Đọc Đường Xa Nắng Mới của Nguyễn Tường Bách : THÁP ĐÁ BÊN ĐƯỜNG

Đời người không đo bằng bao nhiêu hơi thở, mà bằng những nơi chốn và khoảnh khắc làm ta nín thở. (Khuyết Danh)

Tromso

Về phía tây thì Phần Lan giáp giới với Thụy Điển. Khách băng sông Tores, một con sông lớn của các nước Bắc Âu, để qua biên giới. Xứ Thụy Điển không còn nhiều hồ như Phần Lan nhưng cảnh quan vẫn đẹp kỳ lạ. Màu sơn đỏ đậm truyền thống trên mọi vách nhà nhắc khách nhớ đến màu áo choàng của các tăng sĩ Tây Tạng. Cũng một màu đỏ tía đó, ở đây chúng nổi trên màu sông xanh đậm của Tores, con sông sẽ cùng khách ra biển. Đến một nơi, thì sông đã mở rộng mênmg mông như đại hồ, như biển lớn, sông hay biển hay hồ hầu như không còn phân biệt.

Xe hướng về phía Nauy, về bờ biển Đại Tây Dương. Trên đường đi thỉnh thoảng những tháp bằng đá hiện ra. Đó là những nơi mà người đi đường lấy đá chồng lên từng tháp nhỏ. Nói là "tháp" nhưng nó chỉ cao khoảng nửa mét. Những chiếc tháp đó được chất lên theo truyền thống để đánh dấu đường đi. Người đi trước muốn xác định cho người đi sau, ngõ này đúng hướng. Tháp cũng được xây trên những đỉnh đồi, nhắc khách đây là điểm đẹp nhất, hãy dừng chân ngắm cảnh. Tháp nói lên lòng liên đới với bạn đồng hành vô danh, kẻ nối gót mình, dù không biết mấy tháng hay mấy năm sau. Vì những ai đã đi đều biết đi là mởrộng tâm, là thu nhận, là buông xả, là gia nhập vào một đoàn người. Những ai đã đi đều có một lời nhắn gửi những người đi sau. Tháp là biểu tượng của tình cảm đó.

Tháp đá bên đường

Tôi đả biết tháp đá bên đường vốn là nơi đánh dấu đường đi, lúc đến Tây Tạng hơn chục năm trước. Tại đó đường quá hẻo lánh, mọi lữ khách đều là bạn. Không có bạn thì người ta dùng đá để nhắn gửi  và chúc lành. Vì thế mà tháp đá là truyền thống của các đường xuyên núi tại Hy Mã Lạp Sơn. Tôi đâu ngờ rằng tại các nước Bắc A6u xa xôi cũng có truyền thống xây dựng tháp đá. Hướng dẫn viên Bắc Âu cho biết thêm, ở Nam Mỹtrên những con đường hẻo lánhcũng có những tháp đá này.

Những con đường hẻo lánh cần tháp đá cho người đi sau, để chỉ đường, để khách yên tâm, để chúc lành cho những ai chịu cất bước. Trong tâm vốn mênh mông và "hẻo lánh", cũng có những bảng chỉ đường. Đó là những lời kinh bất chợt hiện lên trong tâm hành giả, đo cũng là những tháp đá ven đường.

Tâm không có trong có ngoài, tư tưởng nổi lên trong tâm không của ai cả, vì không có ai cả.

Tôi nhớ đến Tây Tạng. Tôi còn sẽ leo bộ lên một ngọn đèo tại Tây Tạng, tên đèo là Dolma-La. Trên đó hẳn sẽ có một tháp đá. Tháp đá đó sẽ là tháp thiêng liêng nhất tôi từng đến vì nơi đâyđã có nhiều bậc đạo sư đi trước và chúc lành cho người đi sau. Tháp đá đó hẳn là tháp cao nhất tôi từng đến, là điểm cao nhất tôi từng vượt qua và có lẽ đời tôi sẽ không lên cao hơn điểm đó. Nó có một độ cao 5660m và nhiều người đã bỏ mình tại đó vì kiệt sức. Nhưng thôi, đó là chuyện tương lai.

Khách tiếp tục đi về phía biển, dọc theo bờ Tây của miền bắc Na Uy. Nơi đây biển và núi liền nhau. Địa hình kỳ dị của nơi đây tạo nên những khe biển đâm vào núi như những vết cắt khổng lồ. Những vết cắt do biển xẻ núi như thế được gọi là Fjord. Có những Fjord dài đến 200km tính từ bờ biển. Có những Fjord rất rộng, có cái rất hẹp, nhưng tất cả đều mang một dòng nước trong xanh không gợn sóng. Tổng thể những Fjord tạo thành một bờ biển vô song của Na Uy. Được đi tàu hay đi xe xuyên qua cảnh quan đó là một kỳ thú.

Không ai có thể ngắm tất cả các Fjord vì vì chúng nằm trên một chiều dài dọc bờ biển cỡ 200km. Nếu ai có thì giờ và đủ phương tiện, người đó có thể đi tàu dọc biển nam bắc. Chuyến đi kéo dài khoảng 12 ngày, mỗi ngày cập bến một đô thị nhỏ và ngắm tất cả những Fjord nổi tiếng nhất.

