Thư gửi Sinh Viên Y Khoa 06

Bài viết của Nguyễn Thy Anh

ngày . . . tháng . . . năm . . .

Đọc bệnh án em gửi cho thầy, thầy không ngạc nhiên khi em bị các thầy cô giảng viên đánh giá chưa tốt. Thật vậy, em làm thầy cười đau cả bụng, "tuổi già " đâu phải là một nghề nghiệp ? Hơn nữa, em trình bày các triệu chứng "linh tinh" quá nhiều, đây là các triệu chứng không giúp ích gì cho chẩn đoán sẽ làm người nghe khó tập trung, họ sẽ không biêt lập luận thế nào để đi đến chẩn đoán của em.

oral case presentation

Đây là một trường hợp "trình ca bệnh  BẰNG LỜI NÓI", trình ngay tại giường (oral case presentation), thời gian không nhiều, nên em không thể "NÓI" quá dài dòng như trong một "bệnh án VIẾT TAY" chi tiết của bệnh viện.

Lên năm thứ ba,năm thứ tư ,  các điểm thi cuối học kỳ của em vẫn rất quan trong, nhưng việc học cách khám để nhận biết các triệu chứng bênh học và học cách trình bày được một ca bệnh mới là mục tiêu chính của các năm này. Những điều này là những kỹ năng tối cần thiết khi hành nghề của một bác sĩ.

Năm thứ ba, mới học làm bệnh án lần đầu, em có thể trình dài giòng vì chưa được học đủ các bài bệnh học nên chưa biết chắt lọc các triệu chứng chính, phụ. Nay, em đã lên năm thứ tư rồi, bệnh án phải "chất lượng" hơn chứ? Đặc biệt là loại bệnh án trình bằng miệng ngay tại giường bệnh, phải trình súc tích hơn, em ạ.

Trình bệnh án bằng lời nói là loại hình trình bệnh rất phổ biến ở các khoa phòng, thường do các bác sĩ điều trị trình các ca bệnh đặc biệt của mình cho bác sĩ trưởng khoa xem lúc đi buồng, để hội ý. Vì cần phải hội ý nhiều ca bệnh trong một buổi nên thời gian cho mỗi ca trình bệnh kiểu này rất hạn chế, chỉ khỏang 5 đến 7 phút. Loại hình trình bệnh này cũng thường được thực hiện trong các buổi hội thảo y học, trong các buổi tập huấn chuyên môn để bổ xung kiến thức cho các bác sĩ sau đại học.

Trình bệnh án bằng lời nói là cả một nghệ thuật, yêu cầu em phải biết cách CHỌN LỌC CÁC DỮ KIỆN và phải thường xuyên LUYỆN TẬP . Mặc dù mỗi chuyên khoa có một kiểu trình ca riêng nhưng nhìn chung, mục đích chính vẫn là phải tóm lược, một cách cô đọng, được 4 phần sau: (1) BỆNH SỬ (2) TRIỆU CHỨNG THỰC THỂ (3) KẾT QUẢ XÉT NGHIỆM (4) BIỆN LUẬN LÂM SÀNG.

Cấu trúc chính của một bệnh án trình bằng lời nói như sau:

1/ thông tin cá nhân/ lý do vào viện của bệnh nhân.

2/ bệnh sử hiện tại

3/ các vấn đề sức khỏe khác: bệnh tật, thuốc men, thói quen, dị ứng.

4/ khám thực thể

5/ kết quả xét nghiệm

6/ biện luận lâm sàng (chẩn đoán, lập luận) & hướng giải quyết

Lưu ý, trong một bệnh án trình bằng lời nói, em không cần trình bày các phân như : tiền căn gia đình, hoàn cảnh xã hội và lược qua các cơ quan. Tuy nhiên, nếu các vấn đề này có liên quan đáng kể đến lý do vào viện của người bệnh, em có thể nói thêm trong phần trình bày bệnh sử.

Theo thầy,khi trình bệnh bằng lời nói, em cần nắm một số vấn đề sau:

# một bệnh án trình bằng lời nói phải thật ngắn gọn, súc tích, không kéo dài quá 5 phút, lý tưởng nhất chỉ khoảng 3 phút. Qúa dài dòng, em sẽ làm người nghe "ngáp dài", khó tập trung.

# một bệnh án trình bằng lời nói phải xuất phát từ trí nhớ của em ( thỉnh thoảng, nếu có liếc qua các ghi chép trong sổ tay một chút cũng được) vì em phải giao tiếp bằng mắt với người nghe trong suốt thời gian trình ca mới tạo được sự chú ý từ họ. Không nên cắm cúi như đang "trả bài".

# một bệnh án trình bằng lời nói khác với một bệnh án chi tiết viết tay. Bệnh án viết tay sẽ nêu tất cả mọi dữ kiện từ bệnh nhân, trong khi bệnh án trình bằng lời nói chỉ cần nêu vài dữ kiện then chốt, đã chọn lọc kỹ, sao cho đủ để giải thích được lập luận, chẩn đoán của em ở phần cuối. Muốn biết chắt lọc cho phù hợp, em phải "thuộc như cháo" các bài bệnh học và thường xuyên nghe người khác trình bệnh, để rút kinh nghiệm.

# một bệnh án trình bằng lời nói chỉ cần nhấn mạnh ở phần bệnh sử hiện tại và phần biện luận lâm sàng & hướng giải quyết, vì đây là 2 phần quan trong nhất. Người nghe thường có khuynh hướng tập trung chú ý nhiều nhất vào 2 phần này, do đó, em nên lướt càng nhanh càng tốt từ sau phần "bệnh sư" để đến ngay phần "biện luận chẩn đoán".

Đâu có khó quá phải không? em chỉ cần luyện tập, luyện tập và luyện tập.

Trên đây chỉ là một số nguyên tắc chung, cơ bản, cho một bệnh án khi trình  bằng lời nói, tại giường bệnh. Thầy sẽ dạy kỹ từng phần của  một bệnh án loại này  trong các lá thư sau. (xem thêm ...)

Em thử trình bệnh lại theo như hướng dẫn của thầy đi, xem các giảng viên có ý kiến gì không.

Chào em.

