TRÌNH BỆNH ÁN : MỘT TRƯỜNG HỢP SỤT CÂN + ĐAU KHỚP (phần 1)

Bác sĩ  Thy Anh

(ảnh minh họa)

BỆNH ÁN

Cô X. quốc tịch Việt Nam, 22 tuổi,  đến khám  vì nhiều tháng nay cảm thấy mệt mỏi, không khó thở, nhưng sụt cân 5kg. Khoảng vài tuần nay bị đau các ngón 2 bàn tay. Cô không có tiền căn bệnh nặng phải nhập viện lần nào. Cô khai không bao giờ sử dụng các thực phẩm chức năng hoặc thảo dược,  hiện là sinh viên đang làm việc bán thời gian như một nhân viên tiếp tân và thư ký đánh máy.

Gia đình có cha bị tăng huyết áp, không ai bị đái tháo đường. Hai người em khỏe mạnh.

Cô vẫn làm việc và đi học nhưng phải cố gắng vì mệt và khó tập trung.

Khám : Bệnh nhân có vẻ uể oải. Mặt ửng đỏ nhưng không sốt. Huyết áp 130/90 mmHg ở tư thế nằm. Mạch 85/ph đều rõ. Không khó thở. Không phù chân. Không đau các khớp bàn chân và các khớp lớn. Các ngón tay và hai bàn tay không sưng đỏ nhưng các khớp ngón rất đau khi ấn chẩn.

Tổng phân tích nước tiểu : máu 3+, đạm 3+

CÂU HỎI 1

Kết quả phân tích nước tiểu này phù hợp với chẩn đoán nào nhất?

a/ nhiễm trùng tiểu

b/ bệnh màng đáy (màng nền) cầu thận mỏng (thin glomerular basement membrane disease)

c/ viêm cầu thận tăng sinh

d/ bệnh cầu thận sang thương tối thiểu

 

CÂU ĐÚNG

C

 

GIẢI THÍCH

Tiểu máu (vi thể hoặc đại thể) cũng thường gập trong nhiễm trùng tiểu, hồng cầu xuất phát từ thành bàng quang bị viêm sung huyết, nhưng thường phải có kèm tiểu nhiều bạch cầu, tiểu đạm chỉ ở mức dộ nhẹ (1+) không nhiều như trường hợp này. Tiểu đạm 3+ phù hợp với một bệnh lý ở thận/ cầu thận hơn.

Bệnh màng đáy cầu thận mỏng ( tình trạng tiểu máu có tính chất gia đình) là một bệnh lý cũng khá thường gập và di truyền kiểu trội không liên quan giới tính, do khiếm khuyết một số chuỗi alpha 4 cuả collagen týp IV trong màng đáy cầu thận. Khác với hội chứng Alport, tiên lượng bệnh lý này lành tính hơn, tuy củng có một số bệnh nhân nữ có mang hội chứng Alport (nhờ khảo sát qua kính hiển vi điện tử). Bệnh màng đáy cầu thận mỏng điển hình thường chỉ có triệu chứng tiểu máu và không có hoặc có tiểu đạm rất nhẹ.

Xét nghiệm đạm niệu bằng que dipstick thường được đánh giá mức độ từ 0 đến 4+. Kết quả 3+ trong trường hợp này tương đương với khoảng 2 đến 3 g đạm/ 24 giờ. Mức độ tiểu đạm này thường gập trong các bệnh cầu thận hơn là các bệnh ống thận mô kẽ. Triệu chứng tiểu máu đi kèm (cũng thường được đánh giá mức độ từ 0 đến 4+) cuả bệnh nhân càng chứng minh có hiện tượng viêm đang xảy ra ở cầu thận (ví dụ: tăng sinh). Nếu khảo sát nước tiểu bệnh nhân này bằng kính hiển vi sẽ thấy các hồng cầu biến dạng điển hình từ cầu thận (xem thêm …). Tuy nhiên, nên cẩn thận khi tìm hồng cầu biến dạng trong nước tiểu vì xét nghiệm này có độ tin cậy không giống nhau do bị lệ thuộc nhiều vào trình độ các xét nghiệm viên. Xét nghiệm tìm được trụ hồng cầu trong nước tiểu là xét nghiệm chứng minh có viêm cầu thận rất đáng tin cậy nhưng lại có độ nhạy kém hơn.

Bệnh cầu thận sang thương tối thiểu là nguyên nhân thường gập nhất cuả hội chứng thận hư ở người trẻ. Thường do bệnh cầu thận nguyên phát, vô căn và bệnh nhân có tiểu đạm rất nặng (4+), nhưng không có tiểu máu.

CÂU HỎI 2

Chẩn đoán nào phù hợp nhất với bệnh cảnh lâm sang cuả bệnh nhân này?

a/ viêm đa khớp dạng thấp

b/ gout

c/ đau khớp sau nhiễm siêu vi

d/ bệnh lupus đỏ hệ thống (systemic lupus erythematosus-SLE)

CÂU ĐÚNG

D

 

GIẢI THÍCH

Cô gái trẻ này có biểu hiện cuả một bệnh lý hệ thống, lẽ dĩ nhiên sau khi ta đã loại trừ các khả năng khác có thể xảy ra , ví dụ: tổn thương các bàn tay do lao động (đánh máy?) trầm cảm hoặc bệnh lao gây mệt mỏi và sụt cân (các bệnh lý này không có kết quả nước tiểu như trường hợp này)

Viêm đa khớp dạng thấp là mộtbệnh tự miễn, thường gây ra viêm nhiều khớp đối xứng trên các phụ nữ , cũng có thể gây ra mệt mỏi và sụt cân. Nhưng kết quả nước tiểu không phù hợp vì bệnh này rất hiếm có tổn thương viêm ở cầu thận.

Viêm đa khớp trong bệnh gout cũng có thể gây đau các khớp bàn tay và các biểu hiện viêm toàn than nhưng cực kỳ hiếm gập ở các phụ nữ trẻ.

Đau khớp sau khi nhiễm siêu vi có thể gây mệt mỏi sụt cân nhưng hiếm có các biểu hiện bất thường trong nước tiểu.

SLE là bệnh hệ thống tự miễn thường gập ở phụ nữ trẻ (gấp 9 lần phái nam), đặc biệt ở các nước Đông Nam Á (Việt Nam !). biểu hiện lâm sang thường gập là một bệnh khớp không biến dạng kèm các triệu chứng viêm toàn than. Hầu như 100% các bệnh nhân sẽ có tổn thương ở thận khi được chẩn đoán SLE, nhưng chỉ khoảng 50% có biểu hiện lâm sàng (bất thường trong nước tiểu hoặc tăng creatinie máu). Biểu hiện lâm sang cuả bệnh thận sẽ có tần suất hơn 75% trong vòng 5 năm sau chẩn đoán. Các triệu chứng khác thường gập cuả SLE là sốt , rụng tóc, phát ban ở da (hồng ban 2 gò má) và viêm các màng (màng phổi, màng tim …).