Khách đi bằng xe hơi, ngắm Fjord từ trên bờ. Từ trên đất liền, khi sát biển, khi tít từ núi cao, khách có thể ngắm nhìn toàn thể đất trời Na Uy trong một cảnh quan vô song của núi, biển và hồ. Khách lấy xe đi hết một chuỗi đảo mệnh danh là Lofoten mà nghĩa của nó là "chân chồn". Qủa thực, chuỗi đảo này nhìn cong cong như chân một con chồn. Trên đảo là một chuỗi núi, đỉnh cao từ 900m đến 1400m, dưới biển là những Fjord và nối tất cả là những con đường uốn lượn. Con đường này vượt qua vô sốcầu, khi trên cao, khi chuio qua hầm nằm dưới đáy biển để tạo nên một chuyến đi có một không hai.

Thỉnh thoảng khách dừng chân xuống nước. Khách nếm thử nước biển. Lạ thay, nước không mặn. Thì ra nước ngọt từ thác núi đổ xuống, hòa với nước biển đã vào quá sâu trong đất liền, đã bị bao nhiêu sông suối pha trộn, nước đã mất đi một phần vị mặn.

Fjord

Cảnh quan tuyệt diệu này không có bút mực nào tả xiết. Đây là con đường đi đẹp nhất, say đắm nhất mà tôitừng đi qua. Nếu trên trái đất này có một cái mà người ta gọi là "thiên đường" thì con đường này chính là nó. Đến chốn này không khó lắm. Khách chỉ cần lấy máy bay đến Tromso, thành phố lớn cực bắc của Na Uy, rồi từ đó lấy xe đi Svolvair, thủ phủ của những hòn đảo Lofoten. Con đường 425km sẽ để lại một ấn tượng vô song.

Con đường sẽ là đích đến. Mục đích không phải là Tromso, chẳng phải Svolvair. Khách sẽ biết bao xao xuyến trước cảnh vật. Sau một khúc quanh là một bức tranh khác hiện ra. Thỉnh thoảng khách sẽ thấy tháp đá bên đường. Chúng chúc lành cho kháchtrên đoạn đường lữ thứ của mình. Chúng chỉ đường và làm khách yên tâm mình đi đúng hướng. Chúng cho khách biết trước mình và sau mình sẽ còn người đi trên đoạn đường này nữa.

Những tháp đá bên đường! Chúng là những lời chúc thầm lặng, những bảng chỉ đường trung thành, kiên trì trong mưa gió, chúng là những lời cổ vũ, hãy tinh tấn. Chúng nối kết những ai trên cùng đường đi. Thế nhưng cũng có những người, họ học thuộc lòng lời thánh nhân nhưng không chịu "đi", họ cũng được ví như người đến ngồi bên tháp đá và nghĩ mình sẽ đến đích. Tháp đá chỉ có ý nghĩa khi ta đến, thấy và đi tiếp.

Vì Tâm chỉ được khám phá qua sự vận hành của nó cho nên đi vào thiên nhiên là bước đầu để biết Tâm mình. Khi vào thiên nhiên, biết nhìn và biết lắng nghe, khách sẽ nhận ra một điều kỳ lạ. Cảnh đẹp trong thiên nhiên chính là sữ hòa điệu của Tâm và đường đi chính là dòng chảy của nó. Và những tháp đá bên đường? Chúng là lòng xác tín trên đường xa.

(trích chương Tháp Đá Bên Đường)

CÁC BIẾN CHỨNG CỦA BỆNH TIỂU ĐƯỜNG

BS Thy Anh

Hoại tử bàn chân, một biến chứng của bệnh tiểu đường

Các biến chứngcủa bệnh tiểu đường thường bắt đầu âm thầm, đến lúc có triệu chứng thì đã quá muộn. Do đó, việc phòng ngừa các biến chứng phải áp dụng ngay sau lần khám bệnh đầu tiên. Các bệnh nhân kiểm soát đường huyết không tốt hoặc mắc bệnh đã lâu sẽ càng nhiều có nguy cơ biến chứng hơn.

Các biến chứng có thể gặp:

1/ Biến chứng tim mạch:

Người bệnh tiểu đường có rất nhiều nguy cơ mắc phải các bệnh tim mạch như: bệnh mạch vành (với biểu hiện là những cơn đau ngực), nhồi máu cơ tim, đột qụy và hẹp các động mạch (xơ vữa động mạch)

2/ Biến chứng thần kinh

Lượng đường tăng cao trong máu sẽ làm tổn thương thành mạch của các mạch máu nhỏ (các mao mạch)có nhiệm vụ nuôi dưỡng các sợi dây thần kinh của cơ thể, đặc biệt ở hai chân. Biến chứng này gây dị cảm (cảm giác châm chích, tê hoặc bỏng rát da) ở đầu các ngón chân hoặc các ngón tay, dần dần sẽ lan lên trên cao hơn. Nếu không được điều trị, bệnh nhân sẽ mất hết cảm giác ở chi đó. Nếu biến chứng thần kinh có tổn thương các sợi thần kinh của hệ tiêu hóa, bệnh nhân sẽ có cảm giác buồn nôn, ói mửa, tiêu chảy hoặc táo bón. Ở đàn ông, biến chứng thần kinh sẽ gây ra tình trạng rối loạn cương dương.

