LÀM THẾ NÀO ĐỂ KHÔNG BỊ ĐỘNG TÂM TRƯỚC NGƯỜI ĐẸP? Phần 2 - Hãy thay đổi cách nhìn để làm chủ được cái DỤC

Bài viết của bác sĩ  Nguyễn Qúy Khoáng

VN - tháng 12  2010

    Yếu tố tiên quyết để làm chủ được cái dục hoàn toàn tùy thuộc vào chính bạn!

1/ Bạn có muốn thắng cái DỤC không?

  Câu hỏi này rất quan trong vì nói lên lập trường của mình để trong quá trình thực hiện, bạn không bị người khác làm cho giao động. Đặt câu hỏi này không có nghĩa là tôi phủ nhận cái DỤC, mà tôi muốn bạn và tôi phải làm chủ nó, điều khiển nó, điều hòa nó.

2 /Bạn có có gắng và kiên trì tập luyện không?

  Muốn không bị động tâm trước người đẹp, không phải cứ nói là làm được ngay mà cần kiên nhẫn luyện tập và sửa mình.

Để có thể làm chủ được cái DỤC, ta phải (a) thay đổi cách nhìn (b) học cách luyện tập (c) biết cách đối phó khi phải "đụng trận".

   a/ Thay đổi cách nhìn

          Ta không nên đè nén sự ham muốn chỉ bằng cách cố quên đi hoặc nghĩ đến chuyện khác, vì đó chỉ là tạm thời và khi nó lại bùng lên thì còn trở nên mãnh liệt hơn trước. Trái lại, ta phải hiểu rõ về DỤC để không còn tò mò, thắc mắc nữa. Tuy nhiên, ta cũng không nên để bị "nghiện ngập" vào SEX, nhét vào đầu đủ loại phim ảnh đồi trụy để rồi bị nô lệ vào ham muốn thấp hèn mà phạm vào những lỗi lầm đáng tiếc. Trên thế giới này, đã và đang xảy ra bao nhiêu tội lỗi về SEX, từ những truyện lạm dụng trẻ em trong giới tu sĩ đến những chuyện loạn luân trong gia đình mà chúng ta không thể nào tưởng tượng nổi.

Quanh đi quẩn lại cũng chỉ từng ấy thứ, về cơ thể học thì cũng không khác gì nhau nhưng ta lại cứ muốn khám phá xem các thứ ấy và cách thể hiện của chúng có khác giữa người này với người kia hay không. Cuộc săn đuổi này không bao giờ dừng lại và ta chẳng bao giờ thỏa mãn. Chính vì thế mà ngành kinh doanh về SEX mới "dụ khị" được chúng ta và không ngừng phát triển.

          Chúng ta đều biết rõ câu :" phòng bệnh hơn chữa bệnh", bệnh ở đây không phải chỉ là bệnh THỂ XÁC mà còn là bệnh TINH THẦN nữa. Biết bao phiền toái, bực dọc, đau khỗ, hối hận . . . sẽ đến với ta nếu ta bị "kẹt". Gia đình lục đục, con cái bơ vơ, ta bị khinh thường bởi chính những người thân của mình, cuộc sống sẽ trở thành địa ngục. Ta nhắm có thể chịu đựng nổi không? Chính vì thế mà ta luôn phải tìm cách thắng chính mình trước cái DỤC.

  

                       Thái giám

Nhưng muốn thắng được cái DỤC, có buộc ta phải "diệt" DỤC không?

          Theo tôi, ta không thể diệt DỤC được. Vì sao vậy? Vì dục là do hormon testosterone tạo nên và ta đâu thể tiêu hủy hết các cơ quan đã sản sinh ra nó như tinh hoàn, tuyến thượng thận . . . để rồi trở thành một "hoạn quan" hay sao? Vậy, ta có cách nào lọc hết các hormon ấy ra khỏi máu của mình không? Chắc chắn là không thể được. Vậy ta nên giải quyết thế nào bây giờ?

Trước hết là HÒA sau đó là HÓA.

    HÒA có nghĩa là hòa hoãn. Vì quan hệ vợ chồng còn cần thiết nên mình sống chung với DỤC nhưng phải điều độ, Tuệ Tĩnh, ông thánh thuốc nam đã nhấn mạnh việc rèn luyện thân thể và sinh hoạt điều độ. Phương pháp dưỡng sinh của ông được tóm tắt trong 14 chữ sau đây:

"BẾ TINH, DƯỠNG KHÍ, TỒN THÂN

THANH TÂN, THIỂU DỤC, THỦ CHÂN, LUYỆN HÌNH"

    HÓA là chuyển năng lượng tình dục thành năng lượng cho tình yêu vị tha, cho lòng từ (compassion)  đối với muôn loài, khi đã có sự đồng ý giữa 2 vợ chồng thì kể từ giờ trở đi sẽ sống với nhau như 2 người bạn đời cùng hướng về một lý tưởng cao đẹp hơn, đó là "giác nhi và giác tha" nghĩa là ta giác ngộ xong thì giúp người khác cũng được giác ngộ như mình.

(Mời các bạn đón xem phần 3 của chủ đề này đăng trong tháng 6)

MỘT SỐ CÂU HỎI VỀ BỆNH TIỂU ĐƯỜNG Ở PHỤ NỮ

Thy Anh

HỎI: chu kỳ kinh nguyệt có ảnh hưởng đến lượng đường huyết của người phụ nữ mắc bệnh tiểu đường không?

ĐÁP: Kinh nguyệt đúng là một vấn đề đối với các bệnh nhân nữ bị bệnh tiểu đường típ 1 (trong giai đoạn dậy thì, nhu cầu về insulin có thể tăng đến 1.5 đơn vị /kg cân nặng mỗi ngày, vì ảnh hưởng của sự gia tăng các hormon sinh dục và hormon tăng trưởng). Phụ nữ thường khó kiểm soát đường huyết hơn trong khoảng 1 tuần trước khi hành kinh, đường huyết giai đoạn này có thể quá cao hoặc thấp hơn dự đoán. người ta chưa thật sự hiểu rõ vì sao các hormon sinh dục đôi khi lại gây ra vấn đề này. Một giả thuyết cho rằng chính progesterone gây ra tình trạng đề kháng insulin tạm thời này và làm tăng đường huyết, trong khi ở một số phụ nữ khác, có thể chính estrogen lại gây ra tình trạng giảm đường huyết. Một số người lại cho rằng tình trạng thèm ăn và giữ nước trong cơ thể có thể là thủ phạm.

