà kẻ xấu vẫn không chừa, vẫn phây phây và thoát khỏi lưới trời!
Nên mượn diễn đàn của những người bạn cùng chiến tuyến đã và đang chiến đấu với bệnh tật để cứu bệnh nhân và có khi chính bản thân, để tìm kiếm nguồn an ủi và nguồn lực cổ vũ lẫn nhau trong những ngày còn lại của "kiếp người" và mong giữ được phong thái lạc quan, yêu đời và vui sống. Vẫn còn được ca hát bên nhau như những lần hội ngộ thời trai trẻ.
Thân chúc các bạn vui khoẻ.
Thân ái.
Hồi tưởng về những chuyện buồn trong Bệnh Viện – tập I 

     Khi tôi làm việc tại bệnh viện Đồng Nai, tôi có 1 một người bệnh nhân là một sĩ quan ngành công an trẻ đã được tôi mổ răng khôn hàm dưới nằm ngang gây pericoronitis mặt sưng lớn không há miệng được, sốt cao và mủ có khuynh hướng lan tràn xuống sàn miệng,nguy cơ nhiễm trùng huyết  rất lớn… Sau khi được điều trị và lành thương anh rất vui vẻ đến mời tôi đi ăn sáng tại căng tin bệnh viện, trước khi ra về anh nói mời tôi: “ Khi nào rảnh mời anh đến Ty công an Đồng Nai  chơi !”. Tôi trả lời anh ta: "Chơi chỗ nào thì chơi , chứ tôi không dám đến chỗ công an chơi đâu!”. Sau đó tôi “trả lễ” tiếp :“Khi nào anh rảnh thì đến đây chơi?”. Anh ta đáp lại : “Thôi thôi! Tôi cũng không dám đến bệnh viện để chơi đâu!”. Cả 2 đều bật cười vì ý nghĩa của các lời đối đáp đó, và có lẽ anh ta cũng sẽ nhớ mãi!
   Đây là những câu nói lịch sự xã giao nhưng ngẫm nghĩ lại rất đáng để cho tôi và các bạn suy nghĩ thêm về những khía cạnh tâm lý và những lời lẽ trong khi giao tiếp giữa  bệnh nhân và thầy thuốc.
   Ngày nay, chúng ta gọi nơi cấp cứu và chữa bệnh là bệnh viện, nhưng tôi còn nhớ thế hệ trước chúng ta gọi là “nhà thương”. Chữ “thương” ở đây đã được những nhà báo lúc đó biến hóa ý nghĩa để phê phán và châm biếm  những hành vi hoặc thái độ và cách đối xử của bệnh viện đối với bệnh nhân. Chữ thương nầy được hiểu nghĩa ngược lại với chữ “ghét”, chứ không phải ý nghĩa là thương tích.
   Những câu chuyện ngắn sau đây có khi cực ngắn và rất khách quan đối với tôi nhưng đã gieo vào lòng tôi những nỗi buồn man mác và vô tận…

   Chuyện buồn Số 1 / 

Tôi có một người  cán sự nha khoa phụ tá phẫu thuật của khoa Nhổ răng và Tiểu Phẫu Thuật/Viện RHM TW. Chú ruột của cô ta bị sa ruột bẹn bẩm sinh, đã được mổ tại Khoa Ngoại Tổng Quát Bệnh viện Chợ Rẫy và đang được tập đi dể chống dính ruột, và chuẩn bị cắt chỉ…Bỗng nhiên chết! Lý do: bị anaphylactic shock do chích penicillin bởi “y lệnh” của một sinh viên nội trú của đại học Y. bất chấp y lệnh của BS trưởng khoa là người đã mổ và không chỉ định dùng kháng sinh. Điểm quan trọng nhất là khi bệnh nhân nghe SV nội trú kia ra lệnh cho y tá chuẩn bị chích Penicillin, bệnh nhân đã la lên tôi bị dị ứng với Penicillin, nhưng SV kia đã quát lại BN là biết gì về thuốc mà cãi…
  Tôi đã hỏi cô cán sự của tôi có muốn kiện để đưa “ông đồ tể “ nầy vào tù và ra khỏi ngành Y không? Nhưng cô ta nói chuyện đã lỡ rồi, SV nọ cũng đâu lấy tiền bạc gì, và sợ bị “trả thù”!!!