  
<>  

Hồng ban dạng điã (ảnh minh hoạ)

CÂU HỎI 3

Xét nghiệm nào dưới đây có giá trị chẩn đoán nhiều nhất?

a/ tốc độ lắng máu

b/ xét nghiệm công thức máu

c/ yếu tố thấp – Rheumatoid Factor

d/kháng thể kháng nhân (Antinuclear Antibody-ANA) và anti-double-stranded DNA

CÂU ĐÚNG

D

GIẢI THÍCH

MỖI xét nghiệm đều mang lại một thông tin bổ ích cho bệnh nhân, nhưng câu D đúng  nhất vì đặc hiệu hơn. Các chẩn đoán phân biệt chủ yếu trên bệnh nhân này là SLE và viêm đa khớp dạng thấp. Tốc độ lắng máu tăng cao trong các bệnh lý viêm hệ thống nhưng không giúp phân biệt được hai bệnh.  Công thức máu cũng có thể bất thường trong cả hai trường hợp (ví dụ: thiếu máu vì bệnh mạn tính, hoặc do tự miển, giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu trong SLE) nhưng vẫn không phải là các thông tin đặc hiệu. yếu tố thấp có thể giúp loại trừ hoặc xác định có thể có viêm đa khớp dạng thấp nhưng bệnh cảnh lâm sang này phù hợp với SLE, do đó, ta nên chọn xét nghiệm Antinuclear Antibody-ANA và anti-double-stranded DNA.

Một số xét nghiệm khác nên làm ngay cho bệnh nhân này, ví dụ sinh hoá máu toàn bộ (chức năng gan thận), Xquang bàn tay, C reactive protein, nồng độ bổ thể (C3-C4) extractable nuclear antigen (ENA) , cặn lắng nước tiểu, đạm niệu 24 giờ và sinh thiết thận.

<>   <>   

Loét miệng (ảnh minh hoạ)

Lưu ý, bao giờ cũng phải loại trừ lupus do thuốc hoặc hội chứng giả lupus (Lupus Like Syndrome hoặc Drug Induced Lupus -DIL) trước khi kết luận SLE bằng cách khai thác kỹ bệnh sử. DIL có thể do các thuốc tây y hoặc các thảo dược, thuốc đông y, nhưng thường không có biểu hiện ở thận hoặc biến chứng thần kinh như SLE.

Vì SLE có biểu hiện đa dạng dễ lầm lẫn với các bệnh mạn tính khác, để chẩn đoán, ta nên sử dụng các tiêu chuẩn cuả Hội Thấp Khớp Mỹ : The 1997 revised American College of Rheumatology criteria for the classification of SLE. Cần có từ 4 tiêu chuẩn trở lên để chẩn đoán (các tiêu chuẩn có thể xuất hiện lần lượt hoặc đồng thời) trong số đó, tiêu chuẩn kháng thể kháng nhân (Antinuclear Antibody-ANA) dương tính là rất cần thiết vì xét nghiệm này tuy KHÔNG ĐẶC HIỆU nhưng có ĐỘ NHẠY RẤT CAO trong chẩn đoán SLE (> 99%), do đó, nếu xét nghiệm này âm tính, ta có thể loại trừ chẩn đoán SLE.

The 1997 revised American College of Rheumatology criteria for the classification of  SLE

TIÊU CHUẨN @	ĐỊNH NGHIÃ	TẦN SUẤT
Hồng ban gò má	hồng ban cố định, phẳng hoặc nổi trên mặt da	50%
Hồng ban dạng điã	các mãng hồng ban nổi trên mặt da, cóvảy. teo da khi các sang thương đã cũ	25%
Nhạy cảm ánh sáng	các hồng ban trên da có phản ứng khác thường khi gập ánh nắng, có thể do bệnh nhân tự khai hoặc do bác sĩ phát hiện	50%
Loét miệng	loét miệng hoặc vùng hầu họng, thường không đau, do bác sĩ phát hiện	25%
Viêm khớp	các khớp ngoại vi, viêm từ 2 khớp trở lên, không bị ăn mòn	88%
Viêm màng	viêm màng phổi (bệnh sử đau kiểu màng phổi hoặc bác sĩ nghe được tiến cọ màng phổi hoặc có bằng chứng tràn dịch màng phổi)hoặc	50%
	viêm màng ngoài tim (có bằng chứng trên ECG hoặc tiếng cọ màng tim hoặc tràn dịch màng tim)	30%
biến chứng thận	tiểu đạm kéo dài (> 0.5g/24 giờ hoặc > 3+) hoặc có trụ tế bào các loại	50%
biến chứng thần kinh	động kinh (không tìm được nguyên nhân nào khác như rối loạn điện giải hoặc sử dụng thuốc)	15%
	hoặc rối loạn tâm thần (không tìm được nguyên nhân nào khác)	15%
Biến chứng huyết học	giảm bạch cầu (< 4000/mm3 từ 2 lần xét nghiệm trở lên) hoặc	15%
	giảm lympho (< 1500/ mm3 từ 2 lần xét nghiệm trở lên) hoặc	42%
	giảm tiểu cầu (< 100.000/mm3  từ 2 lần xét nghiệm trở lên)	10%
Các rối loạn miễn dịch	anti-double-strandedDNA hoặc	40%
	Anti–Sm hoặc	25%
	Phát hiện antiphospholipid antibody (+) căn    cứ vào nồng độ bất thường trong huyết thanh cuả anticardiolipin antibody,  IgG hoặc IgM hoặc LUPUS ANTICOAGULANT (+) hoặc Xét nghiệm huyết thanh chẩn đoán giang mai (+) giả trên 6 tháng và đã được kiểm chứng bằng các xét nghiệm treponema pallidum immobilization hoặc fluorescent antibody absorption test	40%
ANA	hiệu giá bất thường cuả kháng thể kháng nhân bằng phương pháp miễn dịch huỳng quang hoặc các phân tích tương đương không liên quan đến thuốc (DIL)	>90%

Ghi chú: @ Nhiều triệu chứng khác tuy không được đưa vào tiêu chuẩn chẩn đoán nhưng cũng thường gập như sốt (60%) rụng tóc (26%) hiện tượng Raynaud (23%) tổn thương thực thể ở não (20%).

(xem phần 2)

SỐNG GIẢN ĐƠN KHÔNG BẢO ĐẢM ĐƯỢC TƯƠNG LAI?

Thy Anh

simple living (thyanh photo)

Vui sống mỗi ngày @ blog : bài viết này để trả lời nhiều thắc mắc của bạn đọc gửi về blog liên quan đến  chủ đề  SỐNG GIẢN ĐƠN – AN LẠC.