HỎI: Đã có các hướng dẫn săn sóc chung cho các bệnh nhân tiểu đường, nhưng, đối với phụ nữ, có vấn đề gì đặc biệt cần quan tâm thêm không?

ĐÁP: Phàn lớn phụ nữ tiểu đường đến phòng khám thuộc típ 2. Một số bệnh nhân gập tình trạng kháng insulin gây mất ổn định đường huyết là do hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS - Polycystic Ovary Syndrome) và một số bệnh nhân bị suy tuyến giáp. Các phụ nữ trẻ tiểu đường típ 2 nên hỏi bác sĩ về hội chứng PCOS khi khó ổn định đường huyết hoặc khó giảm cân. Các phụ nữ hơn 40 tuổi, có tiền căn người thân bị suy giáp hoặc các phụ nữ đã có các biểu hiện suy giáp nên được làm các xét nghiệm chức năng tuyến giáp (TSH - FT4).

HỎI: Phụ nữ là người phải đảm đương rất nhiều trách nhiệm và thường phải hy sinh các nhu cầu của mình cho mọi người (chồng con, ông chủ, bạn bè ...), vậy, làm thế nào để có thể ưu tiên mọi thứ cho sức khỏe cá nhân?

ĐÁP: Phụ nữ thường hy sinh mọi ưu tiên trong cuộc đời mình cho các người thân trong gia đình. Nhưng, người phụ nữ bị tiểu đường cần nhớ kỹ, nếu mình không biết ưu tiên chăm sóc sức khỏe của mình thì làm sao còn khả năng để lo cho những người thân? Nên thường xuyên đọc sách báo, tìm các thông tin trên internet về bệnh tiểu đường (www.diabeteshealth.com), khám bệnh tư vấn định kỳ tại phòng khám chuyên khoa nội tiết, các chuyên viên về dinh dưỡng. (xem thêm ...)

HỎI: Phụ nữ tiểu đường thường bị tiểu ra vi khuẩn nhưng  không có triệu chứng, vậy có nên điều trị không?

ĐÁP: tiểu vi khuẩn không triệu chứng được chẩn đoán bằng cấy nước tiểu giữa giòng 2 lần, cách nhau 24 giờ, có kết quả > 100.000 khúm vi khuẩn/ml.

Một nghiên cứu từ Manitoba, Canada (New England Journal of Medicine nov 14 2002) khảo sát 105 phụ nữ tiểu đường bị tiểu ra vi khuẩn. 50 người được uống giả dược, 55 người được dùng kháng sinh. nghiên cứu thiết kế mù đôi trong 6 tuần đầu, sau đó, các bệnh nhân được tầm soát mỗi 3 tháng một lần, trong 3 năm. 78% bệnh nhân uống giả dược bị tiểu vi khuẩn 4 tuần sau điều trị ban đầu so với 20% nhóm được dùng kháng sinh. Sau trung bình 27  tháng theo dõi, 40% bệnh nhân nhóm dùng giả dược bị ít nhất một lần nhiễm trùng tiểu có triệu chứng, trong khi nhóm đã được dùng kháng sinh có tần suất là 42%. Điều này cho thấy điều trị nhiễm trùng tiểu không triệu chứng không làm giảm nguy cơ xuất hiện nhiễm trùng tiểu có triệu chứng trên các bệnh nhân tiểu đường và các nhà nghiên cứu khuyen  không nên điều trị.

HỎI; Có một lời khuyên nào dành cho các phụ nữ bị tiểu đường?

ĐÁP: Đừng tỏ ra dẽ dải với bản thân! Không bao giờ chấp nhận kết quả HbA1c lớn hơn 7%, cho dù kết quả đó chỉ vì ăn uống nhiều hơn thường lệ. HbA1c lớn hơn 7% sẽ đưa đến rất nhiều biến chứng, phải được bác sĩ chuyên khoa xem xét lại để điều trị tích cực hơn nữa. Với kết quả đó, bạn có thể chẳng cảm thất bất thường gì trong một thời gian, nhưng đến khi "cảm thấy gì đó" thì đã quá muộn.

Nên nhớ, chẳng bao giờ là quá muộn để tham gia tích cực theo một chương trình điều trị bệnh tiểu đường. Bỏ cuộc, bỏ điều trị và ăn uống xả láng vì cảm thất thất vọng là điều cực kỳ sai lầm
(xem thêm ...)

LÀM THẾ NÀO ĐỂ KHÔNG BỊ ĐỘNG TÂM TRƯỚC NGƯỜI ĐẸP? Phần 1 - bàn về cái DỤC của người đàn ông

Bài viết của bác sĩ  Nguyễn Qúy Khoáng

VN - tháng 12  2010

      Cái DỤC (libido) của người đàn ông còn hoài cho đến khi người đó về chầu Diêm Vương, như có người đã nói "đàn ông chỉ hết ham muốn xác thịt khi hai đầu gối của người đó chảy nước ra". Vậy bao giờ đầu gối người đàn ông mới chảy nước? Không bao giờ, phải không các bạn? Trừ khi người ấy bị bệnh tràn dịch trong bao khớp (hydarthrosis).

Thật tình thì libido không phải là xấu vì nó rất cần cho sự truyền giống và đem lại hạnh phúc cho con người nhưng vấn đề chính là mình phải làm chủ được nó nếu không thì con người sẽ chẳng khác gì súc vật.

Chắc có bạn cũng thấy ngạc nhiên khi tôi đem vấn đề nhạy cảm này ra mổ xẻ, xin thưa với các bạn,  cũng vì chính vấn đề này đã làm tôi đau đầu không ít. Trong bốn cái MUỐN ở đời như danh vọng, tiền bạc, tình ái, ăn ngủ thì theo tôi, tình ái là cái khó cưỡng lại nhất. Là nam nhi, ai mà chẳng động tâm trước người đẹp? vì thế mà người xưa có câu:

 "Đàn ông ai mà chẳng dê, cá lóc ăn nổi, cá trê ăn chìm"

Một người trông vẻ bên ngoài là đàn ông nhưng lại hoàn toàn dửng dưng trước người đẹp thì ta phải xét lại giới tính của người đó.