Thứ Tư, 9 tháng 11, 2011

TĂNG ĐƯỜNG HUYẾT LÚC BÌNH MINH

BS Thy Anh

HỎI :
Tôi bị tiểu đường đã 2 năm , vài tháng nay đường huyết lúc sáng sớm thường tăng cao hơn 12 mmol/l , nhưng đường huyết đo buồi tối trước khi đi ngủ chỉ khoảng 8 mmol/l. Tại sao sau khi nhịn đói cả đêm, đường huyết lúc ngủ dậy lại cao hơn trước khi đi ngủ? Tôi nên làm gì?

ĐÁP :
Hiện tượng tăng đường huyết bất thường trên các bệnh nhân đái tháo đường từ khoảng 2 giờ sáng đến 8 giờ sáng được gọi là "hiện tượng lúc bình minh" (dawn phenomenon).
Người ta cho rằng hiện tượng này là kết quả của tình trạng tăng tiết nhiều loại hormone qua đêm, như hormone tăng trưởng (GH - Growth Hormone) Glucagon và Epinephrine – đã chống lại tác dụng làm giảm đường huyết của insulin.
Tuy nhiên, hiện tượng này còn có thể do nhiều nguyên nhân khác nữa. Nếu bạn ăn them bưã lỡ nhiều carbohydrate trườc lúc đi ngủ, sử dụng liều insulin chưa đủ hoặc sử dụng thuốc uống hạ đường huyết buổi chiều không phù hợp cũng sẽ làm tăng đường huyết bất thường vào sáng sớm.
Bạn nên kiểm tra đường huyết thêm một lần trong đêm, vào khoảng 2 giờ sáng đến 3 giờ sáng để tìm hiểu xem tình trạng của bạn là do “hiện tượng lúc bình minh” hay vì một nguyên nhân nào khác.
Căn cứ theo kết quả đường huyết đo trong đêm, bác sĩ của bạn sẽ có các biện pháp điều chỉnh đường huyết vào buổi sáng cho bạn, ví dụ:
 # không ăn bữa lỡ trước khi đi ngủ
 # điều chỉnh lại liều thuốc uống hạ đường huyết hoặc insulin.
 # đổi sang một loại thuốc hạ đường khác.
 # dùng thêm các loại insulin tác dụng kéo dài hoặc bơm insulin đề bảo đảm nhu cầu insulin lúc sáng sớm.

Thứ Ba, 8 tháng 11, 2011

THƯ CANADA: VỀ CHUYỆN VUI BUỒN TỐT XẤU CUẢ NGÀNH Y

VUI SỐNG MỖI NGÀY @ BLOG xin gửi đến bạn đọc lá thư cuả một người bạn đồng khoá từ Canada, luận bàn tản mạn về những vui buồn trong nghề y, rất sâu sắc và vô cùng thực tế mà tôi rất tâm đắc.
Nguyễn Tăng Tri*

Canada  ngày 4-11-2011.

Thân gởi các bạn.

Tôi đồng ý với ý kiến của bạn Võ Ngọc Luyện. Chuyện vui-buồn, tốt-xấu, thiện -ác, xây dựng- hủy hoại  . . . lúc nào cũng đi với nhau song hành mãi mãi. Theo triết lý của Đông phương là thuyết âm dương, theo chủ nghĩa duy vật biện chứng là cặp phạm trù nhân-quả, theo triết lý của đạo Phật cũng là nhân-quả...Nhưng tôi nhận thấy đâu đâu cũng chỉ nêu ra hậu quả mà không tìm đến nguyên nhân để tìm giải pháp, và nếu có ai tìm được, cũng chưa chắc đã được công nhận, và được áp dụng!?