3/ Biến chứng thận

Thện là cơ quan chứa hàng triệu đơn vị mạch máu cực nhỏ (vi cầu thận) có chức năng loại bỏ các chất cặn bã sinh ra trong máu. Đường huyết tăng cao cùng với tăng huyết áp nếu không được điều trị ổn định sẽ làm tổn thương nhanh chóng các vi cầu này. Khi bị tổn thương nặng, thận sẽ bị suy và không có khả năng hồi phục. Khi suy thận đến giai đoạn cuối, bệnh nhân phải được lọc máu hoặc ghép thận mới sống được.

4/ Biến chứng mắt (biến chứng võng mạc)

Bệnh tiểu đường nếu không ổn định sẽ làm tổn thương các mạch máu ỡ đáy mắt (võng mạc), rất dễ bị mù mắt. Có đến 25% bệnh nhân tiểu đường bị biến chứng mắt các loại. Và khoảng 4% các bệnh nhân bị biến chứng võng mạc đã tiến triển làm giảm nặng thị lực.

5/ Biến chứng bàn chân

Các tổn thương thần kinh ở bàn chân hoặc các mạch máu đến nuôi bàn chân bị hẹp do xơ vữa sẽ làm tăng nguy cơ các biến chứng bàn chân. Nếu không biết để điều trị kịp thới các vết cắt, các chỗ bỏng rộp sẽ bị nhiễm trùng nhanh chóng, gây hoại tử phải cắt bỏ ngón chân hoặc cả bàn chân.

6/ Biến chứng da và miệng

Bệnh nhân có đường huyết cao rất dễ bị nhiệm trùng ở da do vi khuẩn hoặc vi nấm. Nhiễm trùng lợi thường xảy ra nếu không chịu giữ vệ sinh răng miệng.

7/ Biến chứng não

Nhiều nghiên cứu mới đây cho thấy các bệnh nhân tiểu đường týp 2 có mức đường huyết cao và nếu mang cơ địa gien thuận lợi sẽ dễ bị bệnh Alzheimer.

8/ Biến chứng ung thư

Bệnh tiễu đường có thể làm tăng nguy cơ một số bệnh ung thư tuy cơ chế còn chưa được hiểu rõ. Có thể các nguyên nhân gây ra ung thư cùng lúc cũng gây ra bệnh tiểu đường, cũng có thể do bản thân bệnh tiểu đường hoặc do một số thuốc sử dụng cho bệnh tiểu đường. Vấn đề này đang được nghiên cứu để làm rõ.

9/ Biến chứng của bệnh tiểu đường thai kỳ

Phần lớn các bệnh nhân bị tiểu đường thai kỳ có thể sanh bé hoàn toàn khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu không biết để kiểm soát thật tốt lượng đường trong máu thì có thể sinh ra nhiều biến chứng cho cả mẹ lẫn con.

A - Có thể gặp các biến chứng ở bé như sau:

# Bào thai phát triển quá mức: Lượng glucose quá cao trong máu mẹ sẽ qua nhau thai và kích thích tuyến tụy của bé để sản sinh ra rất nhiều insulin, điều này dẫn đến hậu quả bào thai sẽ phát triển quá mức (thai to - macrosomia), Nếu bào thai quá to, sẽ phải mỗ bắt con cho người mẹ.

# Hạ đường huyết: đôi khi, một số bé có mẹ bị tiểu đường thai kỳ sẽ bị hạ đường huyết ngay sau khi sinh vì tuyến tụy của bé sản xuất quá thừa insulin. Một số trường hợp bác sĩ phải xét cho bé bú sớm hoặc truyền dung dịch glucose cho bé.

# Hội chứng nguy kịch hô hấp: Đây là một biến chứng sẽ làm cho bé bị khó thở rất nặng, phải được điều trị cấp cứu hô hấp hỗ trợ. Biến chứng này thường ở các trẻ bị đẻ non.

# Vàng da: Da và tròng trắng 2 mắt của bé bị nhuốm vàng vì gan của bé còn non nên không chuyển hóa được bilirubin (một chất sinh ra khi các tế bào hồng cầu của bé được phá hủy để thay thế). Biến chứng này tuy ít gây nguy hiểm nhưng vẫn cần theo dõi sát.

# Mắc bệnh tiểu đường týp 2 khi trường thành: Các bé có mẹ tiểu đường thai kỳ có rất nhiều khả năng bị béo phì và sẽ bị tiểu đường sau này.

# Tử vong: Không điều trị bệnh tiểu đường thai kỳ, bé có thể tử vong trước khi sinh hoặc ngay sau khi sinh.

B - Biến chứng của bệnh tiểu đường thai kỳ ở người mẹ:

# Tiền sản giật: Thai phụ sẽ bị tăng huyết áp, tiểu ra chất đạm và phù 2 chân. Đây là một biến chứng rất nặng gây tử vong cao cho cả mẹ lẫn con.