Cũng vì vậy mà dưới cội bồ đề, Ma Vương sợ thái tử dòng họ Thich Ca thành Phật nên đến dụ dỗ ngài bằng đủ mọi cách, cuối cùng phải đưa ra chiêu gái đẹp nhưng ngài vẫn chẳng động tâm. Thật ra đó chỉ là những hình ảnh tượng trưng cho một cuộc chiến nội tâm bên trong mỗi chúng ta. Chiến thắng cuối cùng này đã khiến ngài thành thánh nhân và được mọi người tôn thờ. Ngài đã nói một câu bất hủ: "Chiến thắng vạn quân thù ngoài sa trường không bằng chiến thắng chính mình, thắng được chính mình mới là chiến công oanh liệt nhất".

Trên đời này, biết bao vua chúa, chính trị gia bị gục ngã trước giai nhân như Trụ Vương, Ngô Phù Sai, Bill Clinton . . . kể cả các thầy tu của mọi tôn giáo. Câu nói: "lấy lửa thử vàng, lấy vàng thử đàn bà, lấy đàn bà thử đàn ông" không phải là không có lý.

Và từ đó, bao nhiêu tội lỗi, người ta lại đổ lên đầu người phụ nữ, thậm chí ở vùng Trung Đông, người ta còn nói:"ở đâu có đàn bà, ở đó không cần có quỷ". Trước kia, khi nghe câu nói này tôi thấy nó hay, nhưng sau này, tôi mới thấy mình đã lầm. Người đặt ra câu nói đó đã ví đàn bà ngang với quỷ chính là vì sự ích kỷ, nhu nhược và hèn nhát của chính người đó. "Qủy" thật ra ở đâu nếu không phải  ở trong lòng cũa chính người đàn ông? Nếu TÂM của anh vững thì dù có bị dụ dổ anh sẽ vẫn không bị ĐỘNG. Đằng này, người ta có thể chưa có ý gì, con quỷ trong anh đã nổi lên rồi.

Có người lại chủ trương cứ vô tư mà hưởng thụ, thậm chí khi cái DỤC đã giảm đi với tuổi tác hay với bệnh tật thì lại dùng mọi phương cách để "kích" nó lên, và người đó cứ xả láng  theo ý thích của mình. Nhưng anh ta quên rằng việc gì cũng có cái giá của nó, nhân nào quả nấy.

Ngược lại, có người lại chủ trương kiềm chế cái DỤC, thậm chí cố diệt Dục, đó là những người tu hành hoặc muốn làm chủ cái DỤC.

(Mời các bạn đón xem  phần 2 của chủ đề này đăng trong tháng 6)

Thơ tếu Quý Bùi : HÀ LỘI

(Nhân thấy cảnh lụt của Hà Nội)

Phố phường Hà Nội ngập nước cao

Mái nhà trông thấp nửa độ nào

Cả nhà dắt díu nhau bì bõm

Tiểu thơ quần xắn tận bẹn cao

Nước đổ dâng lên đến nửa người

Lúc nhúc chen nhau lội như rươi

Nước cống, rác, bùn thi nhau quyện

Nhà cao ngập đến bốn phần mười

Bố cõng con đi níu bờ tường

Nước cống bùn nâu lẫn rác vương

Nhìn quanh nước phủ không thấy phố

Tràn dâng che kín mất cả đường

Xe hơi có cái chỉ thấy mui

Bụi cây, hoa cỏ, nước chôn vùi

Không gian như thể trông thóang rộng

Cứ lội, đừng mong con nước lui

Nhìn quanh trông tựa dưới bến tàu

Lênh láng chung quanh, trước lẫn sau

Tơi tả, tiêu điều trong cơn lũ

Hà Nội bây giờ lội cùng nhau



Người anh đần độn

Nguyễn Minh Triết st

1.   Lúc nó ra đời, kế hoạch hóa gia đình quản rất ngặt, trong thôn chỉ có hai nhà có em bé. Một nhà nếu không trốn đi vùng khác thì bị phạt tiền, mỗi nó đường đường chính chính oe oe chào đời làm con cưng. Không phải vì nhà nó có quyền có thế mà là vì anh trai nó vốn mang bệnh não bẩm sinh, dân gian gọi là bệnh đần.
Mẹ nó cầm cây roi trên tay dọa anh nó: "Vĩnh viễn không được lại gần em nghe chưa". Vì sợ anh làm hại nó nên mẹ cấm anh vào phòng của nó. Đến nỗi ăn cơm cũng bắt anh ấy ăn một mình trong căn phòng nhỏ. Anh hay lén lút ngồi xổm bên ngoài khung cửa sổ nhìn trộm nó, thấy em trai là anh sung sướng cười, nước bọt theo khóe miệng chảy xuống...
Thật tình lúc nhỏ anh trai cũng được cưng lắm, đến khi những đứa trẻ cùng tuổi tập nói tập đi thì anh nó vẫn ngốc dại, không mở miệng nói được từ nào. Khám bệnh xong mới biết anh nó bị bệnh não bẩm sinh. Ông bà nội trút hết thất vọng và uất ức lên đầu bố mẹ nó, mẹ nó đem hết oan ức đổ lên đầu anh nó, hễ gặp một chuyện nhỏ là anh nó phải chịu một trận mưa roi.
Có lúc mẹ ôm nó phơi nắng trong vườn, anh nó cẩn thận mon men đến gần, thích quá anh đưa tay sờ lên má nó. Mẹ nó như sợ một bệnh dịch gì vội bồng nó đi chỗ khác, mắng nhiếc anh nó: "Không được lại gần em, mày muốn truyền bệnh cho em à?".
Một lần, mẹ không có nhà. Từ xa, anh ngắm mợ bồng nó trên tay, vẫn là cười ngốc thôi. Mợ xót lòng, vẫy tay gọi: "Đến đây cầm tay em một tí này". Anh nó vội trốn đi, miệng lắp bắp nói liên tục không rõ: "Không... không cầm... truyền bệnh, truyền bệnh".
Hôm đó mợ khóc òa, anh nó đưa tay lên lau nước mắt cho mợ, vẫn là cười ngốc thôi.