Một Lá thư từ Nhật Bản

Xin chào anh Đăng,
Xin được giới thiệu tôi tên là Hà Minh Thành. Qua anh Nguyễn Hữu Viện tôi mới được biết anh và trang tin của anh dù tôi làm việc cách chỗ của anh cũng không bao xa. Xin hân hạnh được làm quen với anh.
Hiện tại tôi đang được tăng phái công tác hỗ trợ cho cảnh sát tỉnh Fukushima, chỗ tui đang làm cách nhà máy điện hạt nhân Fukushima 1 khoảng 25 km. Gọi là lên đây hỗ trợ giữ an ninh chứ mấy ngày nay chỉ đi nhặt xác người không thôi. Dân địa phương họ tự động thành lập các đội tự quản, tương trợ lẫn nhau. Giả sử có ai muốn ăn cắp ăn trộm cũng khó. Vấn đề an ninh không lo lắm. Người chết nhiều quá, tụi tôi chỉ còn lấy dấu tay, chụp hình và trùm mền lại rồi giao người đem đi thiêu. Ngày đầu còn mặc niệm, có cảnh sát tăng phái còn khóc nhưng bây giờ thì không còn thời gian để mà mặc niệm và khóc nữa. Hôm qua còn không có chỗ để mà thiêu họ nữa đó anh. Khủng khiếp.
Ký giả của Hoàn Cầu Thời Báo Trung Quốc Vương Hy Văn hôm qua theo tôi một ngày để lấy
tin khi đi ngang qua một ngôi nhà bị sập mà tiền giấy có lẽ từ ngôi nhà đó trôi ướt nằm tứ tán cả bãi đất chắc cũng vài chục triệu yen nhưng mà chẳng ai thèm nhặt đã phải thốt lên: "50 năm nữa , kinh tế Trung Quốc chắc chắn sẽ đứng đầu thế giới, nhưng vĩnh viễn Trung Quốc không thể được gọi là cường quốc vì 50 năm nữa người Trung Quốc cũng chưa thể có trình độ dân trí và ý thức đạo đức công dân cao như người Nhật hiện tại. Tôi hổ thẹn mình là con cháu của Khổng Tử nhưng không hiểu cái đạo Nhân Nghĩa làm người bằng họ."
Người Trung Quốc 50 năm nữa không bằng họ còn người Việt mình không biết bao nhiêu năm nữa mới có dân trí như vậy. Mấy ngày nay tôi chứng kiến nhiều câu chuyện cảm động về tình người trong hoạn nạn lắm nhưng có một chuyện khiến tôi cảm động nhất đã khiến một người lớn như tôi từng có bằng Tiến sĩ công học ở Đại học Đông Bắc (Tohoku Dai) cũng phải hổ thẹn về một bài học làm người.
Câu chuyện tối hôm kia tôi được phái tới một trường tiểu học phụ giúp hội tự trị ở đó để phân phát thực phẩm cho các người bị nạn. Trong cái hàng rồng rắn những người xếp hàng tôi chú ý đến một đứa nhỏ chừng 9 tuổi, trên người chỉ có chiếc ao thun và quần đùi. Trời rất lạnh mà nó lại xếp hàng cuối cùng, tôi sợ đến phiên của nó thì chắc chẳng còn thức ăn. Nên mới lại hỏi thăm. Nó kể nó đang học ở trường trong giờ thể dục thì động đất và sóng thần đến, cha của nó làm việc gần đó đã chạy đến trường, từ ban công lầu 3 của trường nó nhìn thấy chiếc xe và cha nó bị nước cuốn trôi, 100% khả năng chắc là chết rồi. Hỏi mẹ nó đâu, nó nói nhà nó nằm ngay bờ biển, mẹ và em của nó chắc cũng không chạy kịp. Thằng nhỏ quay người lau vội dòng nước mắt khi nghe tôi hỏi đến thân nhân. Nhìn thấy nó lạnh run lập cập tôi mới cởi cái áo khoác cảnh sát trùm lên người nó. Vô tình bao lương khô khẩu phần ăn tối của tôi bị rơi ra ngoài, tôi nhặt lên đưa cho nó và nói: "Đợi tới phiên của con chắc hết thức ăn, khẩu phần của chú đó, chú ăn rồi, con ăn đi cho đỡ đói". Thằng bé nhận túi lương khô của tôi, khom người cảm ơn. Tôi nghĩ bình thường tưởng nó sẽ ăn ngấu nghiến ngay lúc đó nhưng không phải, nó ôm bao lương khô đi thẳng lên chỗ những người đang phát thực phẩm và để bao lương khô vào thùng thực phẩm đang phân phát rồi lại quay lại xếp hàng.Tôi sửng sốt và ngạc nhiên vô cùng, mới hỏi nó tại sao con không ăn mà lại đem bỏ vào đó. Nỏ trả lời: "Bởi vì còn có nhiều người chắc đói hơn con. Bỏ vào đó để các cô chú phát chung cho công bằng chú ạ".
Tôi nghe xong vội quay mặt đi chỗ khác để khóc để nó và mọi người đang xếp hàng không nhìn thấy. Thật cảm động. Không ngờ một đứa nhỏ 9 tuổi mới học lớp 3 đã có thể dạy một thằng có ăn có học từng có bằng tiến sĩ như tôi một bài học làm người trong lúc khốn khó nhất. Một bài học vô cùng cảm động về sự hy sinh.
Tôi nghĩ một dân tộc với những đứa trẻ 9 tuổi đã biết nhẫn nại, chịu gian khổ và chấp nhận hy sinh cho người khác chắc chắn là một dân tộc vĩ đại. Đất nước này giờ đây đang đứng ở trong những giờ phút nguy cấp nhất của sự điêu tàn, nhưng chắc chắn nó sẽ hồi sinh mạnh hơn nhờ những công dân biết hy sinh bản thân ngay từ tuổi niên thiếu.
Lên đây rồi bây giờ tôi mới thấm thía câu nói của vị thiền sư phụ của tôi ở Tokyo trước khi lâm chung dạy lại cho tôi đó là "Nhân sinh nhất mộng , bất luận kiến tâm, Tâm vô sở cầu thị Phật". Cái sự hy sinh vì người một cách vô ngã của đứa nhỏ 9 tuổi khiến tôi ngộ ra được những điều cả cuộc đời bon chen của mình tôi chưa nhận thấy được. Tôi nhường khẩu phần ăn tối của tôi cho thằng bé để nhận của nó một lời cám ơn, còn nó cho đi cả buổi ăn tối của nó một cách vô tư không so đo dù nó đói còn thê thảm hơn tôi nhiều và chắc còn phải đói nhiều trong cả cuộc đời vì không gia đình nữa. Những công án thiền của Bích Nham Lục, Vô môn quan hoàn toàn vô nghĩa so với hành động của một đứa bé 9 tuổi.
Xưa nay tôi không phục lắm người Nhật từ khi còn đi học, làm kỹ sư rồi làm cảnh sát thì phải luôn tiếp xúc với những người Nhật ở mặt trái của xã hội. Nhưng mà hành động của người dân Nhật trong vùng động đất bây giờ đã khiến tôi phục họ thật sự.
Tình hình quanh nhà máy điện hạt nhân vẫn còn an ninh, hiện tại tụi tôi đã được phát sẵn khẩu trang và đồng phục nylon. Ông Kan sáng nay họp báo dự tính đến tình huống xấu nhất là bỏ cả vùng miền Đông. Tôi không phải chuyên ngành về nguyên tử lực như anh nên không hiểu lắm về tác hại của phóng xạ. Nhưng tôi nghĩ cũng đang nguy hiểm. Tụi TEPCO vụ này chủ quan quá. Anh Đăng nếu được nên sắp xếp cho vợ con về VN trước thì tốt nhất. Tôi sợ tới lúc xấu nhất không còn vé máy bay. Tôi thì bà xã người Nhật, con gái cũng mới ra trường y tá và cũng đang hoạt động cứu trợ thiện nguyện ngay tại Fukushima này. Tôi hỏi con gái tôi "Tình hình có vẻ nguy hiểm , con có muốn đi VN lánh nạn không". Nhỏ con gái của tôi trả lời "Đi đâu bây giờ , xung quanh con với cha người ta chết với bị thương hàng hàng lớp lớp. Không lẽ bỏ chạy. Thôi kệ, tới đâu hay tới đó." Tôi gọi điện thoại về hỏi bà vợ tôi tính sao, có cần chạy qua quê chồng trú tạm lánh nạn một mình không thì bà xã tôi nói với tôi rằng người Nhật của họ thì 36 kế của Tôn Tử binh pháp họ chỉ dùng được tới cái kế 35. Cái chước cuối cùng "Tẩu vi thượng sách" không có chỗ dùng vì cái xứ đảo này không có chỗ nào để mà chạy nữa. Cùng lắm chịu chết thôi. Thôi thì tôi thân phận dính líu tới cái tổ quốc thứ hai này rồi. Vợ con gì cũng không chạy không lẽ một mình tôi bỏ nhiệm sở. Già rồi có hít chút phóng xạ vô nữa cũng chẳng sao cả. Mang cái ơn nghĩa với đất nước này cũng nhiều thôi thì bây giờ cùng đến lúc có cơ hội để trả ơn cho họ vậy.
Hy vọng không có gì xảy ra , khoảng 3 tuần nữa có thể trở về Saitama. Hy vọng được gặp anh Đăng nếu anh còn ở Nhật, anh em mình tâm sự nhiều hơn. Tôi năm nay 56 tuổi. Chắc cỡ tuổi của anh.
Chúc anh và gia quyến an toàn.
HMT