          Nhiều người thắc mắc: "sống giản đơn tự nguyện không quan tâm tích lũy của cải vật chất,  chỉ cầu đủ dùng, như vậy có thể bảo đảm được tương lai khi gập bất trắc hay không?"

Đây là một câu hỏi khó nhưng không phải không có câu trả lời. Thật vậy, nhiều người tích lũy của cải không phải chỉ để làm giàu mà vì sợ tương lai không bảo đảm. Nhưng việc sở hữu thật nhiều của cải vật chất có thật sự mang lại an toàn cho tương lai hay đó chỉ là ảo tưởng? (xem thêm ...)

          Chúng ta sắm một tủ quần áo đề phòng đủ dùng trong mọi thời tiết, mọi dịp lễ hội nhưng có khi cả năm chỉ dùng một hai lần, vài năm sau đã hết mốt . . . Chúng ta xây một căn nhà thật to đề phòng khi có khách đến chơi hoặc có đủ chỗ để tổ chức party, nhưng lại rất ít có dịp sử dụng, rất lãng phí. Trong khi bao nhiêu người ở những căn nhà nhỏ hơn, tiết kiệm được điện nước, trang bị và chi phí bảo trì, tiền tiết kiệm được sẽ dùng vào những việc có ích hơn. Chúng ta cố mua một chiếc xe hơi thật to để có thể đi du lịch xa hoặc khi có người nhà bệnh cần đi cấp cứu. Nhưng xe hơi rất tốn xăng, nhiều khí thải, phải bảo trì mỗi năm, tìm chỗ đỗ xe cũng rất khó. Nghĩ lại thì thật ra mỗi năm chỉ đi du lịch có vài lần, cấp cứu thì may mắn thay, cũng chẳng có, mà nếu có đi du lịch xa hay cần đưa người đi cấp cứu, bạn có đủ sức lái xe đường dài hay chạy với tốc độ thật nhanh mà không gây tai nạn không? Gọi xe cấp cứu với đầy đủ thiết bị hồi sức trên xe có phải an toàn hơn không? Chúng ta cố mua các thiết bị điện tử như điện thoại, Ipod, laptop đời mới nhật để tránh tụt hậu, nhưng thật ra, chẵng bao giờ sử dụng hết các chức năng của chúng.

          Tích lũy thật nhiều của cải cũng không chắc đã an toàn vì chẳng ai biết chắc được tương lai sẽ xảy ra chuyện gì. Tài sản không chắc chắn thuộc mãi về mình. Thật vậy, tài sản là "vật chung" của năm tai họa: nước trôi, lửa cháy, giặc cướp, chính trị bất lương và con cái phá hoại. Hai tai họa do lụt lội và hỏa hoạn có thể hủy hoại của cải do mình làm ra. Giặc cướp và chính trị bất lương như tham nhũng có thể tước đoạt sự giàu sang của mình. Con cái phá hoại nghĩa là không chịu làm ăn, phung phí của cải tích cóp vật vả của cha ông. Hiện nay, còn có nhiều tai họa nữa, như chiến tranh, khủng bố, khủng hoảng kinh tế cũng có thể làm ta trắng tay trong chớp mắt. Không ai có thể tránh khỏi cái chết, cuộc đời là vô thường. Khi ra đi sẽ buông trôi tất cả, ngay cả của cải ta ra sức tích lũy bấy lâu nay cũng chẳng ai mang theo được, vậy tài sản thật sự có còn thuộc quyền sở hữu của ta nữa không? Lẽ dĩ nhiên, tích lũy vửa phải để đề phòng khi tuổi già hoặc gập bệnh tật tai nạn bất ngờ không thể nói là không phải. Nhưng nếu ta tích trữ tiền bạc đầy tủ mà chẳng chịu chia sẻ cho cha mẹ con cái hay làm các công việc xã hội từ thiện thì quả thật là vô ích.

          Ngày xưa, có một người nhà giàu, đem số vàng bạc châu báu không sữ dụng đi chôn dưới một gốc cây lớn trong hoa viên. Sau khi chôn đâu vào đấy rồi, mỗi ngày khi trời vừa sáng, thức dậy là ông liền đến thăm chừng một lần. Thứ nhất, để xem còn hay ,mất, thứ hai, để tận hưởng cái cảm giác hạnh phúc với số vàng bạc châu báu của mình chôn dưới đất. Ngày nào cũng đều làm như vậy. Lâu ngày làm cho người ta chú ý. Kết quả, số vàng bạc đó bị bọn trộm đào lấy đi hết.

Sáng hôm sau, như thường lệ, ông ra thăm số vàng bạc châu báu đó. Vừa thấy đất bị đào bới, kiễm tra lại thấy chẳng còn gì, ông xót của kêu trời kêu đấ, khóc than thảm thiết. Mọi người biết được, cùng nhau kéo đến an ủi, ai cũng tiếc cho số vàng bị mất của ông. Có người hỏi ông:

          - Vàng chôn ở đó bao lâu rồi? Có cần sữ dụng nó không?

Người nhà giàu vừa khóc vừa nói:

          - Tôi chôn hơn 10 năm rồi. Số vàng bạc châu báu này là chỗ dư thừa, có lẽ cả đời tôi cũng không dùng đến.

Lúc đó, có người khuyên ông:

          - Như vậy thì quá dễ giải quyết rồi. Ông có thể mang gạch đá chôn dưới gốc cây đó rồi cứ nghĩ rằng đó chính là vàng bạc châu báu. Mỗi ngày cứ ra thăm nom để tận hưởng niềm vui đó, bởi vì vốn dĩ cả đời ông cũng đâu dùng đến nó?

          Vậy người sống giản đơn tự nguyện phải sử dụng tài sản như thế nào cho hợp lý?

          Thứ nhất, phải biết sử dụng tài sản kiếm được vào những việc chính đáng mang lại hạnh phúc cho cả nhà. Nhưng phải chú ý điều độ, đủ dùng. Tuyệt đối không nên xa hoa lãng phí.

          Thứ hai, phải trích ra một phần thu nhập để dành, bất kể nhiều hay ít. Có thể gữi ngân hàng hay các tổ chức tín dụng . . . một khi xảy ra chuyện đột xuất cần sử dụng ta sẽ có thể xoay sở được vì khi gập những lúc cơ nhỡ, nhờ vả người khác không phải lúc nào cũng dễ. Do đó, tiết kiệm được lúc nào hay lúc nấy, cần tích trữ thì phải tích trữ, đó là việc làm đúng đắn trong việc sữ dụng của cải.