2.    Nó lớn dần, đang thời tập nói. Mấy lần nó huơ tay lên, bò tới phía anh. Anh nó mừng quá nhảy cẫng lên. Mẹ nó tới kịp, vội vội vàng vàng bồng nó đi chỗ khác.
Nhìn những đứa trẻ khác mút kem que, anh nó liếm môi, cảm thấy nóng và khát lắm. Bọn nhóc nói nếu anh chịu làm chó tụi nó sẽ cho kem. Anh nó làm chó bò trên đất, nhưng bọn nhóc quỵt kem và cười ầm lên. Bằng một động tác nhanh gọn, anh nó nhổm người lên, như điên dại cướp lấy que kem. Bọn nhóc sợ quá khóc rống. Anh nó cầm chiến lợi phẩm chạy về nhà, không biết rằng trên đường que kem tan dần, tan dần. Về đến nhà kem chỉ còn một miếng nhỏ tội nghiệp mà thôi. Nó đang chơi ở vườn sau, nhân lúc mẹ không để ý, anh đem kem đến trước mặt nó và nói: "Ăn... ăn... em ăn đi".
Mẹ nó thấy anh cầm cái que như đang ra hiệu gì đấy, vội chạy đến xô anh ngã nhoài ra đất, que kem lấm lem đầy đất, anh nó ngẩn người nhìn một lúc lâu rồi ngoác miệng khóc.
Nó biết nói nhưng chưa từng gọi một tiếng anh. Anh nó hi vọng mình có thể như bao người anh khác được em trai là nó gọi một tiếng anh. Vì vậy lúc nó đang đùa nghịch ở sân sau, anh đứng phía ngoài xa ba mét, lấy hết sức hét: "Anh, anh". Anh muốn nó nghe thấy sẽ học được cách gọi anh. Một lần anh đang cố gắng hét thật to, mẹ mắng nhiếc anh và đuổi đi chỗ khác chơi. Lúc đó nó ngước mắt lên nhìn anh, đột nhiên gọi thật rõ một tiếng: "Anh".
Anh nó chưa bao giờ vui như thế, hoa chân múa tay, bỗng nhiên chạy đến ôm nó thật chặt, nước mắt nước mũi tèm lem đầy vai áo nó.

3.    Từ nhỏ nó đã bị người ta gọi là "em thằng ngốc". Lớn lên, nó ghét cách gọi này. Bởi vậy nó luôn mặc cảm và hận ghét anh nó.
Một lần, cũng vì chính cách gọi này mà nó bị người ta đánh. Nó bị lũ bạn đè lên người. Bỗng nhiên lũ bạn bị ai đó nhấc lên - là anh trai nó.
Nó chưa bao giờ thấy anh nó mạnh mẽ như thế, nhấc bổng cả lũ bạn nó lên, quật ngã chúng ra đất. Lũ bạn vừa khóc vừa thét đau. Nó thấy sợ, rắc rối rồi, bố chắc chắn sẽ phạt nó. Phút ấy nó hận mẹ tận xương tủy vì sao lại sinh cho nó một ông anh trai đần độn như thế. Nó dùng hết sức đẩy anh trai ra, hét rằng: "Ai bảo anh quản chuyện người khác, anh là thằng ngốc". Anh nó ngã ra đất, thẫn thờ nhìn theo bóng nó khuất xa dần.
Hôm đó, bố bắt hai anh em quỳ ra đất rồi dùng roi mây quất tới tấp. Anh bò lên người nó, run rẩy nói: "Đánh... đánh con, đừng đánh em".
Mấy hôm sau mẹ mang kẹo từ thành phố về, chia cho nó tám viên, anh nó ba viên. Không chỉ là chia kẹo, những lần khác anh nó vẫn chịu vậy. Sáng sớm, anh đứng sau cửa gương đợi nó đi ra, xòe bàn tay có hai viên kẹo. Nó lờ đi, coi như không thấy gì. Anh nó lại chạy đến trước mặt, xòe bàn tay có ba viên kẹo và nói: "Ăn... ăn, em ăn đi".
Không biết vì sao lần này nó đột nhiên không cần, anh nó chạy theo quấn quýt cả chân, không nói lời nào, nhét cả ba viên kẹo vào mồm nó.
Lúc kẹo trôi qua khỏi họng, nó thấy rõ mắt anh trai đẫm nước mắt.

4.    Cầm giấy trúng tuyển vào đại học, bố mẹ rất mừng, anh trai nó cũng vui lây. Thật ra anh nó không hiểu đại học là gì, nhưng biết rằng em trai đỗ đại học mang vinh hạnh đến cho cả nhà và cũng không ai gọi mình là thằng ngốc nữa.
Trước đêm nó lên thành phố nhập học, anh vẫn không vào phòng nó, chỉ đứng ngoài cửa sổ và đưa cho nó một bọc vải, mở ra thấy vài bộ áo quần mới. Đều là của mợ cho hai anh em nó hoặc là bà cô ở thành phố gửi tặng. Thì ra mấy năm qua anh nó chưa hề mặc áo quần mới. Bởi mẹ không để ý đến nên anh giấu đi. Lúc đó, nó phát hiện áo trên người anh đã cũ mèm, rách vài chỗ, chiếc quần ngắn lên tận mắt cá chân, nom thật tội nghiệp. Mũi nó cay cay, bao nhiêu năm qua ngoài sự ghét bỏ, hận thù nó có cho anh cái gì đâu.
Anh nó vẫn cười ngốc thôi, có điều trong mắt đầy hi vọng, nó không biết đó là hi vọng gì. Mặc dù anh không biết nó đã cao lên rất nhiều, không biết áo quần ấy đã đến lúc lỗi thời không thể chưng diện đi ra phố được nữa nhưng nó vẫn khoác mặc vào, xoay tới xoay lui giả bộ vui mừng ríu rít hỏi anh: "Đẹp không? Có hợp không?". Anh nó gật đầu, ngoác miệng cười.
Nó viết lên giấy hai chữ "huynh đệ" rồi chỉ cho anh chữ này là huynh, chữ này là đệ, huynh là anh, đệ là em. Huynh đệ có nghĩa là có anh rồi mới có em, không có anh thì không có em. Hôm đó, anh nó lại đọc ngược thành "đệ huynh". Lúc lên đường nó khóc, anh nói rằng trong lòng anh nó là số 1, không có nó thì không có anh.