st INTERNET

SÓNG THẦN - tạp bút về một thảm họa

bài viết của nguyễn thy Anh

Nhiều tuần nay, các tin tức về thảm họa kinh hoàng do động đất, sóng thần ở Nhật Bản tràn ngập các trang báo và các chương trình thời sự trên TV, đã làm đau lòng cả thế giới.

Các thảm họa từ thiên nhiên sẽ không chừa một đất nước nào, dù đó là một nước phát triển hay đang phát triển.

động đất, sóng thần ở Nhật Bản

Có những thảm họa thiên nhiên do chính con người gây nên vì đã ra tay tàn phá môi trường sống , vì đã không hạn chế lượng rác thải, khí thải, hệ quả làm trái đất nóng dần lên, dẫn đến lụt lội, Chẳng có loài nào khác trên trái đất lại có quyền lực  đủ để phá hủy thiên nhiên trong  mái nhà chung như loài người. Loại thảm họa này hoàn toàn có thể phòng tránh được nhưng con người lại  cứ loay hoay mãi như không có khả năng giải quyết . Cũng có những thảm họa thiên nhiên, không phải do con người và không thể phòng tránh được, buộc phải chấp nhận hậu quả, như đợt động đất sóng thần ở Nhật Bản lần này. Thảm họa động đất sóng thần ở Nhật Bản lần này lại kéo theo một thảm họa thứ hai vô cùng nguy hiểm , thảm họa hạt nhân, do  các lò hạt nhân bị phá hủy. Thật trớ trêu, một đất nước vốn có truyền thống yêu thiên nhiên và bảo vệ môi trường nổi tiếng trên thế giới, nay lại bị ô nhiễm phóng xạ từ chính những sản phẩm của mình. Đây là cái giá phải trả  cho việc sử dụng hạt nhân làm năng lượng? Năng lượng hạt nhân như một con dao hai lưỡi. Những nước không được thiên nhiên ưu đãi như Nhật Bản thường phải dùng bài toán hạt nhân để giải quyết vấn đề năng lượng của mình. Đây cũng là một bài học rất thiết thực cho những nước, vốn được thiên nhiên ưu đãi, nhưng lại không biết tiết kiệm năng lượng, không biết bảo vệ môi sinh, học đòi đầu tư vào năng lượng hạt nhân. Nên chăng, trước khi phải cần đến năng lượng hạt nhân, hãy thử có kế hoạch thật hiệu quả để tiết kiệm tối đa năng lượng cho đất nước? (xem thêm ...)

 Nhiều người cho rằng nước ta không nằm trong vùng có nhiều nguy cơ về động đất, nên cũng có ít nguy cơ sóng thần và không sợ các hậu quả như Nhật Bàn. Nhưng "ít nguy cơ" có nghĩa  là vẫn "có thể" xảy ra. Thật vậy, Chúng ta đã từng có những thảm họa giống Nhật Bản.

thảm họa hạt nhân

Theo ghi chép của Sơn Nam, tỉnh Gò công vốn ít xảy ra thiên tai, nhưng năm giáp thìn (1904) trận bão lớn từ biển khơi kéo đến thình lình, vào tháng 5 dương lịch, theo âm lịch là 16 yháng 3. Số người chết quá lớn, mấy làng sát biển gần như 65% dân số. Nên nhớ, bấy giờ vào mùa nắng hạn, đất ruộng còn khô cằn, nứt nẻ, chẳng ai đề phòng vì bình thường bão chỉ xảy ra vào cuối mùa mưa, tháng 9 hoặc tháng 10. Các nhà khí tượng mãi đến nay đặt giả thuyết: đó là loại "sóng thần". Do động đất từ đáy biển ngoài khơi. Nước biển dâng lên đột ngột hơn 4 mét, sóng to tràn vào bờ, ngập nhà cửa, trong dân gian còn phổ biến bài vè về trận bão này, ảnh hưởng lây lan đến Mỹ Tho, Rạch Gía, tận Lộc Ninh, Hớn Quản miền đông nhưng miền biển Gò Công là nơi đứng "đầu sóng ngọn gió".