# Tiểu đường thai kỳ ở các lần có thai tiếp theo: Khi bạn bị tiểu đường thai kỳ, các lần có thai tiếp theo sẽ có rất nhiều khả năng bị bệnh tương tự, và về sau, khi bạn đã nhiều tuổi hơn, sẽ có rất nhiều nguy cơ mắc bệnh tiểu đường týp 2.

TẮM

Hà Lập Vĩ

Lão Hà hết giờ làm việc về nhà bước những bước còn nặng nề hơn cái túi công văn bên sườn. Đi giữa đám đông chen chúc, trước mắt lão Hà đều là những khuôn mặt mệt mỏi của những con người đô thị đang đung đưa, ngất ngưởng. Khuôn mặt của ta khi người khác nhìn vào, có lẽ cũng đang là cái vẻ đáng thương này! Nghĩ như vậy, lão Hà cảm thấy đời sống mệt quá, chẳng có ý nghĩa gì hết. Gặp đèn đỏ, mọi đôi chân đều dừng lại, sau đó đèn xanh, mọi đôi chân lại hấp ta hấp tấp bước đi. Mệt cũng được, không có ý nghĩa cũng được, tóm lại cứ đi đi dừng dừng, dừng dừng đi đi như thế.

Người thành phố ngày nào cũng phải đối mặt với cảnh này, mà "cũng phải", lão Hà nghĩ, khiến con người chẳng biết làm thế nào hơn.

Lão Hà rẽ vào một đầu đường, đi trên một con phố hẻo lánh là để quẳng lại đằng sau cảnh ồn ào bụi bặm và những bóng người nhốn nháo. Đi qua một ngôi nhà kiểu cũ bám đầy dây leo màu xanh trước cửa, Lão Hà nghe thấy bên trong có người chơi đàn dương cầm, chơi rất hay, hết sức vui tai, cũng hết sức êm dịu ngọt ngào. Tiến đàn khiến lão Hà nghĩ đến cánh đồng mùa xuân, cây xanh trên rừng, dòng suối trong vắt và tiếng chim hót líu lo. Lão Hà dừng bước, cảm thấy hơi thở dịu ngọt của cuộc sống và thiên nhiên, cùng những ý thơ chan chứa dạt dào.

Từ đó trở đi, mỗi ngày đi làm về lão Hà đều đi qua cái phố cổ yên tĩnh này, hơn nưã, ngày nào cũng dừng chân trước ngôi nhà nho nhỏ kiểu cũ bị dây leo xanh quanh năm bám níu ấy, chú ý nín thở để tiếng đàn như nước kia dào dạt chảy qua trái tim phủ đầy bụi bặm.

Một hôm, vừa đúng lúc vợ lão Hà cũng đi qua đấy, từ xa xa đã nhìn thấy lão Hà tần ngần đứng tại chỗ, liền to tiếng gọi:

   - Gớm nhỉ, chả trách hôm nào đi làm về anh cũng về muộn, thì ra anh đứng ở cái chỗ khỉ gió này giết thời gian ... Còn không mau mau về nhà đi, hả? Bữa cơm tối hôm nay anh đừng hòng tránh khỏi thổi đâu nhé!

Trên đường về, vợ lão hỏi chồng:

   - Đứng ở nơi khỉ gió ấy rút cuộc anh làm gì, hả?

Lão Hà suy nghĩ một lát, rồi đáp:

   - Tắm.

Chị vợ trố mắt tròn xoe, hỏi:

   - Anh bảo sao? Tắm hả? Ở nơi khỉ gió ấy có một cái nhà tắm không, hả?

CỨ THỬ MỘT NGÀY . . .

Thy Anh

Bạn có tin là sức mạnh của tình yêu có thể chi phối và thay đổi tất cả không? Nhiều người thành công trong cuộc sống đã rất tin vào điều này.

Lúc tổng thống J. F. Kennedy đang ứng cử vào quốc hội Mỹ, ngày nọ, ông đến thành phố Boston. Ông đã bảo tài xế dừng xe lại khi thấy một bà lão đang chuẩn bị qua đường một mình. Ông đã bước xuống xe cầm tay bà đưa qua đường, sau đó tự giới thiệu về mình. Người ta đã hỏi ông:" Phải chăng ông muốn gom hết số phiếu bầu?". tổng thống Kennedy trả lời:" Cuộc tranh cử quả là vô cùng quyết liệt, hơn kém nhau một phiếu bầu cũng là vấn đề. Nhưng thật sự lúc đó tôi lại nghỉ, nếu mình xuống xe giúp bà lão mình sẽ cảm thấy thế nào nhỉ?". Có thể tổng thống Kennedy giúp đỡ bà lão này là có mục đích gom thêm được ít nhất cũng một lá phiếu, nhưng nếu trong lòng ông không có sẵn một tình yêu ấm áp thì có lẽ cũng khó lòng nghĩ ra được một hành động đột suất như the. Có lẽ việc tranh cử thành công của ông sau này cũng là nhờ vào những điều như thế.