          Thứ ba, phải chia sẻ một phần thu nhập  làm từ thiện tức là làm những việc công ích như cứu trợ thảm họa, đóng góp cho giáo dục, văn hóa . . . Chẵng có ai bị nghèo đi do chia sẻ như vậy, mà trái lại, sự nghiệp càng thuận lợi phát triển, tâm hồn sẽ càng thêm thanh thản, hạnh phúc.

          Người biết sử dụng của cải như vậy đâu cần ra sức gom góp của cải làm chi cho mệt óc? Có như thế, tâm mới được thảnh thơi để vui sống mỗi ngày. (xem thêm . .)

MỘT NGƯỜI THẦY ĐÁNG KÍNH CUẢ THẾ HỆ CHÚNG TÔI

Bác sĩ Nguyễn Văn Đích

Gs Phạm Biểu Tâm với sinh viên Y khoa SAI GON

Vui sống mỗi ngày @ blog: Có nhiều em sinh viên tò mò hỏi tôi:" Tại sao thầy chọn nghề bác sĩ ?" Nói ra thì có thể co nhiều người chẳng tin, tôi thi vào trường y cũng là do ý kiến của cha tôi. Thật sự tôi thích vẽ từ bé và rất mê được làm họa sĩ. Nhưng sau khi thi đỗ tú tài 2, cha tôi đã  khuyên tôi nên làm bác sĩ vì nghề này có thể "nuôi thân" được trong bất cứ chế độ nào, bất cứ xã hội nào . Qủa thật, mục đích của tôi khi vào trường y chẳng "cao cả" tí nào. Nhưng sau này, khi đã được tiếp xúc với các thầy, các đàn anh đáng kính trong trường và nhất là sau ngày tốt nghiệp, có dịp về làm việc tại một vùng quê nghèo hẻo lánh, tôi mới nhận thức rõ ràng, nếu người bác sĩ biết chọn cho mình một mục tiêu phục vụ đúng thì sống ở đâu cũng vẫn có thể giúp đỡ được mọi người mà không hề bị ảnh hưởng bởi những đổi thay của chế độ, nếu chúng ta làm việc tốt, thật sự vì người bệnh thì sớm muộn gì xã hội, kể cả những người không cùng chính kiến, cũng sẽ hiểu ra và trân trọng năng lực của mình. Đã có nhiều tấm gương như vậy ở trường đại học y khoa Sài Gòn sau năm 1975 và rất nhiều bác sĩ trong số đó, có người nay đã ra đi, có người vẫn còn đang làm việc rất được các bệnh nhân tin tưởng và các đồng nghiệp kính trọng.

Tôi xin gửi đến các em sinh viên y khoa  bài viết của một đàn anh và cũng là một người thầy của tôi ở trường Y Sài Gòn từ trước 1975, bác sĩ Nguyễn văn Đích. Bài viết nhắn gửi những tình cảm trân trọng đến một người thầy đáng kính của thế hệ chúng tôi, thế hệ các sinh viên y khoa Sài Gòn, thế hệ những sinh viên luôn biết kính trên nhường dưới.

Bài viết rất cảm động, hy vọng các em sinh viên y khoa sẽ rút ra được một bài học trong phép đối nhân xử thế.

TƯỞNG NIỆM GIÁO SƯ PHẠM BIỂU TÂM

Thày không dạy tôi cách khám bệnh hay chỉ tôi cách mổ nhưng thày đã ảnh hưởng sâu đậm đến sự học và hành nghề của tôi.
Khi tôi vào trường y khoa thì thày đã làm khoa trưởng. Thày đau nên vắng mặt một thời gian nhưng học trò vẫn nhắc đến “thày Tâm, thày Hữu” như những mẫu mực về tài năng, và đức độ. Thày Tâm cũng như thày Hữu không làm phòng mạch tư, không để tiền tài vật chất xen lẫn vào việc chữa bệnh vốn được coi là khoa học và không vị lợi, nêu gương sáng cho sinh viên về đời sống trong sạch và tinh thần học hỏi. Từ năm thứ tư, tôi được tuyển làm nội trú các bệnh viện và đã chọn ngành nội khoa nên không có dịp làm việc dưới sự chỉ dẫn của thày.
Tôi mong mỏi được đi Pháp học thêm để vào ban giảng huấn của trường nhưng cuộc chiến lan rộng bắt buộc tất cả các bác sĩ tốt nghiệp phải phục vụ trong quân ngũ. Không còn hy vọng về trường, tôi nhận học bổng đi Mỹ và về làm việc tại Tổng Y Viện Cộng Hòa. Trong những năm 1970 Tổng Y Viện Cộng Hòa là bệnh viện quân đội có uy tín do đó một ông nhà giàu có cô con gái độc nhất đi xe hơi từ Sài gòn lên Đà lạt bị bắn vào lưng, chạy chữa nhiều nơi mà vết thương không lành cũng xin vào Bệnh viện Cộng hòa tuy cô không phải là quân nhân và tôi không là bác sĩ giải phẫu! Ông nói: “Tôi có tiền, tôi mua cái gì cũng được nhưng không mua được sức khỏe cho con tôi!”. Tôi thăm khám, ngửi băng của vết thương thấy có mùi nước tiểu bèn chuyển cô sang bệnh viện Bình dân với chẩn đoán “dò đường tiết niệu” (ureteral fistula), sau đó tôi được thày khen vì đã chẩn đoán ngay chỉ bằng thăm khám lâm sàng. (xem thêm ...)
Thời cuộc biến đổi, đầu năm 1978 tôi từ trại cải tạo trở về đến sinh họat tại “Hội Trí Thức Yêu Nước” như được nhắn nhủ. Ai mà lại không yêu nước?. Gặp tôi, anh Trần tấn Trâm, một bác sĩ cùng làm với tôi tại TYV Cộng hòa ngày trước ôm lấy tôi, mách bảo những kinh nghiệm về cách sống và làm việc dưới chế độ mới. Anh chỉ phải học tập có 3 tháng, được cho về sớm vì là gia đình cách mạng, được coi là người có tinh thần yêu nước dù chưa giác ngộ cách mạng. Hôm đó là cuối năm âm lịch. Thày chủ tọa buổi họp với tư cách phó chủ tịch Hội Trí ThứcYêu Nước Thành Phố. Kiểm điểm công tác, thày nói: “Trong năm qua tôi có khuyết điểm đã bị đau ốm phải nghỉ mất sáu ngày…”. Khi đó tôi mới nhận ra rằng đau ốm cũng là một “khuyết điểm”. Khi thảo luận về kế họach đón Xuân, anh chị em có nhiều ý kiến khác nhau, thày Tâm hướng về phía chị V. Epsilon và nói: “Xin ý kiến chị V.”. Chị V. học dưới tôi hai lớp, là người nhanh nhẹn dễ thương, vì tầm vóc rất nhỏ bé nên được các bạn gọi là V. Epsilon. Chị được kết nạp Đảng sau Tết Mậu thân. V. Epsilon đỏ mặt lúng túng vì được thày “xin ý kiến”.
Thời gian qua đi, những sự căng thẳng và nghi kỵ phần nào giảm bớt, người ta phải công nhận khả năng và sự làm việc của các “trí thức tại chỗ”. Một hôm tôi được mời sang hội chẩn tại bệnh viện Bình dân về một trường hợp viêm túi mật ở một phụ nữ 42 tuổi. Thày chủ tọa hội chẩn, tham dự có bác sĩ Văn Tần và một bác sĩ ngọai khoa từ ngoài Bắc vào, tôi được mời vì làm nội khoa. Hội chẩn là một hình thức làm việc sau 1975 gồm một số bác sĩ chuyên môn họp bàn về những trường hợp mà chẩn đoán hoặc cách điều trị còn chưa rõ. Vào đầu những năm 1980 trong thời kỳ cấm vận, Việt nam rất thiếu phương tiện và chưa có siêu âm nên chẩn đoán chủ yếu dựa vào thăm khám lâm sàng. Đồng nghiệp từ ngoài Bắc có ý chỉ trích các đồng nghiệp trong Nam là thường cắt túi mật trong những trường hợp nhiễm trùng đường mật vì theo ông thì bệnh lý đường mật chủ yếu là bệnh của ống mật chủ. Ông có thể đúng vì kinh nghiệm ở ngoài Bắc. Tôi hỗ trợ cho ý kiến của thày nói rằng tuy chúng tôi cắt túi mật nhưng vẫn dẫn lưu ống mật chủ. Quả thật sau 1975, bệnh tật ở trong Nam cũng thay đổi hẳn. Chúng tôi thấy rộ lên rất nhiều trường hợp lao đa dạng, lao ngoài phổi, lao màng não, cũng như nhiều trường hợp bệnh ký sinh trùng như sốt rét ác tính, áp xe gan do amíp, tràn mủ màng phổi do áp xe gan, giun chui ống mật, sạn ống mật chủ, viêm tụy cấp do giun sán, thiếu máu giun móc…ở đồng bào đi kinh tế mới, và do bón ruộng bằng phân người.
Sau hội chẩn tôi có dịp thăm hỏi thày. Thày cho biết vẫn mổ mỗi ngày “de peau à peau” (từ lúc rạch da đến lúc khâu vết mổ). Thày vẫn còn nhớ trường hợp cô D. bị dò niệu đạo mà tôi gửi cho thày từ mấy năm trước. Thày rất nhanh nhẹn vui vẻ và đơn giản. Rồi thày đứng dạy thay áo và nói “Để tôi đưa anh về”. Thày vẫn còn cái xe Deux Cheveaux nhỏ và cũ của Pháp. Tôi cảm kích vì sự bình dị của thày, tôi cảm ơn thày vì bệnh viện đã cho xe chở tôi về.