5.   Nói đến đời sống đại học, nó thấy rất thú vị, nhiều điều mới mẻ, dường như nó quên mất người anh trai nơi quê nhà.
Lần nọ mẹ đi gọi điện thoại cho nó, anh đi theo đến bưu điện. Mẹ nói rất nhiều, cả tiếng đồng hồ rồi bảo với nó: "Nói chuyện với anh con mấy câu này". Anh tiếp điện thoại, đợi thật lâu không nghe tiếng gì cả, mẹ nói rằng: "Thôi cúp máy đi, anh con khóc rồi, anh con chỉ lên ngực ý nói rằng nhớ con đó".
Nó vốn muốn nói mẹ đưa điện thoại lại cho anh trai để nói với anh rằng: "Đợi em về sẽ dạy anh học chữ, sẽ mua cho anh những kẹo bánh mà chỉ ở thành phố mới có, đem về cho anh thật nhiều quà". Nhưng nó không mở nổi miệng và cúp điện thoại. Chỉ vì nó không muốn bạn cùng phòng biết nó có một anh trai bị bệnh não bẩm sinh, một anh trai đần độn.
Hè đến, nó về nhà, trên xe ăn một viên kẹo, bỗng nhiên nhớ lại anh từng nhét kẹo vào miệng nó, kẹo ở trong miệng nhưng lòng nó đắng nghét.
Lần đầu tiên về đến nhà, nó hét thật to: "Anh, anh ơi. Em đã về, xem em mang gì về cho anh này". Thế nhưng không có tiếng cười ngốc của anh nó nữa, không có bóng ông anh gần 30 tuổi đời còn mặc quần ngắn đến mắt cá chân nữa.
Bố mẹ nước mắt đầm đìa, nói với nó rằng: "Một tháng trước, anh con lao xuống sông cứu một đứa bé, anh không biết bơi. Đứa bé đó được cứu sống nhưng anh con không lên nữa". Bố mẹ nó úp mặt khóc...
Một mình đứng bên dòng sông, ký ức về anh chợt ùa về tha thiết. Nó rút trong túi một tờ giấy có viết hai chữ "huynh đệ". Đó là chữ của nó, phía dưới là chữ méo xẹo của anh nó. Nó có thể nhận ra anh nó viết "đệ huynh".

Nguyễn Minh Triết st

LẼ VÔ THƯỜNG VÀ SỰ BÌNH AN TRONG CUỘC SỐNG phần 4

BS NGUYỄN QUÝ KHOÁNG

   (VN,tháng 6 năm 2011)  

V- LÀM SAO ĐỂ CÓ ĐƯỢC NIỀM AN LẠC THẬT SỰ?

    Xem đến đây, có thể một số đọc giả chưa mãn nguyện.Vì sao?

    Vì 2 lý do sau đây:

1/ Con người còn bị chi phối bởi cái Chết và không ai là không sợ nó.

2/ Nếu Cái Ta là giả thì cái gì là Thật đây và có cái Ta thật không?

     Để trả lời được 2 câu hỏi này,chúng ta cần có một số kiến thức sâu về Đạo Phật.

     A/ CÁI CHẾT CÓ THẬT SỰ ĐÁNG SỢ KHÔNG?

       Thời gian gần đây,trên thế giới này xẩy ra bao nhiêu thiên tai:nào là động đất ở Trung quốc,ở Haiti…,nào là sóng thần ở Indonesia,Thái lan,Nhật Bản…,nào là lốc xoáy tại nhiều bang ở Hoa Kỳ đặc biệt Missouri,vậy chúng ta tự hỏi có chổ nào trên trái đất này an toàn không? Chắc là không! Không ở đâu trên thế giới này an toàn cả,ngay cả mặt đất mà ta tưởng cứng chắc có thể tạo các đường nứt lớn và sâu do động đất hoặc những hố tử thần. Vậy thì ta trốn lên núi?Cũng không chắc ăn vì có sạt lở hoặc núi lửa phun.Đây là chúng ta chưa kể đến chiến tranh mà chính con người gây ra để hại nhau.Theo tôi,chỉ có Phước Đức mới cứu chúng ta thoát được các tai ương này vì mọi sự việc trên đời này không qua khỏi định luật nghiệp báo.

        Dù sao, cuối cùng ai cũng phải chết.Vậy ta nên hiểu cái chết như thế nào? Trong Hoá học, chúng ta biết có các phân tử trao đổi với nhau thành một chất khác nhưng số nguyên tử không hề thay đổi như Lavoisier đã nói một câu bất hủ: “Không có gì mất,không có gì được tạo thêm(Rien ne se perd,rien ne se crée)”.Còn về Vật lý thì có định luật bảo toàn năng lượng nên trong thiên nhiên,sự vật thay đổi hình dạng mà không hề biến mất như nước dưới sức nóng trở thành hơi ,hơi nước tụ lại thành mây,mây đổ xuống thành mưa,mưa tụ lại thành sông hồ,sông hồ vào mùa đông thành băng đá… Chính vì vậy,con người thay đổi từ trẻ tới già theo định luật sinh-lão-bệnh-tử,  sau đó lại qua giai đoạn sinh nên không có cái chết thật sự mà chỉ là một sự thay đổi thân cũ đã bị hư hoại thành một thân mới ,còn được gọi là tái sanh mà phần thần thức(linh hồn) được chuyển từ kiếp này qua kiếp sau.Người Tây Tạng có  một ngạn ngữ: “Mọi người đều chết nhưng  không ai chết cả”. Trong lời tựa quyển “Sự sống sau cái chết(Life after death)”của Deepak Chopra, Eckhart Tolle, tác giả quyển “ Quyền năng của Hiện tiền(the Power of Now)” có nói rằng sự chết không đối nghịch với sự Sống mà là với sự sinh,còn Sự sống là vĩnh cửu.

Như vậy,chúng ta thật sự đâu có chết mà sợ,chúng ta chỉ như thay một cái áo khác để tiếp tục sống trong kiếp sau và hoàn thiện chính bản thân mình.

       B/ CÓ CÁI TA THẬT KHÔNG?

         Nghe Đức Phật nói cái Ta là giả,không ai là không ngạc nhiên. Tôi có da có thịt thế này,cả thân tôi là 60 kg,véo mạnh thấy đau mà lai bảo giả là thế nào? Vô lý !  Nhưng thử hỏi bạn khi nằm mơ,ai véo vào đùi, bạn có thầy đau không?bạn bị một tên cướp tấn công và lấy xe máy,bạn có sợ,có buồn,thậm chí có khóc không? Vậy là trong mơ bạn thấy mọi điều đều thật cả,bằng chứng là khi thức dậy bạn thấy cái gối ướt do bạn đã khóc.Cũng thế,dưới con mắt của một vị giác ngộ thì chúng ta đang nằm mê, “mở mắt mà chiêm bao”.Chỉ khi nào ta tỉnh giấc mộng Nam Kha thì ta mới sống với cái Ta thật, trái lại khi còn mê,ta sống với cái Ta giả.