Ở Canada, theo tiết lộ một cuộc điều tra của tờ báo Toronto Star có thu thập tài liệu thống kê và điều tra bởi các tiểu ban của quốc hội liên bang và các tỉnh bang, đã cho thấy số bệnh nhân bị chết vì những lỗi lầm của BV là hơn 23.000/năm (dân số Canada hiện nay là hơn 32 triệu). Nhìn vào con số, một người dân bình thường sẽ không có ý kiến gì cả! Nhưng với chúng ta, đây là một tỷ lệ đáng lo ngại. Tôi có kinh nghiệm bản thân khi bác sĩ ở đây đòi tôi ký consent mổ ruột thừa năm 1993, tôi đã tranh luận, chúng nó nói những thằng da vàng cứng đầu quá, chuyện của mình sẽ viết trong các tập chuyện buồn trong bệnh viện cùng với các trường họp khác mà mình có bằng chứng. Những chuyện như vậy không phải là trách nhiệm của tôi? Ở Canada, là một công dân bạn có quyền gửi thư của bạn đến quốc hội để dân biểu khu vực của bạn đọc hoặc chính bạn sẽ đọc trong kỳ họp quốc hội (tùy vấn đề thuộc nhiệm vụ của tỉnh hay trung ương) hoặc chính bạn phát biểu trong cuộc họp, sau đó chủ tọa quốc hội sẽ phân công cho các tiểu ban giải quyết nếu đã có luật rồi nếu việc không phải là kiện cáo. Nếu chưa có luật, họ sẽ lên chương trình để thảo luận sau đó là vote, nếu ý kiến của bạn được số phiếu quá bán, nó sẽ thành luật (Chuyện nầy còn tùy bạn dám làm hay không).

Gần đây, chính quyền Mỹ dưới sự lãnh đạo của đảng Dân chủ muốn theo kiểu y tế của Canada. Nhưng Canada lại đang có khuynh hướng theo kiểu Mỹ là 2 tiers, có y tế tư nhân lẫn quốc doanh. Mỗi hệ thống đều có ưu điểm và nhược điểm của nó, cách tổ chức từ trên xuống dưới, hàng ngang, hàng dọc, rộng hay sâu? Phải tùy thuộc vào tất cả các số liệu thống kê và cách chọn mẫu và mục đích của nó để tìm ra đáp số. Nhưng gần đây kết quả một cuộc điều tra khác đang bị cắt giảm ngân sách!