Con người là nhỏ bé nhưng sức mạnh của tình yêu nơi con người là vô biên, có thể chi phối và thay đổi tất cả. Tình yêu làm cho đau khổ trở thành ngọt ngào, ưu phiền trở thành niềm vui, biến cái không thể trở thành có thể, giúp người yếu dám đối mặt với kẻ mạnh, khiến cho người cô đơn phút chốc có được cả thế giới. . .

Những người có tình yêu sẽ có được hạnh phúc, vì cuộc sống của họ tràn đầy tình cảm mãnh liệt, tâm hồn của họ luôn có điểm tựa vững vàng. Nhưng làm sao để có được điều này? Trước một ngày mới, bạn hãy hạ quyết tâm, dùng mọi phương pháp theo chiều hướng tích cực trong đối nhân xử thế. Với sự lạc quan tích cực, bạn sẽ thay đổi hoàn toàn mọi hành vi của bạn

Cứ thử một ngày, hết sức thân thiện với các đồng nghiệp, đối xử với họ như những ân nhân, giống như bạn đang ngồi ở cương vị này là nhờ vào họ nên bạn cảm thấy vinh hạnh khi được làm đồng nghiệp với họ.

Cứ thử một ngày, không bới lông tìm vết, không làm khó người khác và tìm ra những ưu điểm của mỗi người cùng làm với bạn.

Cứ thử một ngày, nếu buộc phải uốn nắn người khác, hãy thể hiện điều ấy với một thái độ hài hước, tránh nói những lời khiến họ tổn thương, hãy đặt bản thân vào vị trí của người đó.

Cứ thử một ngày, dù dư khả năng đảm nhiệm công việc của mình rồi nhưng vẫn không ngừng tự kiểm bản thân xem mình có tương xứng với chức vụ và mức lương này không?

Cứ thử một ngày, hãy tỏ lòng cảm kích, chúc mừng bản thân đang được sống trong xã hội và thời đại này, không thể hiện mệt mỏi hay chán chường trong cuộc sống. Hãy cảm kích vì mình đang được thảnh thơi làm việc trong một đất nước tự do.

Cứ thử một ngày, vui vì bản thân đã có một công việc để làm, có một cuộc sống tốt, hãy chúc mừng bản thân vì không phải tránh bom đạn dưới chiến hào hoặc phải nằm đợi được phẫu thuật trong một bệnh viện nào đó.

Cứ thử một ngày, không cần kỳ vọng người khác sẽ đối xử với mình ra sao, không so kè mức lương của mình với người khác, đơn giản chỉ vì mình đang là chính mình nên rất hạnh phúc.

Cứ thử một ngày, khi rời khỏi nơi làm việc mà không lo nghĩ ngày hôm nay đã làm được những việc gì hoặc còn việc gì vẫn chưa hoàn tất. Ngược lại, hãy mong chờ buổi hoàng hôn tuyệt đẹp, cho dù có hoàn thành được công việc hay không,

Những đề nghị và cách suy nghĩ nêu trên đâu quá phức tạp, cũng đâu quá viển vông? Ích lợi của chúng là có thể làm cho cuộc sống của bạn ngày càng có ý nghĩa và được nhiều niềm vui hơn, nhưng trên hết, chúng sẽ làm cho tâm hồn bạn luôn được bình yên.

(Trích Trí Tuệ của Kinh Thánh)

LỜI KHUYÊN NHỮNG NGƯỜI NẮM GIỮ CÁN CÂN PHÁP LUẬT

Trong bất cứ xã hội nào, mọi người đều phải tuân thủ một số kỷ luật nào đó. Những ai phạm luật hoặc có hành vi nguy hại đều phải bị trừng trị và người ta sẽ khuyến khích những ai có hành vi đúng đắn. Muốn cho tổ chức ấy vận hành một cách tốt đẹpthì phải dựa vào luật phápvà những người áp dụng luật pháp. Nhưng nếu những người áp dụng và bảo vệ luật pháp lại không liêm khiết thì cả hệ thống sẽ trở thành bất công. Phải chăng đấy chính là tình trạng thường thấy tại một số quốc gia, khi mà những kẻ giàu có và thế lực chẳng bao giờ bị truy tố hoặc luôn thắng kiện một cách dễ dàng, trong khi những người nghèo khổ lại phải chịu những bản án hết sức bất công và nặng nề? Nói chung thì Châu Âu đã cho thấy một tấm gương khá tốt về lãnh vực này. Riêng tại các nước Châu Á thì vấn đề tiền bạc thường là yếu tôđịnh đoạt một kẻ nào đó có phạm pháp hay không. Thật đáng buồn!

Mới hôm qua đây, có một người nói với tôi rằng tại Hoa Kỳ, các vị quan tòa hoặc là kết án thẳng thừng việc phá thai hoặc không kết án, mà không có một sự đắn đo nào cả. Tuy nhiên, phá thai vì những lý do nghiêm trọng - chẳng hạn người mẹ có nguy cơ tử vong và phải chọn lực giữ sự sống của mình và của đứa bé - hoặc sự ra đời của đứa bé sẽ không cho phép họ đi nghỉ hè hay là họ sẽ không đủ tiền để mua bàn tủ mới, trong hai trường hợp như thế thì nhất định là phải có sự phân biệt rõ rệt. Tuy vậy, nếu theo quan điểm của các vị quan tòa ấy thì hẳn là không có gì khác. Chủ đề này cần được nghiên cứu tỉ mỉ để xác định một cách chính xác thừng trường hợp để đưa ra phán quyết: trường hợp nào việc phá thai cần cấm đoán và trường hợp nào thì cho phép.