Khi nói chuyện về thày với bác sĩ Lê Xuân Chất, giáo sư cựu phó khoa trưởng đại học Y khoa Sài gòn trước 1975, bác sĩ Chất tỏ vẻ không đồng ý việc thày Tâm nhận chức giáo sư của chế độ mới: “Anh Tâm đã là giáo sư chính thức từ Pháp về, đã làm khoa trưởng mười chín năm, sao lại để cho được tấn phong giáo sư nữa?!”. Tôi đã làm nội trú với bác sĩ Chất từ khi ông du học ở Pháp và Mỹ về, là một đàn anh mà tôi rất thân cận. Ờ trường Y khoa chúng tôi có truyền thống tôn trọng đàn anh, coi người trên lớp là anh và tự xưng là em như trong một gia đình có thứ bậc. Sau 1975 bác sĩ Chất chỉ mới chung tiền đóng tàu, chưa kịp đi vượt biên thì đã bị bắt. Ông bị giam ở “Đồng Chó Ngáp” (?) ở Bến tre trong ba năm. Được thả về, ông không trở lại trường, chỉ khám bệnh tại nhà. Một số anh chị em có thể cho rằng thày Tâm quá mềm dẻo khi thấy thày xuất hiện hơi nhiều tuy rằng thày không nói và làm gì ngoài phạm vi chuyên môn.
Vào một ngày cuối năm tôi được mời tham dự buổi chiêu đãi mừng xuân do thành phố tổ chức trên tầng cao của khách sạn Rex. Tham dự có nhiều nhân vật trong số các trí thức tại chỗ, tôi nhớ có dược sĩ Nguyễn An Cư và nhiều người khác. Chủ tọa là ông Nguyễn Văn Linh lúc đó là Bí thư Thành Ủy. Sau nghi thức thường lệ, giáo sư Phạm Biểu Tâm được mời lên chúc Tết Bí thư Thành Ủy. Đây là một nhiệm vụ khó khăn và tế nhị, là một thử thách. Tôi hồi hộp không biết thày sẽ xử trí thế nào. Tôi thấy một ông già nhỏ bé, ốm yếu, xoay quanh một cái bục trước hội trường, đối diện là ông Nguyễn Văn Linh, ngồi yên không nhúc nhích. Tôi biết thày đắn đo rất nhiều, cân nhắc từng chữ. Thày nói rất khéo, tôi không nhớ được nguyên văn nhưng đại ý thày nói rằng “ Ông với tôi vốn không quen biết, vốn rất xa nhau, thông thường thì tôi không thể nào đến gần ông được nhưng trong buổi lễ hôm nay tình cờ cùng có mặt và theo thông lệ phải chúc Tết, tôi suy nghĩ không có gì để chúc đành mượn lời của Bác Hồ “Lương Y như Từ Mẫu” để chúc. Xin chúc Bí thư Thành Ủy và mọi người chúng ta sang Năm Mới được Lương Y như Từ Mẫu…..Để được “Lương Y như Từ mẫu” không phải chỉ là nhiệm vụ của thày thuốc mà của tất cả mọi người. Một anh làm trưởng phòng tổ chức, không có khả năng nhưng vì lý do gì đó phải ngồi vào chỗ trưởng phòng tổ chức thì cũng không phải là lương y như từ mẫu. Một dược sĩ trưởng khoa dược mà không cung cấp được đủ thuốc cho bệnh nhân thì cũng chưa phải là Lương Y như Từ Mẫu. Một anh tài xế lái xe, nếu không sẵn sàng có đủ xăng dầu khiến cho bệnh nhân không được cấp cứu kịp thời thì cũng chưa phải là Lương Y như Từ Mẫu…”. Thày đã thẳng thắn nói đến những sự bó buộc khiến cho sự phục vụ bị hạn chế thí dụ như chức vụ trưởng phòng Tổ chức băt buộc phải là cán bộ nòng cốt của Đảng dù trình độ như thế nào.