Một giấc mộng đẹp thường khiến con người muốn ngủ mê lâu,trái lại cơn ác mộng khiến người ta mau tỉnh giấc.Từ điều này,chúng ta thấy chưa chắc một người giàu có đã may mắn hơn người nghèo khổ vì người giàu có trôi mãi trong vòng sanh tử còn người nghèo khó thì đi tìm Đạo để thoát khỏi vòng luân hồi.

        Cái Ta thật ,Đức Phật gọi là Phật tánh mà mỗi chúng sinh đều có nhưng rất ít người dám tin, dám nhận. “Ta là Phật đã thành,chúng sinh là Phật sẽ thành”,đây có thể được xem như một lời xác nhận vô giá mà Đức Phật đã ban cho chúng ta để chúng ta trở về với chân giá trị của mình.Chúng ta thuộc dòng dõi sư tử chứ không phải là loài dê như trong câu chuyện ngụ ngôn Ấn Độ sau đây:

      Có một sư tử cáí chết bên bờ suối sau khi sinh con.Sư tử con được nuôi chung với đàn dê và tưởng mình là dê.Một hôm,sư tử chúa khát nước đến bờ suối.Thằng chăn dê và bày dê chạy trốn,còn lại một mình sư tử con ngơ ngác kêu : be,be…Sư tử đực vừa ngạc nhiên vừa tức giận đến bên sư tử con và nói: “Mày không phải là dê,mày là sư tử!” Sư tử con luôn miệng kêu:be,be”.Sư tử chúa lôi sềnh sệch sư tử con đến bờ suối và dí  mặt nó sát  nước và nói: “Hãy nhìn kỹ xem mày là ai?”Sư tử con soi mặt mình và gầm lên một tiếng và chúa sơn lâm đã hiện hình!

       Câu chuyện trên muốn nói là mỗi chúng ta thuộc dòng dõi Phật nhưng lại cứ tưởng mình là chúng sanh.Đức Phật đã chỉ cho chúng ta cách thành Phật để ta sống với con người thật của mình.Chỉ cần chúng ta thực lòng muốn điều đó và nỗ lực thực hành mà thôi!

         VI-KẾT LUẬN

     Vô thường là điều kiện cần thiết cho mọi tiến bộ vì có vô thường thì mới có thể  sửa chữa được những lỗi lầm  mình lỡ mắc phải để trở thành người tốt hơn,mới có thể tu tập để trở thành thánh nhân.

    Quán chiếu lẽ vô thường, ta không lười trễ mà cố gắng hoàn thành ước nguyện của mình.Ta biết quý trọng từng giờ,từng phút của sự sống,biết sống trong chánh niệm,biết tỉnh thức trong hiện tại.Ta ý thức được những gì đang có trong hiện tại là quý giá và ta phải trân trọng,chăm sóc,nuôi dưỡng chúng.

   Thấu hiểu lẽ vô thường,ta không chán ghét mọi sự mà là tiếp xử vạn vật với Tuệ giác,nghĩa là với thái độ không tham đắm và dính mắc.Ta giữ được tâm bình thản trước mọi hoàn cảnh thay đổi bất ngờ.Ta không đi tìm dục lạc tạm bợ mà tìm Hạnh phúc chân thật,thường còn và sống với con người thật của mình,đó chính là Phật tánh.

      TÀI LIỆU THAM KHẢO

1-Danh từ Phật học thực dụng,Tâm Tuệ Hỷ.

2-Từ nội tâm hướng ra bên ngoài, Dadi Janki.

3-Kinh Vô ngã tướng,cư sĩ Thiện Nhựt-Huỳnh hữu Hồng.

4-Tạng thư sống chết,Soyal Rinpoche,Ni sư Trí Hải dịch.

5-Kinh Kim Cang giảng giải, HT.Thích Thanh Từ.

6-Đức Phật và Phật Pháp,ĐĐ Narada,cư sĩ Phạm Kim khánh dịch.

7-Chuyển hoá Tâm, Shamar Rinpoche.

8-Sống hạnh phúc,chết bình an, Đức Dalai Lama.

9-Đắc nhân tâm, Dale Carnegie,Nguyễn Hiến Lê dịch.

10-Tỉnh thức,Dr Prashant V.Kakode,LV.Mậu-TT.lâm dịch

11-Từ nội tâm hướng ra bên ngoài (Inside out),Dadi Janki.

12-Tôn giáo của bạn không quan trọng(Your religion is not important),DalaiLama.

13- Sự sống sau cái chết(Life after death),Deepak Chopra.

14-Quyền năng của Hiện tiền (The Power of Now),Eckhart Tolle. 
xem lại phần 1

LẼ VÔ THƯỜNG VÀ SỰ BÌNH AN TRONG CUỘC SỐNG phần 3

BS NGUYỄN QUÝ KHOÁNG

      (VN,tháng 6 năm 2011)  

   IV- LÀM THẾ NÀO ĐỂ CÓ BÌNH AN TRONG CUỘC SỐNG?

      Để có được bình an trong cuộc sống,theo tôi,hãy làm những bước sau đây:

   A/ QUÁN CHIẾU LẼ VÔ THƯỜNG CỦA ĐỜI SỐNG,XEM CUỘC ĐỜI NHƯ GIẤC MỘNG

 Vạn vật trên thế gian này luôn chuyển động không ngừng,do đó thay đổi thường xuyên và có ngày phải tàn và tan rã.

     Trong Tăng Chi Bộ Kinh,khi giảng cho ngài Cấp Cô Độc về công đức của sự cúng dường,Đức Phật có nói: “Công đức lớn nhất trong tất cả các cách cúng dường là quan sát sâu sắc Đạo lý vô thường của sự vật.”

      Ngoài ra,Kinh Kim Cương kết thúc bằng 4 câu kệ rất quan trọng:

      “Nhất thiết hữu vi pháp             Tạm dịch    “Tất cả các pháp hữu vi

        Như mộng huyễn bào ảnh,                            như mộng,giả,bọt,bóng,

        Như lộ diệc như điển                                     như sương cũng như điện chớp,

        Ứng tác như thị quán”                                   nên khởi quán như thế”.

“Hữu vi”là tất cả những gì có tướng mạo nên đều vô thường và sanh diệt.

Tất cả các pháp hữu vi đều như giấc mộng,đều giả hợp như bọt nước trên đường khi mưa rơi,như bóng người và vật in trên tường trong ánh nắng mặt trời,như giọt sương trên hoa lá lúc ban mai cũng như luồng điện xẹt do sét đánh khi sắp mưa.