Gần đây, khi tôi ở Argentina, có một vị thẩm phán hỏi tôi nghĩ gì về án tử hình như là một phương tiện để tái lập luật pháp. Theo quan điểm của tôi thì án tử hìnhkhông thể chấp nhận được vì nhiều lý do, và tôi mong mỏi một cách thành thật rằng một ngày nào đó án tử hình sẽ được bãi bỏ trên toàn thế giới. Nhất định đó là một hành vi cực kỳ nghiêm trọng không cho phép kẻ bị kết án còn một dịp may nào khác để chuộc tội. Một kẻ phạm pháp cũng là một con người, tùy theo hoàn cảnh mà họ cũng có thể trở thành thật tốt cũng chẳng khác gì trường hợp của các bạn và của tôi đây, chúnbg ta cũng có thể rơi vào những hoàn cảnh khiến chúng ta trở nên tồi tệ nhất. Hãy cho họ một cơ hội. Chớ nên bao giờ xem họ là những người nguy hiễm vĩnh viễn để phải loại bỏ bất cứ giá nào.

Khi thân xác ta ốm đau, ta đâu có hủy diệt nó mà lại cố gắng tìm cách chữ trị cho nó. Vậy thì tại sai ta phải hủy diệt những thành phần ốm đau của xã hội. thay vì nên chăm sóc cho những thành phần ấy?

Sau đó, đến lượt tôi hỏi lại vị thẩm phán ấy: " Hãy lấy một thí dụ có 2 người đàn ông phạm vào hai tội ác giống nhau và cả 2 đều bị kết án chung thân như nhau. Nhưng một người thì độc thân, một người thì đông con và con cái chỉ biết trông cậy vào người này vì vợ hắn đã chết. Nếu ngài bỏ tù người này thì lấy ai nuôi những đứa trẻ, Ngài tính sao?"

Vị thẩm phán trả lời rằng, theo đúng luật thì cả hai đều phải chịu hình phạt như nhau. Xã hội có trách nhiệm đứng ra giáo dục cho đám trẻ.

Tôi không thể phủ nhận là trên phương diện tội phạm, tất nhiên là cả 2 người phải gánh chịu cùng một hình phạt nhưng xét từng hoàn cảnh thì khi đem ra áp dụng lại có một sự khác biệt rất lớn. Người ta trừng phạt người cha nhưng đồng thời cũng trừng phạt cả những đứa trẻ một cách tàn nhẫn dù rằng chúng chẳng làm gì nên tội. Vị thẩm phán trả lời tôi là luật pháp chưa dự trù câu trả lời cho vần đề này.

Đôi khi những người cầm cán cân luật pháp cũng cần tư vấn chính lương tâm của mình trước mọi vấn đề.

Đức Đạt Lai Lạt Ma (Những lời khuyên tâm huyết)

TRÌNH BỆNH ÁN : Một Trường Hợp Ngộ độc Coumadin: Xuất huyết sau phúc mạc

Bác sĩ Nguyễn văn Đích

Trường hợp bệnh lý

 
Bà Ng. T. B. 68 tuổi có tiền căn cao áp huyết, bị viêm tắc tĩnh mạch chân tái phát, không có tiền căn suy tim rung nhĩ, ung thư tiềm ẩn, kháng thể chống phospholipid ..., huyết sắc tố C và S bình thường, được đặt lưới Greenfield trong tĩnh mạch chủ dưới và uống coumadin dài hạn. Trong lần xét nghiệm sau cùng INR không đạt mục tiêu, được điều chỉnh liều coumadin 5mg các ngày chẵn, 7.5 mg các ngày lẻ. Vì nhầm lẫn, bà uống 7.5mg mỗi ngày và không đến thử máu theo hẹn.
Mấy ngày qua bà đánh răng thấy chẩy máu, mệt mỏi nên đi khám bệnh. Bà xỉu khi đến phòng khám, được chở đi cấp cứu. Khi nhập viện bệnh nhân tỉnh, da niêm tái nhợt, mạch nhanh nhỏ 132/p, áp huyết 96/53, không sốt, có mảng bầm tím ở hông phải, háng phải, lan xuống đùi phải và nhiều mảng bầm tím nhỏ ở cẳng chân.
Xét nghiệm: huyết sắc tố 6.2, hematocrit 18.3, tiểu cầu 263, bạch cầu 11.7 PT trên 140 sec INR không tính được, PTT trên 290, Na 136, K3.1, Cl 98 Bicarbonate 25 BUN 36, creatinin 1.1, CT ổ bụng cho thấy vết mờ sau phúc mạc trải dài từ mặt sau của gan xuống mặt sau và chung quanh thận phải lan xuống hố chậu sát với cơ thăn phù hợp với xuất huyết sau phúc mạc.
Bệnh nhân được tiêm sinh tố K 10mg tĩnh mạch chậm, truyền 6 đơn vị huyết tương tươi đông lạnh và truyền hồng cầu rửa. Một ngày sau mạch 102, áp huyết 105/67, huyết sắc tố 7.2, hematocrit 21.5 PT 15.1 INR 1.46 Na 134 K 2.9 Cl 95 Bicarbonate 23 BUN 45 creatinin 1.6. Bệnh nhân dần dần ổn định, ra viện. 