Hôm ấy, có làng đang bày lễ kỳ yên ở đình, mời gánh hát bội đến. Sau khi nước giật, người từ địa phương khác đến cứu trợ phát hiện vài xác chết tận trên ngọn tre, nạn nhân còn áo mão, râu ria. Trâu bò chết, nước giật xuống, chẳng ai chôn, mùi hôi thối gây bệnh tật. Bọn cướp nọ, đến nhà điền chủ, bao vây vòng ngoài, chờ xông vào "ăn hàng". Bão nổi lên, dân làng hoảng sơ chỉ biết nơi tạm trú an toàn nhất là ngôi nhà vách tường của ông điền chủ. Dân chạy bão lụt quá đông, khi bọn cướp đến chỉ là thiểu số, chúng hoảng sợ, để rồi lát sau, phần lớn chịu chết, nếu không biết bơi lội giỏi, ở miền biển, ai mà chẳng biết lội nước, cái khó là khi giông bão nổi lên thì luôn luôn trời tối như mực, ngâm mình dưới nước lạnh suốt ba bốn tiếng đồng hồ, tay chân bủn rủn, lại thêm đói. Biết bơi lội gỉoi cũng chết. Thời buổi nào cũng có dân bất lương, làm giàu nhờ cái chết của kẻ khác. Mười ngày sau, lắm kẻ từ vùng lân cận đến vơ vét nào vàng bạc trong tử thi, nào tủ cẩn xà cừ, nào bộ ván gõ, đem công khai về xứ. Hằng năm, ở Gò Công vẫn giữ lệ Giỗ Hội ( giỗ tập thể) ngày 16 tháng 3 âm lịch để tưởng nhớ ông bà tử nạn hồi năm xưa.

Cũng còn một điều nữa rất đáng cho chúng ta suy ngẫm từ các thông tin của những  phóng viên, từ các nhận xét của những nhân viên cứu trợ  sau thảm họa của Nhật Bản, đó là vấn đề "thái độ ứng xử của người dân Nhật" khi xảy ra thảm họa.

Theo báo Tuổi Trẻ ngày 16 tháng ba năm 2011   Kich bản quen thuộc trong những lần thảm họa gần đây: Trước tiên là thảm họa xảy ra, sau đó là hôi của. Trong trận lụt ở phía tây nước Anh năm 2007, những kẻ hôi của đã đập vỡ cửa kính của những xe hơi bị bỏ lại và cướp giật những chai nước uống cứu trợ. Tại New Orleans năm 2005, Chính phủ Mỹ đã phải đưa quân đội tới để giải quyết cảnh hỗn loạn trong thành phố - các vụ đọ súng, cướp của diễn ra thường xuyên đến độ người ta đã không cho những người tình nguyện đến hỗ trợ vì quá nguy hiểm.  Còn ở Haiti, cho đến bây giờ người ta vẫn còn ghi nhận các vụ hãm hiếp và cướp bóc tại những khu vực đổ nát mà chính phủ chưa thể dọn dẹp, một năm sau khi động đất xảy ra.

Thế nhưng tại Nhật Bản, không có ai bất chợt “để mắt” đến những đống đổ nát dù tình hình thật sự tuyệt vọng. Tại tỉnh Miyagi - một trong những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của trận động đất, người dân đang trải qua cảnh thiếu thốn lương thực và nước uống. “Đường ống gas và nước đã ngừng hoạt động ở Miyagi và thành phố Sendai. Ở vài nơi thì điện cũng không có - một nhân viên cứu hộ nói với RIA Novosti - nhưng không có cảnh hoảng loạn trên đường phố và cửa hàng”. CNN ghi lại cảnh người dân đứng xếp hàng trật tự bên ngoài những cửa hàng không còn cửa chính cũng như cửa sổ do bị trận động đất tàn phá. Tại một cửa hàng khác đã tan hoang vì động đất, người ta thấy một máy ATM và nhiều thùng lương thực bên trong vẫn còn nguyên vẹn, mặc dù xung quanh không có ai bảo vệ.  Không hề có tình trạng đầu cơ - các siêu thị giảm giá và các chủ máy bán nước tự động phát không nước uống cho mọi người - tất cả cùng đoàn kết để tồn tại, tờ Telegraph ghi nhận.

“Hiện tượng” này đang gây ngạc nhiên khắp thế giới. Nhà phân tích Ed West đặt câu hỏi trên tờTelegraph: “Tại sao không có hôi của ở Nhật Bản?”. Trang web tìm kiếm Google cho thấy có 2.770.000 người đã đặt ra vấn đề tương tự như ông West. “Tinh thần đoàn kết của người Nhật thật mạnh mẽ. Sức mạnh của xã hội Nhật Bản có lẽ gây ấn tượng còn hơn cả sức mạnh công nghệ của họ” - ông Ed West viết trên tờ Telegraph.

 “Hôi của đơn giản là không xảy ra ở Nhật Bản. Tôi thậm chí còn không chắc rằng trong ngôn ngữ Nhật Bản có một từ để mô tả chính xác hành động này” - Gregory Pflugfelder, giáo sư nghiên cứu văn hóa Nhật Bản tại Đại học Columbia (Mỹ), nhận định.

Giáo sư Pflugfelder, người có mặt tại Nhật Bản vào thời điểm xảy ra thảm họa, kể với CNN về những dòng người xếp hàng trật tự tại các ga tàu điện đã đóng cửa trong nhiều giờ do thảm họa. Hiện tượng này có cội rễ từ nền văn hóa Nhật Bản, theo ông Pflugfelder, bởi mỗi người Nhật Bản đều cảm thấy mình có trách nhiệm trước hết là đối với xã hội. Nền tảng văn hóa Nhật, theo ông, được xoay quanh một tinh thần cộng đồng cao độ, “có vẻ như được phát huy còn tốt hơn ngay cả khi có thảm họa”.

“Người Nhật tuân thủ nghiêm ngặt mệnh lệnh của cộng đồng và nhóm, bởi họ coi đó là cách duy nhất để cân bằng nhu cầu của cá nhân” - ông Pflugfelder phân tích.

Mặt khác, CNN dẫn lời ông Pflugfelder, “Trật tự xã hội và kỷ luật đã được tập thành thói quen ngay trong cuộc sống bình thường, nên người Nhật Bản không thấy trở ngại tiếp tục thói quen này khi có thảm họa xảy ra”.

Merry White, giáo sư nhân chủng học tại Đại học Boston (Mỹ), nói hôi của xuất phát từ sự phân hóa xã hội và khoảng cách giàu nghèo. Xã hội Nhật Bản không phải là không có hiện tượng đó, tuy nhiên “bạo lực và giành giật từ tay người khác đơn giản là không được chấp nhận trong văn hóa Nhật”.

Đa số người Nhật theo Thần đạo và Phật giáo, và theo như giáo sư John Nelson thuộc Đại học San Francisco, người Nhật sử dụng tôn giáo để đối mặt với các tình huống khác nhau trong cuộc sống. “Khi gặp sự việc tính cực thì người Nhật tìm đến các nghi thức của Thần đạo, nhưng khi gặp tai họa hay thảm kịch thì họ hướng về Phật giáo”, theo ông Nelson.