Ta hãy thường xuyên nên nghĩ cuộc đời là như vậy.Có đó mà không đó, “sắc sắc không không”.Trên đời này,đâu có gì là bền vững,đâu có gì là bất biến.

Quán như vậy,ta mới hàng phục được Tâm,mới an trụ được Tâm.

      Mặc dù biết đời là mộng nhưng chúng ta vẫn phải có bổn phận tránh làm các điều ác, nên làm các điều lành vì “nhân giả nhưng cũng có quả giả”và nghiệp báo sẽ theo ta như bóng với hình ngay trong giấc mộng.Để áp dụng trong việc sửa mình cho thật tốt,chúng ta nên nhớ lời một bậc Thầy Mật tông đã dạy:

     “Hãy luôn luôn nhận thức rõ ràng tính mộng huyễn của cuộc đời để giảm bớt luyến ái và thù ghét.Hãy có tâm tốt đối với mọi loài,có tâm thương xót bất kể kẻ khác đối xử với bạn ra sao.Những gì người khác làm đối với  bạn không quan trọng khi bạn xem chúng là mộng huyễn.Cái chính là bạn phải có những ý định tốt trong giấc mộng ,Đây là điểm cốt yếu.Đây đích thực là tu tâm.”

    B/ ĐỪNG XEM CÁI TÔI MÌNH TO QUÁ

    Lý Vô ngã là một trong các giáo lý căn bản của Đạo Phật và độc nhất vô nhị vì không có tôn giáo nào trên thế giới lại phủ nhận cái Ta như Đạo Phật cả.

    Đây không phải là một giả thuyết mà là một chân lý được soi sáng bằng sự thực chứng của Trí Tuệ.Khi đưa ra lý Vô ngã,Đức Phật không phải bảo chúng ta xoá bỏ cái thân này mà chỉ muốn chúng ta đừng có chấp vào nó,cho rằng nó có thật để bị dính mắc va tham và sân.

    Đừng tự đề cao mình quá vì mình còn nhiều hạn chế:

-Mình chịu sự chi phối bởi luật của tạo hoá: sinh,lão,bệnh,tử.

-Hiểu biết của mình còn nhiều hạn chế.

-Hãy khiêm tốn,đừng quan trọng hoá mình quá.

    Mình cũng có thể phạm lỗi như mọi người,do đó mình nên thông cảm,bao dung,tha thứ lỗi lầm của người khác.

    Thấy đời là giấc mộng,thấy mình là vô ngã thì ta sẽ tránh được “stress” vì tám ngọn gió(bát phong) không lay chuyển được ta:

-ĐƯỢC: được tài lợi,tâm không xao xuyến

-MẤT: bị thiệt hại,lòng vẫn thản nhiên

-KHEN: được công kênh,tâm vẫn như không

-CHÊ: bị huỷ nhục,lòng không bực tức

-VINH: được ngợi khen,tâm vẫn bình thản

-NHỤC: bị chê bai,lòng không biến đổi

-VUI:  được việc vui,tâm không xao động

-KHỔ: gặp khổ đau,lòng vẫn an nhiên.

      C/HÃY THƯƠNG YÊU TẤT CẢ CHÚNG SINH

      Thấy rõ được là lẽ vô thường không chừa một ai,ta hãy thương mọi người vì họ cùng cảnh ngộ với mình.

      Cuộc đời như tấm gương phản chiếu vì khi mình mỉm cười thì trong gương cũng cười lại còn nếu mình giơ nắm đấm lên thì trong gương cũng giơ nắm đấm lại.

Dadi Yanhi,hiện thân của giá trị chuyển hoá tinh thần của thời nay đã nói: “Nếu bạn gửi đi một nụ cười,bạn sẽ nhận lại nụ cười,vậy thì hãy gửi đi những nụ cười.

Teilhard de Chardin

Thế giới ngày nay ,con người có rất nhiều thứ nhưng cái họ thiếu nhất lại là sự bình an và tình yêu thương.Vậy hãy gửi đi tình yêu thương,bạn lại nhận được tình yêu thương.Hãy sống vì một thế giới tràn đầy tình yêu thương.”

       Luật nhân quả thì quá rõ ràng nhưng ta phải hiểu định luật này theo 3 thời: quá khứ,hiện tại,vị lai vì nhân gieo xuống thì phải đủ duyên,quả mới trổ.Chúng ta đừng thấy những gì diễn ra trước mắt mà vội kết luận là luật nhân quả không đúng,là “Trời không có mắt”.Teilhard de Chardin,nhà thần học nổi tiếng của Pháp,đã nói trong quyển: La vie vaut d’être vécue (Đời đáng sống) là tại sao chúng ta công nhận có những định luật về vật lý trong vũ trụ trong khi chúng ta lại không tin có những định luật về luân lý và đạo đức trong thế giới tinh thần.Trong Đạo Phật có một câu rất hay:

“Muốn biết kiếp trước người đó thế nào thì hãy xem kiếp này của họ,

  Muốn biết kiếp sau người đó thế nào thì hãy xem họ sống ra sao trong kiếp này.”

Vậy ta là chủ vận mệnh của mình,hạnh phúc hay đau khổ là do chính ta quyết định chứ không do bất cứ một ai khác,một đấng nào khác.

Vì thế,ta nên giữ ý nghĩ,lời nói,việc làm trong sạch để tạo những nghiệp tốt.

      Đức Dalai Lama,một trong những nhân cách đáng kính nhất của thời hiện đại có nói: “Tôi không quan tâm đến tôn giáo của bạn hoặc bạn là người có tôn giáo hay không.Điều thật sự quan trọng đối với tôi là thái độ của bạn trước đồng loại,gia đình,công việc,tập thể và thế giới.Bạn hãy nhớ rằng vũ trụ phản ảnh các hành động và suy nghĩ của bạn…

-Hãy cẩn trọng với những ý nghĩ của bạn vì chúng sẻ trở thành lời nói,

-Hãy cẩn trọng với lời nói vì chúng thành hành động,

-Hãy cẩn trọng với hành động vì chúng thành thói quen,

-Hãy cẩn trọng với thói quen vì chúng tạo nên cá tính của bạn,

-Hãy cẩn trọng với cá tính của bạn vì nó tạo ra định mệnh của bạn

và định mệnh của bạn chính là cuộc đời của bạn…và…”

          Từ 3 nhận thức trên đây,ta hãy để Tâm mình buông xả,không chấp vào một điều gì,không dính mắc vào bất cứ cái gì.Xả ở đây xuất phát từ sự hiểu biết,niềm cảm thông,lòng bao dung.Xả là lòng an tịnh,quân bình,không phân biệt người với mình.Cái tôi càng nhỏ thì tâm xả càng trọn vẹn:

-Từ tâm xả này,ta sẽ có tâm  hỷ nghĩa là vui với cái vui của người khác thay vì có tâm ganh ghét một cách nhỏ nhen.