Nhận xét:

 
1. Coumadin ngày càng được dùng nhiều hơn ngay cả ở các người lớn tuổi vì các chỉ định được mở rộng.

2. Coumadin có chỉ số điều trị hẹp, dược lý phức tạp, tương tác với nhiều loại thuốc, thực phẩm và dược thảo nên cần được theo dõi chặt chẽ. Mọi sự thiếu sót sẽ làm cho sự điều trị không đạt kết quả hoặc gây biến chứng trầm trọng.

3. Bệnh nhân cần được hướng dẫn rõ ràng về mục đích của sự điều trị, đặc tính của thuốc và tác dụng phụ, cần ăn giống nhau, không uống các thuốc hoặc dược thảo mà không hỏi ý kiến của bác sĩ, cần tuân theo lịch xét nghiệm kiểm tra sự đông máu.

4. Thông thường bệnh nhân điều trị chống đông dài hạn được theo dõi tại văn phòng của bác sĩ gia đình. Bệnh nhân, định kỳ đến thử máu, mẫu máu được gửi đến phòng thí nghiệm, sau khi nhận được kết quả, bác sĩ điều trị sẽ báo cho bệnh nhân liều coumadin cần điều trị tiếp theo. Trong thực tế của một phòng khám với nhiều loại bệnh nhân khác nhau dễ có sự chậm trễ và thiếu sót. Có thể cải thiện sự làm việc bằng cách giao cho một nhân viên có huấn luyện theo dõi các bệnh nhân điều trị chống đông, lập bảng theo dõi ghi ngày tháng, kết quả xét nghiệm PT-INR, liều lượng Coumadin, nhắc bệnh nhân đến xét nghiệm theo định kỳ, trình bác sĩ kết quả để cho quyết định liều Coumadin dựa theo phác đồ. Sử dụng hồ sơ điện tử làm cho sự nhắc nhở bệnh nhân, áp dụng điều trị và theo dõi kết quả dễ dàng hơn. Một cách tốt hơn là gửi bệnh nhân đến một phòng khám chuyên về điều trị chống đông tập trung một số đông bệnh nhân, do một dược sĩ điều hành, để theo dõi, xét nghiệm PT-INR, điều chỉnh liều lượng dựa theo phác đồ. Cách tốt hơn cả là bệnh nhân tự theo dõi INR bằng một dụng cụ thử một giọt máu ở đầu ngón tay giống như tự thử đường trong máu của người tiểu đường để tự điều chỉnh liều coumadin theo phác đồ. Dụng cụ tự thử INR tự động đắt tiền nên còn chưa được sử dụng phổ biến. Một bác sĩ có sáng kiến dùng dụng cụ thử INR tự động thử cho các bệnh nhân tại phòng mạch để có kết quả ngay và điều chỉnh liều Coumadin ngay sau khi thử.

5. Trong thực tế nhiều người vẫn được theo dõi tại phòng khám của bác sĩ gia đình. Các bác sĩ gia đình có thể tải xuống mẫu theo dõi điều trị chống đông của hội bác sĩ gia đình Hoa kỳ ở  http://www.aafp.org/fpm/20050500/77asys.html và hướng dẫn điều chỉnh liều lượng ở http://www.med.umich.edu/cvc/prof/anticoag/dose.html của trường đại học Michigan.

6. Bệnh nhân này có PT 140 sec, INR cao quá mức có thể tính được, bị trụy mạch và xuất huyết sau phúc mạc là một biến chứng có thể gây tử vong. Vì tình trạng nguy kịch bệnh nhân đã được đảo ngược tình trạng chống đông nhanh bằng cách truyền tĩnh mạch sinh tố K1 10 mg trong 30 phút và truyền 6 đơn vị huyết tương tươi. Trong vòng 24 giờ INR đã xuống 1.46. Các phương tiện khác như phức hợp prothrombin đậm đặc (prothrombin complex concentrate) và yếu tố VII hoạt hóa (recombinant human factor VIIa) đắt tiền và không luôn luôn có sẵn trong tình trạng cấp cứu ngay cả ở Âu châu và Hoa kỳ.
Trong các trương hợp nhẹ hơn có thể giảm liều coumadin và cho một liều sinh tố K:
- INR dưới 5, không chẩy máu: ngưng một liều, sau đó tiếp tục với liều thấp hơn;
- INR 5-9, không chẩy máu: ngưng 1-2 liều coumadin, theo dõi INR, tiếp tục coumadin với liều nhỏ hơn khi INR xuống đến mức điều trị; một cách khác là ngưng liều coumadin kế tiếp, cho uống sinh tố K 1-2 mg sẽ đem INR xuống mức điều trị nhanh hơn; sinh tố K uống cũng có hiệu quả trong 24 giờ như tiêm TM;
- INR trên 9, không chẩy máu: ngưng Coumadin, uống sinh tố K 2,5-5mg, theo dõi INR, uống thêm Sinh tố K nếu cần, tiếp tục Coumadin với liều thấp hơn khi INR xuống đến mức điều trị;
- INR trên 20, không chẩy máu hoặc chảy máu nhẹ: có thể xử trí như trên hoặc truyền huyết tương tươi đông lạnh.