Một thời gian sau, được tin thày Tâm bị tai biến mạch máu não, tôi đến thăm thày tại bệnh viện Thống Nhất (bệnh viện Vì Dân cũ). Rất may thày chỉ bị nhẹ. Thày ngồi nói chuyện vui vẻ, khen các bác sĩ có kinh nghiệm điều trị khiến cho thày bình phục sớm.
Sau khi ra viện hàng ngày thày đã đi bộ nhiều cây số từ nhà đến Trung tâm Hồi lực ở đường Bà Huyện Thanh Quan để tập vật lý trị liệu. Có lần bị biến chứng sau tai biến mạch não, thày nhắn bác sĩ Nguyễn Đương Tịnh gọi tôi đến nhà. Nhà rất kín cổng cao tường, cô và người trong nhà rất dè dặt thận trọng trước người lạ vì ngoài thày, không ai biết tôi là ai. Tôi thấy một bức chân dung của thày mà họa sĩ đang vẽ dở, với rất nhiều nếp nhăn ở mặt biểu lộ rất nhiều sự đau khổ.

Tôi hơi ngạc nhiên khi thày được đi Mỹ. Từ ngày sang Mỹ, tôi tâm nguyện sẽ đến thăm thày nhưng chưa làm được thì đã nghe tin thày từ trần. Tôi rất ân hận đã không kịp đến thăm thày ở Mỹ để bày tỏ tấm lòng đối với một vị thày dù trong nghịch cảnh vẫn giữ được tinh thần khảng khái, người đã đào tạo nên nhiều thế hệ bác sĩ nha sĩ và dược sĩ của trường Y khoa Sài gòn để làm việc vì Sự Thật, Tình Thương và Lẽ Phải.

Mồng Một Tết Mậu TÝ (7-2-2008)
Bác sĩ Nguyễn Văn Đích

Thư gửi sinh viên Y Khoa 16 : Tôi đã đứng trên ngưỡng của của cái Chết

Nụ cười lạc quan, yêu đời (thyanhphoto)

Vui sống mỗi ngày @ blog: Các em sinh viên y khoa thân mến, sau khi tốt nghiệp, một ngày nào đó chúng ta sẽ có lúc phải điều trị cho những bệnh nhân mắc những bệnh nan y. Và khi y học đã bó tay, chúng ta sẽ giải thích thế nào với người bệnh cuả mình? Chúng ta sẽ giúp họ vượt qua được nỗi đau trong những ngày còn lại như thế nào ? Mời các em đọc bài viết dưới đây cuả bác Duật Ninh (Cà Cuống), một bác bệnh nhân mắc bệnh nan y, nói về những kinh nghiệm sống cuả mình. Biết đâu, các em có thể áp dụng  và mang lại hạnh phúc cho các bệnh nhân cuả mình?

Số là cách nay trên 10 năm, tôi đã đứng trên ngưỡng của của cái Chết.

Dr. Monsour rất có uy tín ở Houston, Texas, đã đích thân điều trị cho tôi, cuối cùng cũng phải tuyên bố bó tay (give up) trước căn bệnh Viêm Gan C mãn tính của tôi, ông còn lưu ý tôi là đừng mất công chạy chữa nữa, vì ông mà phải đầu hàng và cũng không còn thuốc nào trị nổi, thì không còn bác sỹ nào có thể giúp cứu mạng tôi được, dĩ nhiên tôi tin lời ông, vì tôi biết rõ khả năng và kinh nghiệm chuyên môn của ông, nhưng có lẽ vì cái máu tếu trong người tôi quá nhiều, nên tôi vẫn tủm tỉm cười.  Ông rất ngạc nhiên và hỏi tôi là không sợ chết sao mà còn cười được. Tội bật cười thành tiếng, và trả lời ông rằng, nếu bác sỹ bảo tôi sợ mà thoát chết, thì tôi xin sợ ngay, còn nếu đàng nào cũng chết thì tại sao lại sợ. 

Thực tế cho thấy là có những vua chúa giầu sang, quyền uy tột bực, với cả đàn ngự y tài giỏi, mà cũng vẫn chết, thì tôi là cái thá gì mà không chết, và khi đã biết là sớm muộn gì cũng phải chết, thì sợ cũng chết, vậy ngu gì mà sợ, cứ enjoy to the fullest những ngày còn lại, và ready để đáp chuyến tầu định mệnh đi đoàn tụ với vợ con tôi đã ra đi trước tôi. 

Cũng xin nói thêm là trước khi phát giác ra bị lây nhiễm Viêm Gan C, vì vô máu quá nhiều trong một ca đại phẫu thuật trước đó khoảng mười năm, chết lên chết xuống, phải nằm bệnh viện tới cả hai tháng rưỡi.  Vào thời điểm đó y khoa chưa tiến bộ tới mức có thể scan để khám phá ra trong máu người hiến có virus gì hay không, nên tôi mới bị lãnh đủ.  Ông bác sĩ cũng cười theo, đồng ý với tôi, nhưng còn vớt vát rằng, đúng vậy, nhưng lần đầu tiên ông nghe một bệnh nhân chết đến nơi, mà vẫn dám lý luận ngang tàng như thế. Ông hỏi tôi là tuy không bác sỹ nào có thể cứu mạng tôi được nữa, nhưng chính bản thân tôi có thể tự cứu mình được, có muốn ông chỉ cho không. Tôi đáp là tuy không sợ chết, nhưng nếu có cách gì kéo dài mạng sống để enjoy cuộc đời, thì dĩ nhiên là muốn chứ.  Ông tâm tình với tôi rằng, ông cũng đã chỉ cho nhiều người, nhưng chưa thấy ai có đủ ý chí mạnh mẽ và kiên nhẫn mà áp dụng được , vì nói ra thì tưởng dễ, nhưng làm được không dễ, nhưng ông cho là tôi có đủ ý chí qua sự đối đáp với ông, nên ông nghĩ là chắc tôi làm được, và nếu làm được, thì có thể sống khỏe mạnh thêm hai ba chục năm nữa , còn không thì chỉ trong thời gian ngắn, bệnh sẽ phát triển sang ung thư và hậu quả ra sao thì ai cũng biết rồi khỏi cần nói nữa.  Ông còn lưu ý tôi là nếu làm được và thấy có hiệu quả tốt thì nên phổ biến rộng rãi tới mọi người, coi như làm chuyện phúc đức vậy. 