Khác với nhiều tôn giáo khác, Phật giáo và Thần đạo của người Nhật không quá tập trung vào nguyên nhân xảy ra thảm họa mà chỉ dạy cách ứng xử của người dân trước thảm họa.

“Đối với người Nhật, quan trọng nhất là phản ứng một cách tích cực và kiên trì mỗi khi đối mặt với khó khăn, điều đó phản ánh qua tôn giáo của họ” - giáo sư Bocking thuộc Đại học Cork nói với CNN. (xem thêm)

SOLITUDE – một mình, tràn đầy an lạc

Bài viết của Nguyễn Thi Anh

SOLITUDE (ảnh tôi chụp ở Copenhagen 2004)

Đã bao  giờ bạn ngồi một mình bên bờ biển vắng, ngắm cảnh đại dương bao la, nghe sóng vỗ dạt dào?

Đã bao  giờ bạn từng tản bộ một mình trên một con đường vắng, với những dòng suy tưởng về cuộc đời?

Đã bao giờ bạn  ngồi  một mình, sau khi đã tắt hết các phương tiện thông tin liên lạc và viết . . . Hoặc đọc một quyển tiểu thuyết hay?

Những khoảng thời gian mà bạn chỉ có một mình, cô đơn nhưng tràn đầy hạnh phúc như thế, thật là những giây phút hiếm hoi đối với  chúng ta, những cư dân đang phải sống trong các thành phố, trong một thời đại siêu thông tin liên lạc ngày nay.

Xin các bạn đừng hiểu lầm tôi. Thích sống những giây phút một mình không có nghĩa là tôi không còn muốn gập ai nữa hay là tôi đã chán tất cả mọi người. Thật vậy, tôi vẫn thích được sống thật nhiều bên những người tôi yêu mến, những người thân thiết, để cùng nhau ngắm cảnh mặt trời lặn, cùng nhau xem sách, xem phim, hay cùng nhau dùng bữa . . . Chỉ đơn giản vì tôi rất cần những giây phút một mình ấy để sống an lạc hơn trong thời đại quay cuồng, ồn ào náo nhiệt  như ngày nay.

Những khoãng thời gian một mình ấy có thể  đem đến cho tôi những gì?

 Tôi sẽ

# có thời gian để  suy ngẫm.

# có thời gian để  nhận biết rõ hơn về bản thân.

# có thời gian để  phát hiện những mặt tốt mặt xấu của bản thân.

# có thời gian để  thưởng thức sự an lạc.

# có thời gian để hồi tưỡng những gì mình đã làm và rút kinh nghiệm bản thân.

# có thời gian tách biệt với mọi tác động bên ngoài để lắng nghe tiếng nói nội tâm.

# có thời gian để phát hiện những điều nhỏ bé nhưng tốt đẹp đang hiện diện quanh tôi mà trước kia, tôi đã không hề nhận biết trong một nhịp sống ồn ào.

và còn nhiều , còn nhiều nữa . . .

Bạn hãy thử trải nghiệm những giây phút một mình như tôi đi, rồi sẽ hiểu. Hay là Bạn cho rằng bạn không thể tìm được những khoảnh khắc như vậy? Vì quá bận rộn?  Không, bạn không tìm được chỉ vì bạn chưa muốn tìm.

Thật ra, vấn đề tìm được một khoảng thời gian nào đó để sống một mình mỗi ngày không khó.

Bước đầu, bạn chỉ việc quyết tâm  ngắt bỏ tạm thời tất cả các phương tiện thông tin liên lạc. Ngắt điện thoại, Khóa điện thoại di động, cắt liên lạc qua Facebook , Twitter, forum, mạng xã hội, các website, blog . . . Tắt máy vi tính (trừ khi bạn muốn dùng để sáng tác, trường hợp này, bạn nên đóng các trình duyệt và tắt các chương trình có thể nối mạng với mọi người).

Tiếp theo, tùy từng tình huống mà có biện pháp phù hợp.

Nếu bạn đang ở trong văn phòng hoặc đang ở nhà với nhiều người, hãy đóng kín cửa phòng, đeo headphone và nghe những bản nhạc nhẹ, những giai điệu thư giãn yêu thích, đừng quên thông báo cho các đồng nghiệp, cho người thân, biết đó là những lúc bạn cần sự yên tĩnh, cần ở một mình. Tôi thường ngồi một mình, trên gác, thật thoải mái trong một chiếc ghế bành đan bằng mây,  lắng nghe tiếng chim hót, tiếng trẻ em nô đùa, tiếng nói chuyện lao xao trong xóm, hoặc nghe vài bản  Smooth Jazz, Classic Jazz, New Age (click&nghe : I wish you love. Lisa ono) trong lúc Sáo Sành, vợ tôi,  đang nấu ăn trong bếp hoặc cũng đang ngồi đâu đó trong nhà, vừa xem sách vừa nghe nhạc Trịnh.

Vài giờ sống một mình mỗi ngày như vậy đã trở thành điều không thể thiếu trong sinh hoạt của tôi cũng như các thành viên trong gia đình tôi. Chính trong những lúc cô đơn, thoải mái như vậy, tôi đã trở nên rất minh mẫn và đã nghĩ ra được rất nhiều thứ để đăng lên trang blog yêu thích của mình.

 Các bạn cũng có thể đi ra ngoài, một mình  tản bộ trên một con đường vắng, trong một công viên, hoặc tìm một quán cà phê yên tĩnh, ngồi nhìn mọi người qua lại, hoặc ngồi trong bóng mát, bên bờ sông, thưởng thức những làn gió mát và vẽ đẹp của thiên nhiên.

Cụ Nguyễn Khuyến, đã từ bỏ mọi danh vọng hão huyền về quê ở ẩn, sống với những khỏanh khắc tuyệt đẹp của thiên nhiên, cùng những người dân bình dị, phải chăng cũng là một thi sĩ yêu thích cuộc sống giản đơn an lạc, yêu thích những khỏanh khắc một mình, trong cái xã hội đảo điên đương thời? Phải chăng, chính trong  những giây phút một mình mà cụ đã sang tác được những kiệt tác đậm chất lão trang về mùa  thu dịu dàng, tuyệt đẹp và đầy thơ mộng:
   Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
   Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.
   Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,
   Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo.

   Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,
   Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.
   Tựa gối ôm cần lâu chẳng được,
   Cá đâu đớp động dưới chân bèo.

Chẳng cần phải là một thiền sư, sống tách biệt trong am, trong động, mới có thể tìm được những giây phút một mình đầy an lạc như vậy, phải không các bạn?