7. Các thuốc chống đông khác ngoài Heparin và Coumadin. Các nghiên cứu gần đây đã cho đem vào sử dụng nhiều thuốc chống đông mới. Có hai thuốc chống đông dạng uống đã qua giai đọan thử nghiệm lâm sàng:
- Dabigatran là thuốc ức chế trực tiếp thrombin, đã được duyệt cho sử dụng ở Canada và Âu châu, uống 220mg/ngày để phòng ngừa viêm tắc tĩnh mạch (VTTM) và 150mg hai lần/ngày để điều trị VTTM sau khi đã bắt đầu heparin;
- Rivaroxaban là thuốc ức chế trực tiếp yếu tố X họat hóa, uống 10mg/ngày để phòng ngừa và 20-40mg/ngày để điều trị VTTM; đã được duyệt cho sử dụng ở Canada và Âu châu, với liều cố định 10mg/ngày để ngừa VTTM sau giải phẫu thay khớp háng và khớp gối, với liều này không cần theo dõi bằng xét nghiệm và điều chỉnh liều lượng.
Hai loại thuốc trên chưa được duyệt cho sử dụng ở Hoa kỳ.

NHỮNG MẪU CHUYỆN VUI VỀ BÁC SĨ (DOCTOR JOKES)

Medical USB-stethoscope

5- Nói trúng phóc !!!

Bác sĩ: Đừng lo, sức khỏe của ông rất tốt. Ông sẽ sống đến 90 tuồi.

Bệnh nhân: Nhưng mà, thưa bác sĩ, ngay bây giờ tôi đã sống đến 90 tuổi rồi còn gì.

Bs: Thấy chưa, tôi đã nói với ông điều gì nào!

Doctor: Dont worry your health is fine. You'll live to be ninety.

Patient: But, doctor, I already ninety years old right now.

Doctor: See, what did I tell you.

 

6- Ai lãng tai ?

    Bệnh nhân: Thưa bác sĩ, thính giác bên lỗ tai phải của tôi đang có vấn đề.

    Bác sĩ: Hả! Ông đang bị sốt 5 ngày rồi à? 

    Patient: Doctor, I am having problems hearing with my right ear.

Doctor: What! You are suffering from fever for 5 days?

 

7- Vấn đề ở đâu ?

    Bà: Bác sĩ ơi, con trai tôi đã nuốt mất cái đồ khui hộp rồi.

    Bác sĩ: Đừng lo. Cháu sẽ ổn thôi.

    Bà: Nhưng làm sao tôi mở được cái hộp dưa chua? Tôi cần phải ăn trưa chứ.

Lady: My son swallowed the can opener doctor!

Doctor: Don't worry. He'll be alright.

Lady: But how do I open the can of pickles? I need to have my lunch.

 

8- Lầm chỗ !

Bệnh nhân: Thưa bác sĩ, tôi nghĩ là tôi cần phải khám mắt.

Ông: Chắc chắn là ông cần phải khám mắt rồi. Chỗ này là nhà hàng.

Patient: Doctor, I think I need to get my eyes checked up.

Man: You certainly need do. This is a restaurant.

 

9- Biết vâng lời bác sĩ ?

    Bác sĩ: Ông đang bị chứng trầm cảm. Đừng giữ lại bên mình thứ gì làm ông quá lo lắng.

    Bệnh nhân: Vậy thì tốt rồi, thưa bác sĩ. Tôi vừa vứt bỏ giấy tính tiền khám bệnh.

Doctor: You are suffering from depression. Dont keep anything with you that worries you a lot.
Patient: Ok doc, I just threw away your 'doctor charges' bill.

 

10- Cách điều trị đơn giản

       Bà: Thưa bác sĩ, chồng tôi bị chứng nói mớ trong lúc ngủ

       Bác sĩ: Vậy bà hãy nhường cho ông ta nói vào ban ngày là ông ta sẽ ổn.

Lady: Doctor, my husband is speaking in his sleep.
Doctor: Just allow him to speak to you during the day, he will become alright.

 

11- Chẩn đoán nguyên nhân

       Bệnh nhân: Tại sao ông khám mắt trong khi chân tôi bị thương ?

       Bác sĩ: Tôi muốn biết mắt ông có bị gì không mà ông để cho chân ông lọt xuống mương.

Patient: Why are you checking my eyes while it’s my foot which is injured?
Doctor: I wanted to know what happened to your eyes when you left your foot inside the gutter.

  

Bùi Công Trường sưu tầm