Bí quyết của ông là :
1/ Phải empty hoàn toàn cái đầu, không được để cái gì lảng vảng trong đầu.  Khi có chuyện cần giải quyết, thì ngồi xuống lấy giấy bút ra mà brainstorm, rồi ghi ngay xuống giấy, sau đó phải clear liền cái mind, chỉ khi nào tới lúc phải giải quyết thì lấy cái note đó ra mà áp dụng như cái máy thôi.  Nói thì tưởng là dễ, nhưng ai mà không có bill nọ bill kia,  lại còn bị những người chung quanh làm phiền tới mình, nhưng cần quyết tâm mà làm cho bằng được, vì đó là sự lựa chọn giữa lằn ranh sống và chết. 
 2/ Phải ráng cười thật nhiều, cười từ khi mở mắt buổi sáng tới khi lên giường ngủ buổi tối.  Nếu tự mình không cười được, thì phải nghĩ cách chọc sao cho thiên hạ cười để có thể cười theo. 
3/ Nếu có hoàn cảnh, có điều kiện thì nên đi du lịch thật nhiều, ngoại cảnh sẽ giúp cho hào hứng, quên đi căn bệnh chết người của mình.  
     Cà Cuống tui đã cân nhắc giữa tiền bạc và mạng sống, cuối cùng chọn lựa retire non vào tuổi 62, để có thể hoàn toàn nghỉ ngơi, và đi du lịch, đi cruise khắp nơi khắp chốn, đồng thời kiên trì luyện tập, vậy mà cũng phải mất trên 6 tháng mới có thể giữ cho cái đầu rỗng bông được.

Bây giờ thì không còn tham, sân, si, không còn thù hận, ghen ghét, đố kỵ ai, cho nên khi nhìn ngược vào cái đầu mình, thì chỉ còn thấy trống rỗng mà thôi.  Trong quá trình luyện tập, một hình thức như thiền vậy, đôi khi bị phân tâm, là thấy phía dưới xương sườn bên tay mặt như bị kiến cắn, hiểu ngay là virus C thừa cơ ra ăn lá gan, lại phải lập tức clear liền mọi sự cho cái đầu trống rỗng ra ngay.  Ai ghét bỏ, hay kiếm chuyện mắng chửi, cũng chỉ đáp lại bằng nụ cười tha thứ, và còn cầu xin ơn trên ban phước lành xuống cho họ nữa, không còn như hồi xưa, ăn miếng trả miếng theo kiểu "oeil pour oeil, dent pour dent" ngay. Để có thể chọc cười mọi người, Cà Cuống tôi sưu tầm đầy một bụng Tiếu Lâm, để hoạt náo trên xe cho bà con vui cười trong những chặng đường dài, hầu quên đi mệt mỏi. Và kể như đã thành công, cả hai căn bệnh chết người là Viêm Gan C mãn tính, gan đã bị xơ cứng tới 3/4, và Tiểu đường nữa, nhưng nhờ bí quyết của ông bác sỹ tài ba chỉ dạy, mà cả hai căn bệnh hiểm nghèo đều vẫn còn under control.

    Empty cái mind là chính yếu, còn cười và du lịch là hai cái phụ, nhằm hỗ trợ cho cái đầu mà thôi. 

Kinh nghiệm bản thân là trên mười năm trước, ai biết tôi, kể cả bà vợ, cũng không tin là tôi có thể sống sót được, vì qua hai thời kỳ hóa trị (chemotherapy), mỗi kỳ sáu tháng, cộng chung là đúng một năm, tôi chỉ còn như cái xác chết biết đi.  Trước đó, tôi cân nặng 170lbs, nhưng sau thời gian điều trị, bệnh đã không thuyên giảm, mà còn sụt xuống chỉ còn 110 lbs, không thể tự ngồi lên được, mà bà nhà tôi phải vực dậy, tóc rụng đầy gối, ăn không được, ngủ không được. Nhất là bộ mặt của tôi mới thực thảm thê, nó bị choắt lại nhăn dúm như trái ô mai khô, nhưng mầu sắc thì xám xịt lại như da người chết.  Ai quen biết, và ngay cả bà nhà tôi, cũng tin chắc là tôi không thể nào qua khỏi.  Tôi rất biết ơn Dr. Monsour đã động viên tinh thần tôi, ổng nói là tin tưởng tôi có ý chí mạnh, nhất định sẽ làm được.  Và quả thiệt tôi đã làm được, trước sự ngạc nhiên của mọi người quen biết, trọng lượng đã leo dần từ 110  lên 142 lbs, ăn ngon ngủ khỏe, năm ngoái khi trở lại Sapa, vẫn còn có thể leo lên tận cổng trời với sự trợ giúp của cây gậy kỷ niệm, vật bất ly thân.  Tôi vẫn tiếp tục đi du lịch đều đều trên khắp 5 châu 4 biển. Riêng tại quê hương tôi, thì không còn xó xỉnh nào là không có dấu chân tôi, có nơi đi đi lại lại cả năm sáu lần, mà vẫn cảm thấy thích thú như thường.  Theo Dr Monsour, thì nếu áp dụng được bí quyết của ông, thì ngay cả ung thư cũng có cơ may thoát hiểm. 

     Tôi kể lại kinh nghiệm sống thực tế của tôi, theo lời dặn dò của ông bác sỹ tài ba và giầu tình người, để nếu ai chẳng may rơi vào hoàn cảnh như tôi, thì có thể vững niềm tin mà tự cứu lấy minh. Đạc biệt là đừng bận tâm tới chuyện chết chóc, vì đó là quy luật tự nhiên của Trời Đất, có sinh là phải có tử, không ai có thể tránh né được, thì cứ hoan hỉ mà chấp nhận thôi.  Do đó, tôi rất tin vào thuyết định mệnh, và luật Nhân Quả.
      Mến Chúc tất cả mọi người thật nhiều may mắn và luôn vui cười, như bản thân tôi đã từ cõi chết trở về, chỉ nhờ vào bí quyết trong đó có cười, đó cũng là lý do thúc đẩy Cà Cuống tôi khai sinh ra Câu Lạc Bộ Cười, hầu mang lại cho bà con bằng hữu những tiếng  cười thật sảng khoái, cho cuộc đời lên hương, và trẻ mãi không già.
(Cà cuống thiệt, thì chết đến đít vẫn còn cay, còn Cà Cuống tui thì chết đến đít vẫn còn ... cười như thường !)
xem thêm : câu lạc bộ cười
                     bệnh nhân là những người thầy 
                     Như dòng thác chảy ra biển cả, hạnh phúc đối diện tử sanh

Như Dòng Thác Chảy Ra Biển , Hạnh Phúc Đối Diện Tử Sanh

Tác giả Matthieu Ricard
(Plaidoyer pour le Bonheur)
Nguyễn Thượng Chánh chuyển ngữ

Chết tuy xa mà gần. Xa, vì chúng ta nghĩ rằng nó chỉ đến sau nầy mà thôi; gần vì nó có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Chết là điều cầm chắc, nhưng lúc nào là điều không ai có thể tiên liệu trước được.