Thư gửi Sinh Viên Y Khoa 05

Bài viết của Nguyễn Thy Anh

Ngày . . .  tháng . . .  năm

Thật vậy, nếu đậu vào bác sĩ nội trú sau này em sẽ rất dễ xin việc. nhưng kỳ thi tuyển này quá khó. Nếu không đậu nội trú và muốn theo chuyên khoa nội thận, em cũng sẽ  gập khó khăn không kém. Một sinh viên y sáu mới tốt nghiệp, khả năng chuyên môn còn hạn chế, cần phải làm việc  tại bệnh viện ít nhất sáu tháng đến một năm mới  quen việc. Có thể, em xin làm “công quả “ trong chuyên khoa một thời gian, hy vọng lãnh đạo khoa nhìn ra, biết đâu sau này sẽ nhận em vào làm? Chẳng có gì là chắc chắn, nhưng em đừng xem thất bại trong vấn đề xin việc là tuyệt vọng rồi đâm ra chán ghét mọi người và xã hội. Thật vậy, rất nhiều người có cùng hòan cảnh như em, có khi còn tệ hơn.

Chúng ta hãy mổ xẻ vấn đề này thật kỹ xem sao.

Công ăn việc làm luôn là vấn đề nóng bỏng và khó khăn với các sinh viên mới ra trường. ở nước ta hiện nay, nguồn nhân lực cung vượt quá cầu nên tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp không tìm được việc làm hoặc phải làm những nghề không phù hợp nguyện vọng chuyên môn ngày càng cao. Sinh viên vốn quen sống trong môi trường giảng đường, chưa có cơ hội sống trong môi trường thực tế nên khi bước vào xã hội, phải đối diện với muôn vàn cạnh tranh khốc liệt và những mối quan hệ phức tạp, họ thường không có đủ bản lĩnh để thích ứng, dẫn đến việc phải thất nghiệp họăc phải thay đội công việc lien tục.

Hòa thượng Thích Thánh Nghiêm, một thiền sư nổi tiếng với các chương trình giáo dục trên đài truyền hình Đài Loan, kể, có một cậu sinh viên tốt nghiệp đại học đã ba năm chưa có việc làm được bố mẹ đưa đến ông xin ý kiến. hòa thượng nói: “cậu ấy tuổi trẻ, có thể học nghề mộc hoặc thợ hồ hoặc các công việc lao động tay chân khác . . “ Bố mẹ cậu không phục: ”thế làm sao được, con tôi tốt nghiệp đại học không thể làm các công việc như vậy!”. Theo hòa thượng, đây là một quan niệm sai lầm. ông cho biết, ông cũng có quen con trai của một luật sư ở Mỹ, sau khi tốt nghiệp đại học không tìm được việc làm đã học nghề mộc. cậu không ngừng học hỏi nên tay nghề ngày càng nâng cao, cuối cùng trở thành thầy giáo trong trường mộc, chuyên đào tạo những ai muốn có tay nghề cao về ngành mộc. cậu có việc làm rất ổn định, thu nhập khá và ai cũng kính trong. Tài tữ nổi tiếng của Mỹ Harrison Ford của bộ phim Indiana Jones, trước khi đóng phim cũng là thợ mộc.

Hầu hết mọi người đều nghĩ sau khi ra trường phải làm đúng ngành nghề, nhưng thực tế, không ít người phải làm khác chuyên môn. Hòa thượng Thích Thánh Nghiêm kể, có một sinh viên luật nhưng khi tốt nghiệp lại làm ngành bưu chính, ông ngạc nhiên hỏi thì cậu ta trả lời:”vì khó xin vào các cơ quan theo đúng chuyên ngành đã học, hơn nữa, ngành bưu chính thiếu người nên tôi đã trúng tuyển và được làm việc, thế không tốt hay sao?” theo hòa thượng, các bạn trẻ , sau khi tốt nghiê5p không nên kén chọn quá. Hễ cứ tìm được việc làm là hãy làm trước đã, sau đó hãy quan tâm xem công việc nào thích hợp với mình.

Tìm việc phải biết thuận theo nhân duyên, do duyên chin muồi mà có. Khi duyên đã hội đủ thì việc gì cũng hạnh thông, xin là được. Khi nhân duyên chưa hội đủ, dù ta có đánh đổi với bất kỳ giá nào rồi cũng thành công cốc. Chữ  “Duyên” đây có thể hiểu như các” yếu tố thúc đẩy”, “yếu tố thuận lợi” trong các bài giảng bệnh học, y khoa.

Em  sẽ dễ dàng chấp nhận làm các công việc khác ngành nghề để không phải thất nghiệp nếu biết sống theo quan điểm chân chính sau đây: công việc không phải chỉ để kiếm tiền mưu sinh, không phải để làm giàu, vơ vét của cải, cũng không phải để mưu cầu danh lợi hay được mọi người ca tụng, mà bản than công việc chính là trách nhiệm và quyền lợi đối với đời sống, đồng thời còn là ý nghĩa, giá trị nội tại của cuộc sống.Chỉ cần một ngày còn sống là phải làm việc, nếu không, ta chẳng khác gì con sâu róm. Sự sống mỗi người chỉ có ý nghĩa khi biết phải nỗ lực cống hiến cho người khác.

Em  cũng sẽ dễ dàng chấp nhận mức thù lao vừa phải nếu biết triết lý sống giản đơn và nếu hiểu rằng: cống hiến không phải dựa vào tiền lương ít hay nhiều để so đo, tiền lương chỉ là một khỏan thù lao trong công việc mà người ta mượn nó để thể hiện sự biết ơn của ho với ta mà thôi. Giá trị công việc không được dựa vào số tiền làm trong từng giờ để cân đong đo đếm.

Vậy, nếu ra trường mà em vẫn chưa tìm được công việc theo đúng chuyên khoa phù hợp theo nguyện vọng thì . . . cũng chẳng sao, hãy cứ làm một công việc nào đó, nếu ít nhiều lien quan đến ngành y của mình thì càng tốt. Biết mình sẽ được  sống đến bao lâu mà chờ, mà đợi, phải không? Em hãy nhận ngay các cơ hội nào đến với mình, biết đâu sau này mình lại say mê công việc ấy?

Em biết không, thầy ra trường năm 1977, điểm tốt nghiệp chuyên khoa nhi của thầy rất cao, được thầy cô của bệnh viện nhi đồng lúc đó khen ngợi và thầy rất mê chuyên khoa này. Nhưng khi  về công tác tại huyện Giồng Trôm, một huyện ngheo nhất tỉnh Bến Tre, tiền lương lúc đó chỉ có 49 đồng một tháng (đủ mua 3 kg thịt heo ! ) , thầy ăn cơm tập thể trộn khoai và cao lương,  không được làm chuyên khoa nhi,  phải làm tại phòng khám đa khoa, làm tiểu phẫu, đỡ đẻ và có đến hai năm phải ôm bình thuốc đi phun DDT chống sốt rét . . . và bây giờ, thầy làm chuyên khoa nội tiết, thận, tại thành phố HCM đã được hơn hai mươi năm, nhưng em biết không, làm ở đâu, thầy cũng tìm được niềm vui ở công việc, ở các bệnh nhân nghèo khổ nhưng chân chất  của thầy.