-Từ tâm xả này,ta sẽ có tâm bi nghĩa là thương những người nghèo đói, bị bệnh tật, gặp hoạn nạn,đau khổ về thể xác và tinh thần.

-Từ tâm xả này,ta sẽ có tâm từ nghĩa là thương yêu tất cả mọi người,mọi sinh vật một cách không phân biệt,thậm chí đến cả cỏ cây.

                               --- MỘNG HUYỄN    ---

VÔ THƯỜNG      ---  VÔ NGà               --- XẢ  --- HỶ --- BI ---TỪ  ---BÌNH AN

                               ---  TÌNH THƯƠNG   ---

xem phần 4

LẼ VÔ THƯỜNG VÀ SỰ BÌNH AN TRONG CUỘC SỐNG phần 2

BS NGUYỄN QUÝ KHOÁNG

 (VN,tháng 6 năm 2011)  

III/ NHỮNG ĐIỀU SUY RA TỪ LẼ VÔ THƯỜNG.

     A/VÔ THƯỜNG GẮN LIỀN VỚI VÔ NGÃ

        Vì sự vật biến chuyển không ngừng cho nên sự vật không duy trì được tính cách đồng nhất tuyệt đối của nó.

Đứng về thời gian,sự vật là vô thường.Đứng về không gian,sự vật là vô ngã.

Giáo lý VÔ NGÃ đã được Đức Phật kết luận trong Kinh Vô ngã tướng (Anattalakkhana sutta) bằng một câu ngắn ngọn,rất quan trọng:“Cái này không phải là Ta,cái này không phải là của Ta, cái này không phải là tự ngã của Ta”.

“Cái này” chính là “cái ta đây”, “cái tôi đây”, “cái thân này”, “cái thân-tâm này”.

Đức Phật muốn phá bỏ ý niệm sai lầm về bản thể con người.

   1/phá bỏ cái chấp thủ vào 5 uẩn: sắc,thọ,tưởng,hành,thức ,xem đó là Ta,như đang có tấm thân nguyên thuần một khối.Chính sự chấp vào cái Ta nghĩa là xem cái Tôi to lớn(ta thường tự đồng hoá với danh xưng,chức vụ,địa vị trong xã hội…) nên nếu ai đụng chạm tự ái  ta như nói xâú,mắng nhiếc ta…thì ta sẽ nổi sân lên.

    2/Chính vì quan niệm rằng có một cái tôi thật sự khác biệt với mọi người nên ta muốn(cả ta và những người thân của ta) hơn người khác về mọi mặt như học giỏi hơn,địa vị cao hơn,giàu có hơn…Chính vì lòng tham mà ta có thể bất chấp mọi thủ đoạn để đạt được những điều đó.

     Đề xướng Vô ngã không phải để hư vô hoá con người,xoá bỏ sự có mặt của con người trong cuộc đời,trái lại kết hợp chủ thể với tha nhân,xoá bỏ biên giới cách biệt giữa người và người,trải rộng lòng từ bi đến tất cả chúng sinh.

    B/ VÔ THƯỜNG CÒN  LÀ MỘNG HUYỄN

       Hiểu được lý Vô ngã,chúng ta triển khai rộng ra là Pháp vô ngã.Vạn vật trên thế gian này chỉ do duyên hợp,chúng ta càng thấm thía lẽ vô thường của trời đất.

        Đàn ông cũng như đàn bà có khác gì bông hoa.Lúc bông hồng mới là búp thì trông thật dễ thương,rồi từ khi bắt đầu nở cho đến khi nở rộ thì trông thật kiêu sa,lộng lẫy với mùi hương thoang thoảng khiến ta ngất ngây.Sau đó các cánh hoa thâm lại và nhăn nheo với mùi chát chát để cuôí cùng cành hoa rũ xuống,các cánh hoa rụng dần.Đây là luật thành-trụ-hoại-không của tạo hoá,không ai tránh khỏi !Hiểu được rõ ràng như vậy,ta mới không bị động tâm,không buồn khổ khi lẽ vô thường ứng dụng trên ta.Có đó và mất đó.Cuộc đời có khác gì giấc mộng Nam Kha,như một tấn tuồng gồm đủ hỉ,nộ,ái,ố mà ta vừa là diễn viên,vừa là khán giả.Chức vụ mà ta được giao có khác gì một màn kịch mà ta đóng vai giám đốc,bộ trưởng,thủ tướng,tổng thống trong 5 hay 10 năm…Khi hạ màn thì ta lại là thường dân.Nếu ta cố chấp vào cái vai đó,tưởng nó là thật,nó là vĩnh viễn thì khi mất nó,ta sẽ rất đau khổ.

        C/ VÔ THƯỜNG ĐƯA ĐẾN TÌNH THƯƠNG

        Tất cả mọi người,dù sang hèn,giàu nghèo,mạnh yếu,đẹp xấu…đều bình đẳng trước cái chết. Chúng ta đều mang bản án tử hình,chỉ có khác nhau về thời gian thi  hành án mà thôi.Chúng ta như những tử tù cùng bị nhốt chung trong ngục thất,đó là ngục tam giới (Dục giới,sắc giới và vô sắc giới).Thay vì thương nhau,chia sẻ cho nhau những thực phẩm mà người nhà gửi vào,giúp đỡ nhau những lúc bệnh hoạn,an ủi nhau những lúc bị suy sụp tinh thần thì có người lại chia phe phái,gọi nhau là đại bàng,đánh nhau,gây đau khổ cho nhau.Thật là đáng buồn!

Vậy thái độ đúng đắn nhất là thương nhau,tha thứ cho nhau,giúp nhau thoát khỏi ngục tam giới này nghĩa là vòng luân hồi sinh tử.

       Chỉ có tình thương mới xoá bỏ được hận thù như Đức Phật đã nói:

“Lấy oán báo oán,oán oán chập chùng,

  Lấy Đức báo oán,oán mới tiêu tan”.  

  xem phần 3