Theo tôi, những tắc trách bởi chính những sự tham nhũng (bởi có tiền mới tham nhũng chứ nghèo thì có tiền đâu mà tham nhũng) ở nhiều khâu của hệ thống là nguyên nhân chính. Đối với các nước tư bản giàu có, sự giàu có làm cho ai cũng muốn làm ra tiền nhiều, và cũng chính nó làm người ta trở nên lười biếng hơn và tham lam hơn. Câu "thợ may ăn vải, thợ mã ăn hồ" nếu áp dụng ở nước ngoài thì có thể đúng, chứ áp dụng cho VN thì bác sĩ VN ăn gì? Khi bệnh nhân nghèo mới đến BV, mà BS đâu có nắm nguồn tiền? Có chăng là thái độ bắt chẹt BN về những thủ tục nhập xuất BV hay quyền ưu tiên mà thôi (nhưng lại không phải do bác nắm). Hoặc là mưu cầu lợi ích cho dịch vụ ở phòng mạch tư, chính phủ biết điều đó không? Theo tôi là họ biết hết, nuôi không nổi nhưng đuổi hoặc cho nghỉ việc thì không được.
Cũng có nhiều những tắc trách, là hậu quả của việc công lập hóa các trường tư thục và miễn lệ phí BV cho giống như nước giàu như Canada. Ngăn cấm BS, NS và được sĩ làm tư, chỉ làm việc ở BV hoặc xí nghiêp quốc doanh. Tôi thấy tội nghiệp cho chính tôi, vợ tôi và các bạn đồng nghiệp đã từng nhận 500 đồng "bồi dưỡng" trực đêm, y tá được 300đồng/đêm trong lúc "bát phở toàn quốc" của căng tin là 500đ, và ngoài tiệm là 1.500 đ (*). Cho nên, đã có lần trong hội nghi công nhân viên chức của Viện, tôi đã lên phát biểu được vỗ tay nhiệt liệt mà Ban GĐ vẫn không thể khiển trách tôi được .
Tôi đã nói:" Bác Hồ nói :Lương Y như Từ Mẫu" nhưng thực tế tôi thấy "lương y như tháng trước".
Hiện nay có một câu nói cũng khá đúng cho tất cả mọi người chứ không riêng gì giới Y Tế: "Đồng tiền không mua được hạnh phúc, nhưng thiếu nó, hạnh phúc sẽ lung lay "(hoặc bay xa)” Có đúng không các bạn?
Tự lực cánh sinh để giữ độc lập là tôn chỉ nhưng ví dụ, Chúng ta thử nghĩ nếu chúng ta sống về thời vua chúa, đi đâu cũng có kiệu do người khiêng là phương tiện đi lại dó là của dân quí tộc và dân giàu có. Còn với dân, muốn đi lại thì chỉ bằng đôi chân. Nhưng nếu gặp bất trắc mất an ninh thì hạng nào chạy trước và chạy nhanh nhất?
SV ra trường có vốn liếng gì để tự lập mưu sinh? Đó là câu hỏi mà các bạn và tôi đã trả lời bằng hành động miệt mài và thầm lặng trong suốt những năm tháng dài đăng đẳng ở mọi nơi để chiến đấu với chết chóc, bệnh tật và đợi chờ những đổi mới tư duy và chính sách!
" Mạnh dùng sức, yếu dùng mưu" và dân ở đâu cũng áp dụng câu này. Mưu mô lường gạt ở khắp nơi! Hoặc người ta create ra đủ cách để kiếm tiền lấp những khoản thiếu hụt tài chánh!
"Bệnh nhân" ở Canada có khi đâu có bệnh gì cũng giả bệnh để được ngồi không để hưởng benefit xã hội theo Hiến pháp qui định có đầy ra đó, chính phủ Mỹ muốn làm theo kiểu Canada có lẽ phải cẩn thận hơn! Có khi sẽ bị giới trung gian dẫn đường cho hươu chạy" và "nối giáo cho giặc", kể cả các thầy thuốc có "chung chí hướng làm giàu mau lẹ". (xem thêm ...)
Bên Mỹ chi phí học đại học rất lớn, ví dụ học Nha là 78.000 đôla/năm ×4 năm (chưa kể 3 năm học Đại học Khoa học), cộng với tiền cơm nước, chỗ ở và đi lại (bên Y khoa thì tôi chưa được biết). Ra trường rồi, nếu muốn mở clinic tư phải tốn khoảng 200 nghìn đô để có chỗ làm việc, chưa kể tiền thuế đất, thuế nhà, diện tích parking, tiền thuê mướn các nhân viên với tiêu chuẩn lương bổng và các khoản bảo hiểm cho nhân viên...Thiếu tiền phải vay các nhà bank, họ rất khoái cho giới y tế vay vì sẽ khó chạy và quỵt nợ, và sẽ là những con bò sữa cho sữa từ lúc dậy thì đến khi già yếu (đồng tiền chạy qua ta và chạy quanh rất nhanh, giống như đánh bài poker và xâp xám chướng, ăn cạp quanh vậy).
Nhưng không! Giới trí thức y tế bị đối xử còn tệ hơn !, đâu có được yên thân như con bò sữa, được nghe nhạc hay và được chăm sóc sức khoẻ bởi chủ của nó (khi nó bị bịnh là chủ phải lo ra ) và trí thức y tế vướng bận lời thề, phải làm việc để trả nợ trần gian và xã hội. Theo đúng câu: "Thầy sống thầy chữa người ta, đến khi thầy chết thì ma chữa thầy !".
Lớp chúng ta có một điều "may mắn "là "nhân chứng lịch sử" và ở lứa tuổi nầy (60t) mà không bị leo lên cây cau cao ngất để con cháu bên dưới reo hò và rung cây, "anh chị" nào còn ôm chặt được mà không bị rớt xuống thì con cháu đem xuống nuôi tiếp, nếu lỡ rớt xuống thì con cháu sẽ xẻ thịt chia nhau ăn theo đúng nghi lễ, xương thì đem tế lễ rồi đốt lấy tro thờ cúng..Như "truyền thống" của một bộ tộc ở Nam Duơng mà tôi đã được đọc. May quá! không thì tôi đã phải "leo cây" cách nay 3 tháng rồi!

Nhân loại ở khắp nơi theo đúng câu: "Phú quí sinh lễ nghĩa, bần cùng sinh đạo tặc" là câu ca dao, tục ngữ hay là cái gì đó...của VN mà theo các truyện kiếm hiệp, võ công thì có 36 chước: "Tam thập luc kế,đào vi thượng sách". Như vậy, chạy là thượng sách. Nhưng chạy đi đâu? Chỗ nào an toàn? Nếu đệ tam thế chiến nổ ra? Nếu không có bản đồ, la bàn và đồng hồ? và còn nhiều thứ khác có liên quan đến mạng sống.(Các bạn xem lại phim Great escape, cuộc vượt ngục vĩ đại, và phim Papillon  người tù khổ sai, anh nào ít bị lệ thuộc biết mưu sinh thoát hiểm thì sống).
Bác sĩ tại Canada muốn làm việc nhiều đi nữa cũng sẽ bị "cap" tiền lương đến một giới hạn do từng chính quyền của tỉnh bang và liên bang hiện tại quyết định. Và muốn có sự bình đẳng cho tất cả mọi người. Tốt? Cho ai? Hãy chờ xem...Họ còn đang bàn cãi và thu thập ý kiến của những nhà làm kinh tế, ngân hàng, bảo hiểm.., chứ không nghe theo những nhà khoa học nghiên cứu về y học!