 Hạnh phúc không phải do hòan cảnh thuận lợi tạo ra mà do cách ta nhìn nhận hòan cảnh ấy như thế nào. Nếu em tìm được một động cơ làm việc chân chính thì cho dù em có làm công việc gì đi nữa em cũng vẫn thấy trong tâm tràn đầy an lạc

Nào, em hãy tự xem xét bản thân xem,có phải  em đã chuẩn bị tìm việc khi ra trường  với những quan điểm như thầy đã nêu ở phần trên hay không? Nếu đúng, em sẽ chẳng phải lo lắng gì nữa, thầy chắc chắn, làm việc gì và  ở đâu em cũng sẽ thành công thôi.

Dù sao, cũng chúc em thi đậu bác sĩ nội trú.

Chào em.

Thư gửi Sinh Viên Y Khoa 04

Thy Anh

ngày . . . tháng . . . năm . . .

Lên năm thứ ba, năm thứ tư, em bắt đầu đi thực tập  tại các bệnh viện học triệu chứng học và các phương pháp biện luận chẩn đoán. Giai đoạn này là giai đoạn rất quan trọng trong sáu năm học vì sẽ giúp hình thành một thói quen làm việc cơ bản cho một bác sĩ tương lai.

Các em đang như một tờ giấy trắng, nên phải được viết vào đấy những thông tin đúng đắn ngay từ đầu, phải viết thật nắn nót, thật cẩn thận để không phải bôi, phải xóa, vì điều này sẽ làm xấu tờ giấy đi mãi mãi.

Vậy, sinh viêm năm ba, thứ tư, các em nên làm gì khi bắt đầu đi  thực tập tại bệnh viện?

Theo thầy, trước khi đến một bệnh viện thực tập, em nên hỏi thăm các anh chị sinh viên năm trên xem tình hình các khoa phòng của bệnh viện có thường gây khó khăn gì cho sinh viên thực tập không, các giảng viên tại chổ như thế nào, ai dạy nhiệt tình, ai la mắng  thì nhiều mà dạy thì . . . ít, để có biện pháp ứng xử thích hợp.

Ngoài các dụng cụ khám bệnh như ống nghe, em phải chuẩn bị một cuốn sổ tay, luôn mang trong túi áo blouse, để có thể ghi chép mọi lúc mọi nơi, và cũng nên mang thêm một cuốn handbook hay một cuốn bệnh học (đã được photocopy thu nhỏ lại) để tiện tham khảo ngay tại chỗ. Thầy đã gập nhiều em khi nghe trình bệnh tại giường,chẵng chịu ghi chép gì cả, đến cuối đợt thực tập, khi hỏi thi vấn đáp, các em không nhớ gì hết, kết quả thi rất tệ. Em không thể nhớ hết được tất cả những gì đã nghe đâu vì khối lượng kiến thức sẽ dồn đến rất nhiều, mỗi ngày.

Khi đến khoa, nhóm của em sẽ được giao cho một bác sĩ nội trú hay một giảng viên  chịu trách nhiệm . Em phải tìm hiểu ngay để làm quen cách ghi chép các mẫu bảng biểu, các phiếu xét nghiệm và bệnh án của bệnh viên.

Em cũng phải tìm biết ngay vị trí các khoa phòng trong bệnh viện để tiện việc giúp các giảng viên, các bác sĩ nội trú ( hay các bác sĩ điều trị của khoa) mang mẫu bệnh phẩm đến phòng xét nghiệm, hoặc đi lấy dùm họ các kết quả X quang, kết quả xét nghiệm cấp cứu . . . Điều này sẽ tạo được mối quan hệ tích cực giữa sinh viên với khoa phòng, sẽ gây được cảm tình rất tốt với các bác sĩ bệnh viện, rất có lợi cho tương lai của em sau này, khi cần xin việc .

Em cũng sẽ được giao phụ trách một hay hai giường bệnh gì đó, nên nhớ, khi đã được giao bệnh nhân nào, phải nắm thật vững các thông tin của bệnh nhân đó, cụ thể em phải phát hiện được các triệu chứng, tình trạng, diễn biến  mới xuất hiện của bệnh nhân và cập nhât ngay các kết quả các xét nghiệm mới về của bệnh nhân, để bất cứ lúc nào cũng trả lời được các bác sĩ giảng viên.

Cũng đâu khó khăn gì lắm, phải không em?

Ngoài ra, còn những điều "phải làm" và "không được làm" khác nữa là:

# phải luôn bắt kịp được tốc độ làm việc của các bác sĩ nội trú và các giảng viên, đừng làm chậm chân họ, vì những người này thường giải quyết công việc với tốc độ rất nhanh đối với một sinh viên còn chân ướt chân ráo.

# phải luôn sẵn sàng giúp đỡ, săn sóc bệnh nhân của mình và các bệnh nhân khác trong khoa khi cần, ví dụ: dìu bệnh nhân đi vệ sinh, đỡ bệnh nhân lên giường, hút đàm nhớt, cho thở oxy, bóp bóng cấp cứu ngưng tim ngưng thở . . .

# phải tìm cơ hội phụ tá cho các bác sĩ làm các thủ thuật thật nhiều cho quen tay, ví dụ đặt đường truyền tĩnh mạch, lấy máu động mạch, chọc màng bụng, màng phổi . . . muốn có nhiều cơ hội này, em nên theo các bác sĩ trực ngoài giờ.

# phải vui vẽ và làm thật nhanh các công việc được giao như đi lấy kết quả xét nghiệm, kết quả X quang.

# phải tập khám đi khám lại các triệu chứng cho đến khi thật nhuần nhuyễn.

# phải sẵn sàng hõi các bác sĩ nội trú, các giảng viên để giải đáp ngay tất cả các thắc mắc của em tại bệnh viện.

# không được hỏi các bác sĩ giảng viên những câu hỏi ngớ ngẩn, có thể bị xem là coi thường, ví dụ hỏi các kết quả xét nghiệm, hoặc những câu hỏi gây sốc, đại loại như: "tại sao không chẩn đoán giống bác sĩ này, bác sĩ kia . . ?" hoặc "có phải bệnh trở nặng là do mình đã sai lầm trong . . . ?"

# không được "xỏ mũi" các bác sĩ nội trú trẻ, ví dụ dám "cả gan" chỉ cho họ một chẩn đoán khác với chẩn đoán của họ hoặc "nói lén" với giảng viên rằng các bác sĩ nội trú làm chưa đúng , chẩn đoán chưa phù hợp

Những điều thầy viết cho em trên đây chỉ là những "thủ tục ban đầu" mà một sinh viên mới đi thực tập tại bệnh viện nên biết.