Khi giờ ra đi đã đến rồi thì không một lời lẽ nào có thể thuyết phục bắt nó phải chờ được, không một quyền lực nào đẩy lùi được nó, không có tiền của nào mua chuộc được, cũng như không có một sắc đẹp nào có thể quến nó được hết.
Như dòng thác chảy ra biển cả,
Như vầng nhật nguyệt khuất dần sau rặng núi hướng Tây,
Ngày cũng như dêm, thời gian và khoảnh khắc đều trốn đi,
Kiếp phù sinh dần dần trôi qua không tiếc nuối.

Comme le torrent qui court vers la mer,
Comme le soleil et la lune qui glissent vers les monts du couchant,
Comme les jours et les nuits, les heures, les instants qui s’enfuient,
La vie humaine s’écoule inexorablement.
(Padmasambhava, Đại sư Tây Tạng, người đã đem Phật giáo vào Tây Tạng vảo thế kỷ thứ 8-9. M.Ricard dịch).

Đối với người biết trích lấy tinh khí của cuộc sống thì chết không có nghĩa là sự suy tàn cuối cùng, nhưng là sự kết thúc trong thanh tịnh của một đời sống trọn vẹn: một cái chết êm đềm là kết quả của một cuộc sống tốt đẹp.
Văn hào Victor Hugo đã từng nói: “Sống hạnh phúc thì chết vinh quang” ( C’est le bonheur de vivre qui fait la gloire de mourir).

Hãy nhớ đến cái chết để trân quý mỗi giây phút trong cuộc sống hiện tại

Làm sao đương đầu với cái chết mà không quay lưng lại với cuộc sống?
Làm sao nghĩ tới cái chết mà không thất vọng, không sợ hãi cũng như không cắt đứt hết tất cả mọi lạc thú và sung sướng trong đời?
Etty Hillesum có nói: “Loại bỏ cái chết ra khỏi cuộc đời, chúng ta không thể sống trọn vẹn được, còn chấp nhận cái chết trong lòng cuộc sống, sẽ mở rộng và phong phú hóa cuộc đời của chúng ta hơn.” (#)
Bởi vậy, cách chúng ta tư duy đến cái chết của bản thân sẽ ảnh hưởng không ít đến phẩm chất của cuộc sống. Có người thì hốt hoảng, nhưng có người thì không màng quan tâm đến nó, và người khác thì ngắm nhìn cái chết như một thực thể không thể tránh khỏi. Thái dộ nầy giúp chúng ta trân quý và tận hưởng giá trị mỗi giây phút đang trôi qua trong cuộc sống.
Cái chết nhắc nhỡ chúng ta phải quan tâm và tránh phung phí thời gian trong nhũng cuộc vui chơi vô ích.
Mọi người đều bình đẳng trước cái chết, nhưng chúng ta khác nhau về thái độ và cách chuẩn bị giây phút lâm chung của chính mình.
Tốt hơn hết là chúng ta nên biết cách lợi dụng nỗi lo sợ trước cái chết hơn là có thái độ thờ ơ với nó.
Chúng ta không sống trong nỗi thù hằn với cái chết, nhưng vẫn phải ý thức về sự mong manh của kiếp nhân sinh. Chúng ta không nên thờ ơ nhưng phải biết trân quý thời gian còn lại trong phù sinh.
Cái chết thường đến bất ngờ mà không cần báo trước: đang có một sức khoẻ tốt, đang thưởng thức một bữa tiệc vui cùng bạn bè trong khung cảnh tuyệt vời, biết đâu đó có thể đó là lúc chúng ta đang sống những giây phút cuối cùng đời mình.
Chúng ta đành bỏ lại cho người thân, cuộc hàn huyên gián đoạn, dĩa thức ăn lở vỡ và những dự án chưa hoàn tất.

Không có gì để tiếc nuối hết?

Nếu biết lợi dụng tối đa tiềm năng phi thường mà sự sống đã mang đến cho mình, thì tại sao mình phải dày vò tiếc nuối làm chi trước cái chết.
Dù cho thời tiết có ưu đãi hay không đi nữa thì người nông dân nào đã cày, đã gieo mạ, đã chăm sóc và chu toàn vụ mùa rồi thì họ không có lý do gì phải tiếc nuối cả.
Chúng ta chỉ có thể tiếc nuối khi chúng ta chểnh mảng và thiếu sự quan tâm mà thôi.
Người nào biết lợi dụng mỗi khoảnh khắc trong cuộc sống để tự rèn luyện thành một người hoàn thiện hầu đóng góp vào hạnh phúc của tha nhân thì người đó có quyền được chết với tâm thanh tịnh.

Không còn gì cả

Cái chết cũng không khác hơn gì một ngọn lữa đã tắt liệm, một giọt nước tan thấm vào lòng đất khô cằn.
Nếu cuộc phiêu lưu không dừng nơi đây thì chết chỉ là một trạm trong hành trình mà thôi.
Như Phật giáo đã nói tâm thức của chúng ta đã từng sống và sẽ còn sống mãi trong vô số kiếp nữa.
Vậy khi gần đến phút lâm chung, sẽ không thích hợp nếu chúng ta âu lo là mình sẽ bị đau đớn hay không nhưng cần phải tự vấn là mình đã sẵn sàng chưa trước ngã rẽ quyết định nầy.
Trong tất cả mọi trường hợp, vào những tháng cuối cùng của cuộc đời chúng ta cần phải giữ cho tâm trạng được thanh tịnh hơn là rơi vào trong một trạng thái lo âu.
Tại sao chúng ta phải dày vò với ý tưởng là phải bỏ lại người thân, bỏ lại tài sản để rồi sống trong sự chán ghét thân xác mình?
Như Đại Sư Sogyal Rinpoché đã giải thích: “Chết tượng trưng cho sự hủy hoại tối thượng và không tránh khỏi của những gì chúng ta gắn bó nhất: đó là chính chúng ta. Bởi vậy những lời dạy về vô ngã (sans-égo) và bản chất của trí tuệ có thể giúp ích cho chúng ta.” (##)

Khi đến giờ phút sắp ra đi, chúng ta cần phải giữ cho tâm được thanh tịnh, vị tha và buông xả. Như thế chúng ta tránh được sự dày vò tinh thần và thể xác.

 CHÚ THÍCH

(#)  Esther "Etty" Hillesum  (15 January 1914 in Middelburg, Netherlands – 30 November 1943 in Auschwitz, Poland)  was a young Jewish woman whose letters and diaries, kept between 1941 and 1943 describe life in Amsterdam during the German occupation. They were published posthumously in 1981, before being translated into English in 1983
(##)  Đai Sư là tác giả của Tác phẩm nổi tiếng Tạng Thư Sống Chết.