Chuyện ở Mỹ, cách đây không lâu, báo chí đăng: Cảnh sát Mỹ đã bắt 3 thị trưởng của bang New Jersey, một mục sư (pastor) và 83 người nữa, có liên quan đến một vụ mua bán nội tạng mà bắt đầu cuộc điều tra là 1 vụ mua một trái thận của một người ở Do thái với giá 10 nghìn USD về mổ cho 1 người Mỹ với giá 160 nghìn USD, và còn claim tiền lệ phí bệnh viện và công mổ vào bảo hiểm y tế của chính phủ hoặc tư nhân.
Một vụ khác, sau vụ phá hoại 911, Hồng Thập Tự Mỹ quyên góp dưới danh nghĩa để giúp các nạn nhân và gia đình họ, cuộc quyên góp đó được 537 triệu USD. Ban GĐ của HTT Mỹ đã sử dụng như sau:
1/ 200 triệu USD để upgrade ngân hàng máu.
2/ 200 triệu USD để upgrade hệ thống điện toán và điện thoại (để làm ăn thêm hiệu quả!)
3/ 100 triệu USD để cho các hội HTT khác trên thế giới.
4/ 37 triệu USD chi cho những nạn nhân còn sống bị thương và gia đình những nạn nhân đã chết.
Một bà BS là GĐ trong số nầy đã kiện lên Tối cao pháp viện, các GĐ kia bị cách chức, tiền được thu hồi để chia cho các nạn nhân va gia đình họ.
Bà nầy quả thật can đảm, dám đương đầu với đám "mMafia", quả thật đáng kính phục phải không các bạn?
Theo tôi: giới trí thức y tế dễ bị trở thành con mồi như thể thịt Tam Tạng, hoặc có khi có tâm trạng như tâm trạng của ông thợ hớt tóc cho ông vua có lỗ tai lừa vậy! Có đúng không các bạn?
Nhưng chắc chắn chúng ta, những người đã từng chịu đựng cực khổ sẽ không bao giờ làm mất niềm tin yêu của các thầy của chúng ta đã dạy cho chúng ta va làm gương từ đạo đức cho đến kiến thức chuyên môn. Để chiến đấu vơí những cám dỗ vật chất và ngay cả tinh thần nữa. Phải không các bạn? (xem thêm ...)
Mong thư các bạn.


Thân ái.

Nguyễn Tăng Tri


* D.D.S. Canada.     
 Nguyên trưởng Khoa Nhổ Răng và Tiểu Phẫu Thuật,Viện Răng Hàm mặt Việt Nam.(1981-1988)

xem thêm : bác sĩ là một nghề cao qúy?? 
                  RỪNG THÔNG TIN Y KHOA TRÊN MẠNG

Thứ Hai, 7 tháng 11, 2011

CUỘC SỐNG QUA ỐNG KÍNH: HÒA MÌNH VỚI THIÊN NHIÊN


Chiều Copenhagen – thyanhphoto – Canon 350D  f 11

Bạn hãy tìm một nơi thanh vắng và ngồi thật thoải mái,
các ngón tay đan vào nhau hoặc nếu bạn thích, thì ôm một chiếc gối vào lòng.
Thở thật chậm, thật sâu, thật dài.
Tập trung toàn bộ tâm trí vào từng hơi thở cho đến khi hoàn toàn thư thái.
Sau đó, để cho cảnh đẹp cùng những âm thanh dễ chịu của thiên nhiên từ từ trôi vào ý thức.
Đừng cố gắng bám víu vào bất cữ ý nghĩ hoặc một dòng nhận thức nào.
Hãy cứ để thiên nhiên trôi thật nhẹ nhàng vào tâm trí bạn như một đóa hoa đang đón nhận những cơn gió xuân dịu nhẹ