Các em nên nhớ, Lên năm thứ ba,năm thứ tư ,  các điểm thi cuối học kỳ của em vẫn là cần thiết. Nhưng việc học nhuần nhuyễn cách khám bệnh, học cách nhận biết các triệu chứng bênh và học cách trình bày một ca bệnh, làm được một bệnh án hoàn chỉnh, mới là mục tiêu chính trong các năm này. Những kiến thức này sẽ giúp em rất nhiều trong suốt cuộc đời của một bác sĩ, cho đến ngày nào em muốn về hưu hoặc không còn muốn khám bệnh nữa. 

Thư đã khá dài, thầy tạm dừng bút, có lẽ trong các lá thư sau, thầy sẽ chỉ cách cho em biết  làm thế nào để trình bày được một ca bệnh, làm được một bệnh án cho thật hoàn hảo .

Chúc em đi thực tập thật tốt và luôn được mọi người yêu mến.

Chào em. 

Thơ “tếu” Quý Bùi : CHẨN BỆNH

Ngồi trong một quán bên đường

Ba ông bác Sĩ ra trường mới toanh

Ba ông đều học khác ngành

Nhâm nhi ăn sáng nhìn quanh ra đường

Một người đi dáng bất thường

Chân đi chân lết xem dường khó khăn

Một ông bác sĩ khăng khăng

" Ông kia bị nhọt chắc rằng ngay mông

Tớ đoán như thế đúng không ?

Nhọt đau nên bước chẳng đồng đều thôi "

Ông Bác sĩ khác đang ngồi

Đứng lên đằng hắng một hồi , nói to

" Tớ theo kinh nghiệm đã cho

Ông này trĩ ngoại lòi to ra ngoài

Đi đứng không được khoan thai

Khó khăn lê bước chẳng ngoài Trĩ đau "

Ông thứ ba lại lắc đầu

" Rõ ràng chẳng chạy đi đâu

Lê chân bị lết mặt rầu rĩ kia

Nhìn sơ tớ đoán ra kìa

Đạp gai, đinh nhọn chân kia chắc rồi

Chân đau cà nhắc thế thôi

Bệnh nhân tớ gặp qua rồi , giống nhau ! "

Ba ông giữ lý của nhau

Ông nào cũng chắc thuộc làu chuyên môn

Hơn thua lý phải, trí khôn

Ba ông ra hỏi dập dồn người đau

Bệnh nhân nghe chuyện lắc đầu

" Ba ông lầm hết chuyện rầu của tôi

Tại tôi lầm lớn thế thôi

Đau bụng, đánh rắm tưởng rồi sẽ qua

Nào ngờ hơi chẳng chịu phà

Nó lại ra bã tuôn ra mới phiền "

Quý Bùi

ACETAMINOPHEN VÀ BỆNH NHÂN BỆNH GAN: AN TÒAN HAY KHÔNG AN TÒAN ?

Bác sĩ Dragonfly

 Vui sống mỗi ngày @ blog: đây là bài viết vừa nhận được bàn về việc kết tội oan thuốc acetaminophen đối với các bệnh nhân mắc bệnh gan, quan niệm sai lầm này vẫn đang lưu hành trong nhiều nhân viên  y tế, rất cần thay đổi để việc sử dụng thuốc được hợp lý hơn, mang lại ích lợi tốt nhất cho người bệnh. Cảm ơn bác sĩ dragonfly, một giảng viên trẻ tuổi tài cao, một cộng tác viên rất tích cực của blog.

Đa số các BS kể cả BS chuyên khoa tiêu hóa gan mật cũng như các người bán thuốc tại các nhà thuốc tây thường có những quan niệm cực kỳ sai lầm về sử dụng thuốc giảm đau đặc biệt là Acetaminophen (tức là Paracetamol, acemol, panadol…) cho những bệnh nhân có bệnh gan.

Quan niệm sai lầm đó là : Acetaminophen hầu như bị hạn chế thậm chí không được sử dụng trên người có bệnh gan, thay vào đó họ cho bệnh nhân  sử dụng các thuốc giảm đau khác như kháng viêm non sreroid ( alaxan, aspirin, mobic…) là thuốc không được khuyến cáo sử dụng trên bệnh nhân bệnh gan mức độ trung bình đến nặng đặc biệt xơ gan ( bất cứ mức độ nào) vì có thể dẫn đến suy thận, xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản, tràn dịch màng bụng không đáp ứng với thuốc lợi tiểu…

 Thật ra, Acetaminophen là thuốc tương đối an toàn và hiệu quả trong giảm đau và hạ sốt cho người bị bệnh gan thậm chí bệnh gan nặng như xơ gan mất bù nếu chúng ta sử dụng đúng liều lương cho phép.

Đa số Acetaminophen được chuyển hóa tại gan thành dạng không độc và được thải ra nước tiểu, chỉ khoảng 5% do hệ thống men cytochrome P-450 chuyển Acetaminophen thành chất có tên tắt là NAPQI (dạng độc cho gan). NAPQI này sẽ được kết hợp với Glutathione thành dạng không độc sau đó cũng được thải qua thận.  Người bị bệnh gan mức độ trung bình đến nặng lượng Glutathione giảm do đó cần phải giảm liều Acetaminophen. Bệnh nhân nghiện rượu mạn không những Glutathione bị giảm mà còn tăng hệ thống men cytochrome P-450, hậu quả là dễ bị ngộ độc nếu không giảm liều Acetaminophen.

Đối với người khỏe mạnh liều dùng Acetaminophen có thể lên đến 4g/ ngày; liều dưới 6g/ ngày không gây độc; liều > 10g/ ngày có thể gây tổn thương gan và suy gan cấp.

Đối với bệnh gan nhẹ liều dùng Acetaminophen giống như người khỏe mạnh. Đối với người bị bệnh gan trung bình đến nặng kể cả xơ gan mất bù những không uống rượu liều khuyến cáo là không quá 2g/ ngày. Đối bệnh nhân nghiện rượu đang tiếp tục uống rượu nguy cơ tổn thương gan do Acetaminophen cao dù có bệnh gan ở bất cứ mức độ nào. Vì vậy vừa uống rượu vừa dùng Acetaminophen nguy cơ tổn thương gan tăng lên.

Tóm lại nếu người có bệnh gan dùng Acetaminophen < 2g tức từ 1 đến 3 viên ( 0.5g-1,5g) /ngày dù có bệnh gan nặng thậm chí xơ gan mất bù vẫn an toàn và là phương pháp điều trị để giảm đau hay hạ sốt được chọn lựa đầu tiên trước khi tìm đến những loại thuốc giảm đau khác.